Stationeers: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, atmosfer, Europa, Mars bilimi
Stationeers, düşmanca bir dünyada gaz, elektrik ve yaşam destek sistemlerini elle kurduğunuz bir uzay istasyonu simülasyonu. Oyunun Ay, Mars, Europa, Mimas ve Venüs dünyaları gerçek verilerle karşılaştırıldı.
- Tür
- Hayatta kalma / inşa
- Çıkış yılı
- 2017
- Geliştirici
- RocketWerkz
- Yayıncı
- RocketWerkz
- Platformlar
- PC (Windows)
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok
Stationeers, Yeni Zelandalı RocketWerkz stüdyosunun geliştirdiği bir uzay istasyonu kurma ve yönetme oyunudur. Tek başınıza ya da çevrim içi arkadaşlarınızla, düşmanca bir gezegenin ya da asteroit alanının ortasında hayatta kalacak bir üs inşa edersiniz. Oyunun ağırlık merkezi savaş ya da hikâye değil, birbirine bağlı sistemlerdir: atmosfer, elektrik, üretim, tarım, tıp ve yerçekimi. Geliştiriciler oyunu "sistem odaklı" ve zorlu bir deneyim isteyen oyunculara göre tasarladıklarını söylüyor.
Oyun Aralık 2017'de Steam Erken Erişim'de çıktı ve bugün de bu statüde güncelleniyor. Bu yazıda oyunun mekaniklerini ve en çok merak edilen soruyu ele alıyoruz: Bir istasyonun nefes alabilir kalması için gerçekten neler gerekir ve Stationeers bunun ne kadarını doğru yansıtıyor?
Nasıl oynanır?
Stationeers'ta bir dünya seçip ona inen bir hayatta kalan olarak başlarsınız. Oyunun dünyaları arasında Ay, Mars, Jüpiter'in uydusu Europa, Satürn'ün uydusu Mimas ve Venüs gibi gerçek gök cisimlerinden esinlenenler ile geliştiricilerin kurgusal olarak yarattığı Vulcan ve Loulan gibi yerler bulunur. Gezegenlerin sıcaklık eğrileri, Güneş'ten aldıkları enerji ve yerçekimleri birbirinden farklıdır; yani her dünya ayrı bir mühendislik problemidir.
Temel döngü şöyledir: Deforme edilebilen voxel zeminde maden kazar, cevheri fırın, santrifüj ve ayırıcı gibi makinelerle işler, bunlardan yapı malzemesi ve yeni makineler üretirsiniz. Odalarınızı hava geçirmez hâle getirir, borularla gaz, kablolarla elektrik dağıtırsınız. Mantık sistemi ve entegre devreler sayesinde, kendi yazdığınız assembly benzeri kodla üssünüzü otomatikleştirebilirsiniz. Bitki ve hayvan yetiştirmek de üssün ekosisteminin parçasıdır. Oyun Steam Atölyesi üzerinden mod desteği verir ve çok oyunculu oynanabilir.
Oyundaki bilim
Stationeers'ın en güçlü yanı, "uzayda yaşamak" kavramını bir dizi somut fizik ve kimya problemine çevirmesidir. Bu bölümde oyunun üç büyük alanını gerçek verilerle karşılaştırıyoruz: gazlar ve yaşam destek, gerçek yakıtlar, ve oyundaki dünyaların gerçek karşılıkları.
Atmosfer, gazlar ve yaşam destek
Oyun, sıcaklığı, basıncı, yanmayı, gaz karışımlarını, suyu ve yangını modelliyor. Geliştiricilerin anlattığına göre duvar yorulması ve patlayıcı dekompresyon gibi olaylar da fizik sistemine dahil. "Gazlar" güncellemesi sekiz yeni gaz ve sıvı ekledi; daha önce "Volatiles" diye geçen gaz bu güncellemeyle gerçeğe uygun biçimde metan adını aldı. Yani oyun, gazların özellikleriyle oynamanızı ister.
Gerçek hayatta bu iş çok daha dikkatli yapılır. Uluslararası Uzay İstasyonu'nda kabin atmosferi 1 atmosfer basınçtadır (101,3 kPa) ve yüzde 79 azot, yüzde 21 oksijenden oluşur; yani Dünya'daki havanın aynısıdır. Oksijen ise istasyonda üretilir. Zvezda modülündeki Elektron sistemi suyu elektrolizle ayrıştırarak oksijen üretir ve kaynaklara göre mürettebatın her bir kişisi için günde yaklaşık bir litre su kullanır. ABD bölümünde Destiny modülünde buna benzer bir Oksijen Üretim Düzeneği (OGA) çalışır. Yedek olarak, bir katı yakıtlı oksijen kartuşu olan Vika kullanılır: kartuş 450-500 °C'de ayrışarak yaklaşık 600 litre oksijen verir. Avrupa Uzay Ajansı'nın geliştirdiği ACLS sistemi ise elektrolizde çıkan hidrojeni kabindeki karbondioksitle birleştirerek suya ve metana dönüştürür. Karbondioksit temizliği için Zvezda'da Vozdukh sistemi bulunur.
