SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimi
SpaceBourne, Türk geliştirici Burak Dabak'ın açık dünya bir uzay rol yapma oyunu. Bu yazı oyunu, kara delik keşfi, terk edilmiş istasyon ve hibernasyon gibi fikirleri gerçek bilimle karşılaştırıyor.
- Tür
- Aksiyon / macera
- Çıkış yılı
- 2018
- Geliştirici
- Burak Dabak
- Yayıncı
- Burak Dabak
- Platformlar
- PC (Windows)
- Türkçe dil desteği
- Arayüz ve altyazı Türkçe (seslendirme İngilizce)
SpaceBourne, Türk geliştirici Burak Dabak'ın tek başına yürüttüğü, açık dünya bir uzay rol yapma ve simülasyon oyunudur. Oyuncu bir uzay gemisinin başına geçer; madencilik, ticaret, hurdacılık, kelle avcılığı ya da korsanlık gibi mesleklerden istediğini seçer, istersen yalnızca ana görev zincirini izler. Steam sayfası oyunu "uzay simülasyonu, arcade, açık dünya ve RPG" karışımı olarak tanıtıyor. Bu yazı oyunun nasıl oynandığını anlatıyor ve en önemlisi, oyundaki kara delik, terk edilmiş istasyon, hibernasyon ve yaşanabilir gezegen fikirlerini gerçek bilimle karşılaştırıyor.
Oyun ne anlatıyor?
Hikâyenin çerçevesi kısaca şöyle: Dünya'nın gökyüzünde kimliği belirsiz "misafirler" belirir, ülkeler ortak bir savunma örgütü kurar ve insanlık bir yandan bu yabancılarla, bir yandan da çaresiz bir salgınla boğuşur. Sizin karakteriniz, bu savunmanın başındaki "Komutan"dır; hastalanınca tedavi bulunana kadar uyutulur ve uyandığında kendini Dünya yörüngesinde, terk edilmiş bir uzay üssünde bulur. Elinizde istasyon hangarındaki bir gemiden başka bir şey yoktur; geri kalan her şey sizin tercihinize kalmıştır. Hikâyenin ayrıntısını bilerek vermiyorum, çünkü oyunun asıl çekiciliği bu başlangıç noktasından kendi yolunuzu çizmek.
Mağaza sayfasına göre oyun yüzden fazla güneş sisteminden, dört yüzden fazla gezegenden ve içine girilebilen 37 uzay istasyonundan oluşan bir galakside geçiyor. Bu rakamlar geliştiricinin kendi açıklamasıdır; oyunun güncellemelerle büyüdüğünü de belirtmek gerekir.
Nasıl oynanır?
Temel döngü şöyle işler:
- Serbest meslek seçimi: Madencilik, hurda toplama, kelle avcılığı, uzay anormalliklerini ve kara delikleri keşfetme, korsanlık ve ticaret yan etkinlik olarak sunulur. Ana görev zincirinin dışında, karşınıza rastgele görevler de çıkar.
- Taraf tutma: Galakside savaşan ırklardan birine katılıp onların ordusuna yardım edebilir, korsan bir örgüt kurabilir ya da kendi uzay istasyonunuzu inşa edip gemi üretebilirsiniz. Oyun bazı etik tercihleri de size bırakır; örneğin köle ticaretine bulaşmak ya da köle tacirlerine karşı çıkmak sizin kararınızdır.
- Karakter gelişimi: Seviye atladıkça aktif yetenekler seçersiniz. Pilotluk, ticaret ve karizma gibi pasif özellikler ise oyun tarzınıza göre kendiliğinden artar ya da azalır.
- Gemi ve silah özelleştirme: Yeni gemiler alıp modifiye eder, çok sayıda silah arasından seçim yaparsınız. Silah sayısı geliştirme boyunca her güncellemede arttı.
- Rastgele üretilen evren: Ana görevler dışındaki içerik rastgele kurulur; her sistem oyunun başında yeniden oluşturulur. Böylece aynı harita ikinci oynayışta farklı olaylarla dolar.
Oyun klavye ve fareyle, oyun kolu ya da joystick'le oynanabiliyor; mağaza sayfası kuvvet geri bildirimini de destekleyen joystick'lerden söz ediyor. Oyun tek oyunculudur.
Oyundaki bilim
SpaceBourne bir bilim oyunu değil, bir uzay macerası. Ama oyunun kurduğu birkaç fikir, gerçek uzay biliminin tam ortasına denk geliyor. Bunları sırayla ele alalım.
