Space Haven: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, oksijen, yapay yerçekimi bilimi
Space Haven, bir uzay gemisini parça parça kurup sivil mürettebatı hayatta tuttuğunuz bir koloni simülasyonu. Oyunun hava, su ve ruh hâli mekanikleri gerçek uzay yaşamıyla karşılaştırılıyor.
- Tür
- Hayatta kalma / inşa
- Çıkış yılı
- 2020
- Geliştirici
- Bugbyte Ltd.
- Yayıncı
- Bugbyte Ltd.
- Platformlar
- PC (Windows, macOS, Linux)
- Türkçe dil desteği
- Türkçe arayüz (Steam dil listesinde yer alıyor)
Space Haven, bir uzay gemisini parça parça kurup içindeki sivil mürettebatı hayatta tutmaya çalıştığınız bir koloni simülasyonu. Oyunu Finlandiyalı bağımsız stüdyo Bugbyte yapıyor. Yeni bir yurt bulma yolculuğunda gemi sizin evinizdir: duvarları, kapıları, motorları, mutfağı ve tarlalarıyla. Hikâyeyi dışarıdan bir senaryo değil, kurduğunuz düzen ve başınıza gelenler yazıyor. Bu sayfada oyunu kısaca tanıtıyor, ardından oksijen, ısı, su ve yalnızlık gibi oyunun işlediği konuları gerçek uzay yaşamıyla karşılaştırıyoruz.
Nasıl oynanır?
Oyun, gemiyi yukarıdan, eğik bir görünümle gösteriyor ve zamanı durdurup hızlandırabildiğiniz bir akışla ilerliyor. Başlangıçta küçük bir gemi ve birkaç mürettebatla işe başlarsınız. Gemiyi taş taş inşa edersiniz: zemin, duvar, kapı, yatak, mutfak, tarla, atölye, tıbbi bölüm, motor ve güç santralleri sizin yerleştirdiğiniz parçalardır. Steam sayfasına göre gemideki hayat oksijen, karbondioksit, sıcaklık ve güç dengesine dayanıyor; bu dengeyi bozan her şey mürettebatı tehlikeye atar.
Mürettebatın her üyesinin ihtiyaçları, ruh hâli ve becerileri var. Ekran görüntülerinde karakterlerin cesaret, zeka gibi özellikleri, madencilik, botanik, tıp, araştırma, pilotluk gibi becerileri ve çeşitli sağlık ile ruh durumu göstergeleri görülüyor. Kim ne iş yapacak, kim ne zaman dinlenecek sizin düzeninize bağlı. Hammaddeyi madencilikle ya da bulduğunuz enkazları parçalayarak toplar, onu yeni gemi parçalarına çevirirsiniz. Tarlada yiyecek yetiştirir, tıbbi yataklarda yaralıları iyileştirirsiniz. Oyunda ayrıca gemiden gemiye savaş, düşman gemilere baskın ve avcı uçakları gibi savaş unsurları ile haritada rastlanan diğer gruplarla ticaret ve ilişkiler var. Galaksi her oyunda yeniden oluşturuluyor; terk edilmiş gemiler ve gruplarla karşılaşırsınız.
Oyunun tanıtımlarına göre tek bir gemiyle sınırlı değilsiniz: birden fazla gemiyi yönetebilir, isterseniz gezgin bir gemi yerine sabit bir tesis de kurabilirsiniz. Oyun tek oyunculu. Ekranın üst kenarında mürettebatınızın durum çubukları, sağ üstte gün sayacı ve zamanı durdurup hızlandırma düğmeleri yer alır; yani her şeyi duraklatıp sakin sakin plan yapabilirsiniz. Sağlık tarafı da hafife alınmamış: Steam'e göre tıbbi birimler, kriyo kapsüller, yaralanma tedavisi ve hastalıklar oyunun parçası.
Oyundaki bilim
Space Haven bir bilim eğitimi oyunu değil ama temel mekaniği gerçek uzay yaşamının en can alıcı sorunlarına dayanıyor: soluk alınacak hava, yaşanacak sıcaklık, yeterli su ve sağlıklı bir zihin.