Oyundaki Elektroliz Makinesi aynı fikre dayanır: fazla suyu elektrik harcayarak oksijenli bir gaz karışımına çevirir. Gerçek istasyonlarda bu sistemler yedekli kurulur (Elektron, OGA ve Vika birlikte vardır); oyunda ise yedeği de denetimi de siz, mantık devreleriyle kurarsınız.
Başka bir gezegende oksijen: MOXIE
Mars'ın atmosferi NASA'nın verilerine göre yüzde 95,1 karbondioksit ve yalnızca yüzde 0,16 oksijen içerir; yüzey basıncı mevsime göre 4,0 ile 8,7 milibar arasında değişir. Perseverance gezgini üzerindeki MOXIE deneyi, bu karbondioksitten oksijen üretmeyi gerçekten denedi. Yöntem, yaklaşık 800 °C'de çalışan katı oksit elektrolizidir; yan ürün olarak karbonmonoksit çıkar. MOXIE 16 çalışmada toplam 122 gram oksijen üretti, en yüksek hızı saatte 12 gram oldu ve saflığı yüzde 99,6 ya da üstündeydi. Deney 2023 Ağustos'unda sona erdi. Rakamlar küçüktür, ama kavramı kanıtlar: Mars'ta atmosferdeki karbondioksitten oksijen çıkarılabilir. Bir üs için çok daha büyük sistemler gerekir.
Roket yakıtları
Gazlar güncellemesinde oyuna eklenen yakıtlar gerçek roket kimyasının oyunlaştırılmış hâlidir. Geliştiricilerin anlatımına göre hidrazin, yanması için oksitleyici gerektirmeyen tek bileşenli bir yakıttır; yalnızca bir ısı kaynağı ya da kıvılcım yeter. Hidrojen ağırlık başına en verimli yakıttır ve oksijenle yanınca temiz biçimde su buharına dönüşür. Ozon, çok enerjik bir oksitleyici olarak anlatılır. Sıvılaştırılmış hidrojen gibi kriyojenik yakıtlar gerçek roketlerde de kullanılır (bkz. kriyojenik yakıt).
Dünyalar: gerçek ve kurgusal
- Ay: NASA'nın verisine göre yüzey çekimi 1,62 m/s²; ekvatorda sıcaklık 95 K ile 390 K arasında değişir ve atmosfer olağanüstü inceliktedir. Oyunun Ay haritası, geliştiricilerin ilk yaptığı haritadır ve bir Ay denizinin kenarına kuruludur.
- Mars: Çekim 3,73 m/s², ortalama sıcaklık yaklaşık -59 °C. Gezegenin atmosferi ve keşfi için Mars sayfasına bakabilirsiniz.
- Europa: Gerçekte yüzeyi ekvatorda yaklaşık -160 °C'dir ve incecik bir oksijen dış atmosferi vardır; basıncı yaklaşık 10-12 bardır. Buz kabuğunun 10-30 km kalınlıkta olduğu tahmin edilir ve altında bir okyanus bulunduğu düşünülür. Yüzeydeki radyasyonun günlük dozu yaklaşık 5,4 sievert'e denk tahmin edilir; bu, bir insan için ağır hastalık ya da ölüm riski taşıyan bir düzeydir. NASA'nın Europa Clipper aracı 14 Ekim 2024'te Falcon Heavy ile fırlatıldı ve Jüpiter çevresinde dönerken Europa'nın yanından 45 kez alçaktan geçecek. Oyundaki Europa ise bilerek farklıdır: geliştiriciler gerçekte olmayan, belirgin bir atmosferi buzun bir kısmını eriterek yarattıklarını açıkça söylüyor. Bu bilinçli bir basitleştirme ve oyunun en açık "bilim dışı" ayrıntısıdır. Gerçek Europa için Europa sayfasına, buz altındaki yaşam tartışması için Jüpiter Macerası yazısına göz atın.
- Mimas: Çapı 396,4 km olan Mimas, kendi çekimiyle yuvarlaklaşabilmiş bilinen en küçük cisimdir. 139 km genişliğindeki Herschel Krateri onu tanınır kılar; çekimi yalnızca 0,064 m/s²'dir, ortalama yüzey sıcaklığı 74 K ve atmosferi yoktur. Cassini 13 Şubat 2010'da ona 9.500 km kadar yaklaştı. Oyunda Mimas, geliştiricilerin ifadesiyle Ay haritasına benzer ama Güneş ışığı açısından daha zordur. Gerçek cisim için Mimas sayfasına bakın.