Kara delik keşfi: görünmeyeni nasıl buluruz?
Oyundaki "kara delik keşifleri" etkinliği, gerçek astronomide de merkezi bir mesele. NASA'nın açıklamasına göre kara delik ışık yaymaz; bilim insanları onu çevresindeki etkilerle bulur: X-ışını yayan yığılma diskleri, yakındaki yıldızların yörüngeleri, kütleçekim dalgaları ve arkadaki ışığın bükülmesi (kütleçekimsel mercekleme). Samanyolu'nun merkezindeki Sagittarius A*, Vikipedi'deki derlemeye göre yaklaşık 4,3 milyon Güneş kütlesinde ve bizden yaklaşık 27.000 ışık yılı uzakta. Etrafında dönen S2 yıldızının yörüngesi 16,1 yıl sürüyor; bu gözlemler 2020 Nobel Fizik Ödülü'nün konusu oldu. Olay Ufku Teleskobu işbirliği de 12 Mayıs 2022'de bu kara deliğin gölgesini gösteren görüntüsünü yayımladı. NASA'ya göre bilinen en yakın kara delik Gaia BH1, yaklaşık 1.500 ışık yılı ötede. Yani gerçekte kara delik "yanına gidip keşfedilen" bir yer değil, onlarca yıl uzaktan ölçüm ve modelleme gerektiren bir hedef. NASA ayrıca kara deliklerin kozmik elektrik süpürgesi olmadığını, yeterince uzaktan bakıldığında kütleçekimlerinin aynı kütledeki başka bir cisimden farkı olmadığını vurguluyor. Ayrıntı için kara delikler ve olay ufku sayfalarına bakabilirsiniz.
Terk edilmiş yörünge istasyonu
Oyuncunun uyandığı yer, Dünya yörüngesinde bırakılmış bir istasyon. Gerçek hayatta da buna benzer bir örnek var: NASA'nın Skylab'ı 14 Mayıs 1973'te fırlatıldı, son mürettebatı (Skylab 4) 8 Şubat 1974'te Dünya'ya döndü ve istasyon boş kaldı. Güneş etkinliğinin artması üst atmosferi yoğunlaştırdı, istasyon yavaş yavaş alçaldı; Uzay Mekiği ile yükseltme planı mekik hazır olmadığı için rafa kalktı. Skylab 11 Temmuz 1979'da atmosfere girdi ve parçaları Hint Okyanusu ile Batı Avustralya üzerine düştü. Ders açık: yörüngede bırakılan bir istasyon sonsuza dek orada durmaz, düzenli itki gerekir. Güncel örnek için ISS'in sonu sayfasına göz atabilirsiniz.
Uyku tüpü: insan kış uykusuna yatabilir mi?
Oyunun başlangıcındaki dondurularak uyutulma fikri bilimkurgunun en eski motiflerinden biri. Gerçekte insanlar doğal olarak kış uykusuna yatamaz. Tıpta kalp ameliyatlarında ve kalp durması sonrasında kullanılan kontrollü soğutma (terapötik hipotermi) var, ama bu gerçek hibernasyondan farklı. NASA ve ESA uzun yolculuklar için "torpor" denilen düşük metabolizma hâlini araştırdı; ESA'nın da belirttiği gibi hibernasyondaki astronotlar daha küçük bir uzay aracına ihtiyaç duyar. Fakat insanda çalışan, güvenli bir yöntem şimdilik yok. Oyun bunu "tüpe gir, uzun süre sonra uyan" biçiminde basit bir kurgu olarak kullanıyor.
Yüzlerce gezegen: gerçek galaksi ne kadar kalabalık?
Oyunun 400'den fazla gezegeni tek bir kurgu galaksisine sığdırması, gerçeğin yanında mütevazı kalıyor. NASA, doğrulanmış ötegezegen sayısının 6.000'i aştığını ve galakside yıldızlardan daha fazla gezegen bulunduğunu belirtiyor; Güneş benzeri bir yıldızın çevresindeki ilk gezegen olan 51 Pegasi b Ekim 1995'te keşfedildi. Oyundaki gezegenler rastgele üretilir; gerçekte ise her biri bir gözlem kampanyasının ürünüdür. Ötegezegenlerin nasıl bulunduğu ayrı bir sayfada anlatılıyor.