Hava ve su: gerçek yaşam destek sistemleri
Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) kabin basıncı, Dünya'da deniz seviyesindeki gibi 101,3 kPa. Oksijen, geminin kendi sisteminde suyun elektrolizle ayrıştırılmasından gelir: Rus Elektron sistemi ve Amerikan Oxygen Generation System bunu yapar. Yedek olarak katı lityum perklorat kartuşları var; her kartuş bir mürettebat üyesinin bir günlük oksijenini karşılıyor. Karbondioksitin ayıklanması için Vozdukh ve CDRA gibi sistemler, ek olarak Sabatier tepkimesiyle karbondioksiti metan ve suya çeviren ACLS kullanılıyor. Su ise neredeyse tamamen geri dönüştürülüyor: Haziran 2023'te istasyonun toplam su geri kazanımı yüzde 98'e yükseldi; NASA bu değeri Dünya yörüngesinin ötesindeki uzun görevler için hedef olarak veriyor. Oyunun gaz sistemi (oksijen, karbondioksit, sıcaklık, güç) bu gerçekliği oyuncuya hissettiren bir model; elbette gerçek sistemlerden çok daha sade; ama mantık aynı: üretim ile tüketimi dengede tutmazsanız gemi içinde yaşam biter. ISS'in iç düzeni için ISS'in içi nasıl bir yer? sayfamıza bakabilirsiniz.
Gemideki hava neden bu kadar kritik?
Gemideki havanın yönetilmesi, gerçek uzayda ölüm kalım meselesi. Basıncın 6,3 kPa'nın altına düşmesi hâlinde kan ve vücut sıvılarında kaynama (ebullizm) görülür; insan oksijensiz kalan kanın beyne ulaşmasıyla birkaç saniye içinde bilincini kaybeder ve birkaç dakikada ölür. İnsanın uzayda yaşaması için basınçlı bir kapsül ya da giysi şart. Bu yüzden bir uzay gemisinde bölmeler, kapılar ve hava dengesi yalnızca mimari değil, hayatta kalma meselesidir.
Gemiyi parça parça kurmak
Oyunda gemiyi istediğiniz gibi büyütebilirsiniz; gerçek uzay yapıları ise fırlatma aracının kısıtlarına göre tasarlanır. Uzay mimarisi literatüründe belirtildiği gibi, fırlatma sınırları yüzünden uzay habitatları çoğunlukla modüler yapılır; ISS'in modülleri, uzay mekiğinin silindir biçimli ve 4,6 metre çaplı yük bölmesine zar zor sığacak biçimde tasarlandı. Modüler yapının sonucu da bir tünel ağına benzeyen yerleşim: bir hedefe ulaşmak için birkaç modülden geçmeniz gerekebilir. Space Haven'daki koridor ve oda planlama derdi bu sorunun eğlenceli bir yansıması. Modüllerin tek tek anlatıldığı ISS'in modülleri ve montajın hikâyesi ISS nasıl inşa edildi? sayfalarımızda.
Yerçekimi: oyunun yer vermediği konu
Steam'in özellik listesinde ağırlıksızlık ya da yapay yerçekimi yok; mürettebat gemide yürüyor. Gerçek hayatta bu bir seçenek değil. Dönme yoluyla yapay yerçekimi, geminin gövdesinin merkezcil kuvvet sağlamasıyla elde edilir; yarıçap ne kadar küçükse dönme hızı o kadar yüksek olmalıdır. Genel olarak dakikada 2 devir ya da altında Coriolis kuvvetlerinin olumsuz etkisi görülmediğine inanılıyor, ama insanların dakikada 23 devire kadar uyum sağlayabildiği gösterilmiş. Ağırlıksızlığın bedeli de ağır: ilk 24 saatte kan hacmi yaklaşık yüzde 10 azalabiliyor, uzun süreli kalış beyin şişmesine ve görme sorunlarına yol açabiliyor. ISS görevleri genellikle altı ay sürüyor. ISS'te yapılan deneyler için ISS'te hangi bilimsel deneyler yapılıyor? sayfasına bakabilirsiniz.
Mürettebatın ruh hâli
Oyunun belki en gerçekçi tarafı mürettebatın ruh hâli. Uzay mimarisi üzerine yazılanlara göre, sınırlı ve değişmeyen alanlara kapanmak küçük ekiplerde kişiler arası gerilimi büyütebiliyor. Önerilen çareler arasında Dünya'daki yakınlarla düzenli iletişim, sağlığı korumak, eğlence etkinlikleri, fotoğraf gibi tanıdık eşyalar ve yeşil bitkiler sayılıyor; Sovyet tasarımlarında bir tür "sahte pencere" bile düşünülmüş, bu pencere Moskova'daki mevsimle uyumlu kırsal manzara gösteriyordu. Space Haven'da da mürettebatın ihtiyaçları ve ruh hâli yönetimin merkezinde: ekran görüntülerinde her karakterin yanında bir ruh hâli değeri ve durum çubukları görülüyor. Gemi içindeki yeşil alanlar oyunda tarla olarak görünüyor ama gerçek uzay mimarisinin yeşil bitkilerden ruh hâli desteği umması da aynı sezgiye yaslanıyor.