- Venüs: Yüzey basıncı 92 bar, ortalama sıcaklık 464 °C (737 K), atmosfer yüzde 96,5 karbondioksit. Çekim 8,87 m/s²'dir. Oyun Venüs'ü eklerken basınca ve sıcaklığa dayanıklı yeni aletler de getirdi; gerçek Venüs yüzeyi de makineler için çok zorlu bir ortamdır. Ayrıntılar için Venüs'ün atmosferi ve keşif tarihi sayfaları var.
- Vulcan ve Loulan: Bunlar kurgusal. Geliştiriciler Vulcan'ı Güneş'e çok yakın, buzsuz, parçalanmış bir gezegen olarak, Loulan'ı ise "Gargantuan" adlı bir kara deliğin yakınında, korkuyla terk edilmiş bir dünya olarak tanımlıyor.
Neyi doğru, neyi basitleştirmiş?
- Doğru yön: gaz basıncının ve sıcaklığın merkezde olması, elektrolizle oksijen üretimi, kriyojenik yakıt mantığı ve gezegenlere göre değişen çekim ile sıcaklık.
- Basitleştirme: Europa'nın atmosferi, dünyaların oyun için yeniden yaratılması, üretim zincirinin hızı ve sürekli çalışan bir gücün kolayca bulunması.
Uzay madenciliğinin gerçek durumu için uzay madenciliği sayfasına, gezegenleri insan yaşamına uygun hâle getirme fikri için terraforming yazısına bakabilirsiniz. Oyunda giydiğiniz giysilerin gerçek karşılığı da uzay giysisi sayfasında.
Geliştirme hikâyesi, etkisi ve ödülleri
RocketWerkz, DayZ modunun yaratıcısı Dean Hall'un 2014'te kurduğu bir Yeni Zelanda stüdyosudur. Hall'un biyografisinde Stationeers'ın "Space Station 13" oyunundan esinlendiği belirtilir. Oyun Aralık 2017'de Steam Erken Erişim'e çıktı ve o günden bugüne düzenli güncellemeler aldı: arazi sistemi yenilemesi, çok oyunculu güncelleme, gazlar güncellemesi, sanitasyon ve elektrik hatları gibi başlıklar Steam duyurularında yer alıyor. Steam sayfasında geliştirici, fiyatın oyun tam sürüme çıkınca artırılmasının planlandığını yazıyor. Oyunun topluluğu Steam Atölyesi üzerinden 2017'den beri içerik paylaşıyor. Steam sayfasında listelenen bir ödül yok; oyunun gücü, süregelen geliştirme ve topluluk desteğinde.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=Z6EEEshHebc
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Stationeers yalnızca Windows için, Steam üzerinden ücretli olarak sunuluyor; macOS ve Linux sürümü yok. Tek oyunculu ve çok oyunculu (çevrim içi ve LAN) oynanabilir; Steam Atölyesi desteği vardır. Desteklenen diller arasında İngilizce, Almanca, Rusça, Fransızca, İspanyolca, Lehçe, Portekizce, Korece, Çince, İtalyanca, Çekçe, Japonca, Danca ve Fince bulunuyor; Türkçe yok.
Kimlere uygun? Benzer oyunlar
Stationeers, sistem kurmayı, boru ve kablo hatlarıyla uğraşmayı ve hata ayıklamayı sevenler için bir hazinedir. Öğrenme eğrisi diktir; ilk saatlerde çok şey ters gidebilir. Benzer bir atmosfer ve üs yönetimi arayanlar Space Haven, Ostranauts, Spacebase DF-9 ve fabrika kurma tarafına yakın olarak Satisfactory ile Dyson Sphere Program oyunlarına da bakabilir.
Benzer oyunlarTümü →
Breathedge: oynanışı ve oyundaki gerçek oksijen, vakum, uzay cenazesi bilimiRedRuins Softworks2018 · PC, Nintendo Switch, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
Interstellar Rift: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, madencilik, roket bilimiSplit Polygon2015 · PC (Windows)
Starbound: oynanışı ve oyundaki gerçek ötegezegen, Venüs, radyasyon bilimiChucklefish2013 · PC (Windows, macOS, Linux), Xbox One, Xbox Series X|S
Ostranauts: oynanışı ve oyundaki gerçek Newton uçuşu, yaşam destek, Venüs bilimiBlue Bottle Games2020 · PC (Windows)
Space Haven: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, oksijen, yapay yerçekimi bilimiBugbyte Ltd.2020 · PC (Windows, macOS, Linux)
Starbase: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit madenciliği, yapay yerçekimi bilimiFrozenbyte2021 · PC (Windows, Steam Erken Erişim)
