Madencilik ve hurda toplama
Oyunda asteroit madenciliği ve enkaz toplamak meslek. Gerçekte asteroit örneği getirmek bile bir ulusal uzay programı işi: NASA'nın OSIRIS-REx aracı 2016'da fırlatıldı, Ekim 2020'de Bennu'dan örnek aldı ve 24 Eylül 2023'te yaklaşık 121,6 gram malzemeyi Dünya'ya bıraktı; örneklerde karbon bileşikleri, suyla ilişkili mineraller ve amino asitler bulundu. NASA'nın Psyche aracı ise metal bakımından zengin bir asteroite 2029'da varacak. Ticari uzay madenciliği hâlâ hedef aşamasında; bu konuda oyun ileriyi gösteriyor, bugünü değil.
Halka şeklindeki istasyonlar ve yapay yerçekimi
Oyunun mağaza görsellerinde halka biçimli bir istasyon görülüyor. Gerçek fizikte dönen bir yapı, dışa doğru bir kuvvetle yapay yerçekimi benzeri bir etki yaratabilir; bu kuvvet yapıdan gelen merkezcil kuvvettir. Yarıçap büyüdükçe aynı etki için gereken dönüş hızı azalır. Genel kanıya göre dakikada 2 devir ve altında Coriolis etkisi sorun yaratmıyor, insanların 23 devire kadar uyum sağlayabildiği de gösterilmiş. Ancak bugüne kadar gerçek bir testi yapan tek şey 1966'daki Gemini 11 oldu ve 36 metrelik halatla ancak çok küçük bir etki elde edildi. Ne ISS ne de Skylab'da yapay yerçekimi vardı. Mikro çekim yaşamını ise mikro yerçekimi sayfamızda okuyabilirsiniz.
Özetle: oyun kara deliği, istasyonu ve hibernasyonu gerçek bilimden esinlenerek kullanıyor; hızları, mesafeleri, madencilik kolaylığını ve uyku tüplerini oynanışı akıcı kılmak için sadeleştiriyor.
Geliştirme hikâyesi
Geliştirici ve yayıncı olarak Steam'de Burak Dabak görünüyor. Geliştiricinin sitesi stüdyoyu DBK Games adıyla anıyor ve kurucusu olarak yine Dabak'ı gösteriyor. Oyunun Steam sayfası ilk çıkış tarihini 5 Ekim 2018 olarak veriyor; mağaza metni oyunu "beta" sürümlerle anıp güncellemelerle büyüttüğünü belirtiyor. Aynı geliştiricinin devam oyunu SpaceBourne 2, mağaza metnine göre Unreal Engine'in gerçekçi görselleriyle yapıldı.
Etkisi ve ödülleri
Doğrulayabildiğim resmî bir ödül ya da satış açıklaması yok; bu yüzden rakam vermiyorum. Steam'de oyuncu yorumları genel olarak "çoğunlukla olumlu". Oyun, tek bir Türk geliştiricinin bu kapsamda bir uzay oyununu Steam'e getirdiğinin bir örneği.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=gMkO78_xXHg
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
SpaceBourne yalnızca Windows için Steam'de yayımlandı. Ücretli bir oyun; ücretsiz sürümü yok. Steam'in dil tablosuna göre arayüz ve altyazı Türkçe olarak sunuluyor, seslendirme yalnızca İngilizce. Yani oyunu tamamen Türkçe okuyarak oynayabilirsiniz; konuşmalar İngilizce duyulur ama altyazısı Türkçedir.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Özgürce dolaşmayı, kendi mesleğini seçmeyi ve gemisini geliştirmeyi sevenlere uygun. Cilalı bir yapım, hatasız bir deneyim ya da büyük stüdyo olanakları bekleyenler daha az memnun kalabilir. Benzer fikirleri daha farklı ölçeklerde görmek için Elite Dangerous, X4: Foundations, Starsector ve Rebel Galaxy Outlaw sayfalarına bakabilirsiniz.
Benzer oyunlarTümü →
Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiFishlabs2010 · iOS, Android, PC, macOS
Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiUbisoft Toronto2018 · PC, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiROCKFISH Games2017 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch
SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıBurak Dabak2025 · PC (Windows)
Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiArrowhead Game Studios2024 · PC, PlayStation 5, Xbox Series X|S
Lethal Company: oynanışı ve oyundaki gerçek Ay, Titan, ötegezegen uydusu bilimiZeekerss2023 · PC

