Güneş patlamaları: eksik bir tehlike
Gerçek uzay yolculuğunda en büyük tehditlerden biri güneş patlamalarının getirdiği ani radyasyon olayları. En iyi korunma kalkanlamak; özellikle astronotları çevreleyen büyük su tanklarının etkili bir kalkan olduğu belirtiliyor, ancak suyun metreküpünün bin kilogram olması yük sorunu yaratıyor. Önerilen çözümlerden biri, patlama sırasında sığınılacak fırtına barınakları. Steam'in özellik listesinde radyasyon ayrı bir başlık olarak geçmiyor; bu tehlike oyunun öne çıkardığı konular arasında değil. Güneş'in etkileri için Güneş patlamaları sayfamız var.
Geliştirme hikâyesi
Bugbyte, Finlandiyalı bağımsız bir geliştirici. Oyun 2018'de bir tanıtım fragmanıyla duyuruldu, 2019 başında Kickstarter'da fonlandı ve 21 Mayıs 2020'de Steam'de erken erişime çıktı. 2022'deki büyük güncellemeler mürettebata kişilik özellikleri, ilişkiler, lazer ve plazma silahları ve grup liderleri getirdi. Oyun 13 Mayıs 2026'da 1.0 sürümüyle erken erişimden çıktı.
Etkisi ve ödülleri
Erken erişim döneminde oyun, derinliği ve ayrıntısı için övüldü; dengesizlikler ve eksik özellikler eleştirildi. Jeuxvideo.com erken erişim sürümüne 20 üzerinden 15 verdi. 1.0 sürümü sonrasında Metacritic ortalaması 100 üzerinden 85 ile "genel olarak olumlu" aralığında.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Oyun Steam üzerinden Windows, macOS ve Linux için satılıyor. Ücretli bir oyun. Steam'in dil listesinde Türkçe de var: İngilizce, Almanca, Fransızca, İspanyolca, İtalyanca, Rusça, Basitleştirilmiş Çince, Japonca, Korece, Çekçe, Lehçe, Brezilya Portekizcesi ve Türkçe olmak üzere 13 dil destekleniyor. Türkçe arayüz, oyunun yoğun metin ve gösterge dolu yapısı için önemli bir artı.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Gemi tasarımı yapmayı, çok sayıda küçük sistemi dengelemeyi ve her biri kendi hikâyesi olan karakterlere bağlanmayı sevenler için uygun. Anlık refleks isteyenlere göre değil; planlama ve sabır istiyor. Yaşam destek konusunu başka bir koloni oyununda deneyimlemek isteyenler Oxygen Not Included'a, felaket ve mürettebat hikâyelerini sevenler RimWorld'e, gemi enkazı parçalamayı merak edenler Hardspace: Shipbreaker'a, gemi mühendisliğini serbest bir fizik oyununda isteyenler Space Engineers'a bakabilir.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=wXbzL43Qy20
Benzer oyunlarTümü →
Breathedge: oynanışı ve oyundaki gerçek oksijen, vakum, uzay cenazesi bilimiRedRuins Softworks2018 · PC, Nintendo Switch, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
Interstellar Rift: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, madencilik, roket bilimiSplit Polygon2015 · PC (Windows)
Starbound: oynanışı ve oyundaki gerçek ötegezegen, Venüs, radyasyon bilimiChucklefish2013 · PC (Windows, macOS, Linux), Xbox One, Xbox Series X|S
Stationeers: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, atmosfer, Europa, Mars bilimiRocketWerkz2017 · PC (Windows)
Ostranauts: oynanışı ve oyundaki gerçek Newton uçuşu, yaşam destek, Venüs bilimiBlue Bottle Games2020 · PC (Windows)
Starbase: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit madenciliği, yapay yerçekimi bilimiFrozenbyte2021 · PC (Windows, Steam Erken Erişim)
























