21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

When Time Began (Zecharia Sitchin): iddiası ve bilimin cevabı

Sitchin'in 1993 tarihli kitabı, Stonehenge ve megalitlerin Anunnaki takvimleri olduğunu öne sürer; radyokarbon ve DNA verileri yapıcılarının yerel Neolitik topluluklar olduğunu gösterir.

Tür
Gizem / sözde bilim
Yazar
Zecharia Sitchin
İlk yayın yılı
1993

When Time Began (adı kabaca "Zaman Başladığında" anlamına gelir; alt başlığı The First New Age, yani "İlk Yeni Çağ"), Zecharia Sitchin'in 1993'te ABD'de Avon Books'tan yayımlanan kitabıdır. Yazarın Earth Chronicles ("Dünya Kronikleri") dizisinin beşinci cildidir. Kitabın merkezindeki iddia, zaman ölçümünün, takvimin ve Stonehenge gibi taş yapıların insanlara Anunnaki adını verdiği "uzaylı tanrılar" tarafından öğretildiği ya da onlar için kurulduğudur.

Bu sayfa kitabın iddialarını önce tarafsızca özetliyor, ardından astronominin, arkeolojinin ve Mezopotamya uzmanlarının cevabını ayrıntılı veriyor. Kitap bir bilim eseri değildir; arkeoloji ve bilim çevrelerinde sözde arkeoloji (pseudoarchaeology) örneği sayılır.

Kitap ne anlatıyor?

Open Library ve Internet Archive kayıtlarında kitabın konu başlıkları arasında eski uygarlıklar, dünya dışı etkiler, gezegenler arası yolculuklar ve Stonehenge yer alır. Bu başlıklar kitabın ne yaptığını iyi özetler: Sitchin, zamanı nasıl ölçtüğümüz sorusunu insanlığın ilk uygarlıklarına ve "gökten gelen" öğretmenlerine bağlar. Kitabın ilk cümlesi, Hippo'lu Augustinus'a "zaman nedir?" diye sorulduğu anlatısını anarak konuya felsefi bir kapıdan girer.

Dizinin ana tezi, On İkinci Gezegen'de kurulan çerçevedir: Güneş Sistemi'nin dışındaki bir gezegenden, Nibiru'dan gelen Anunnaki Dünya'ya inmiş, insanı genetik müdahaleyle yaratmış ve uygarlığı başlatmıştır. When Time Began bu çerçeveyi takvim ve gök gözlemi alanına genişletir. Kitabın konu başlıklarında Stonehenge'in öne çıkması, bu çerçevenin Mezopotamya'dan Britanya'daki taş yapılara uzatıldığını gösterir; bu, kitabın en çok anılan yanlarından biridir.

Kitabın özeti

Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır. Kitap bir roman olmadığı için olay örgüsü yoktur; Sitchin'in savunduğu tez adım adım kurulur. Bilim kitaplarında olduğu gibi, ana fikirleri kendi cümlelerimizle sıralıyoruz:

  • Zamanın ölçülmesi bir uygarlık işidir: Kitap, gün, ay ve yılı sayma biçiminin tarihçesini önemli görür ve takvimin kendiliğinden doğmadığını, birilerinin bilinçli olarak kurduğunu savunur.
  • Takvimin kaynağı "tanrılardır": Sitchin'e göre Sümer ve komşu kültürlerin takvimleri Anunnaki'den gelen bilgidir. İnsan toplulukları bu bilgiyi hazır alıp kullanmıştır.
  • Bir başlangıç anı arayışı: Alt başlıktaki "İlk Yeni Çağ" ifadesi, tarihte bir başlangıç noktası aradığını düşündürür. "Çağ" fikri genellikle gökyüzündeki yavaş kaymalarla (presesyonla) ilişkilendirildiği için, bu konunun gerçek bilimsel durumunu aşağıda ayrıca veriyoruz.
  • Taş yapılar gözlemevidir: Stonehenge ve benzer megalitler, Sitchin'in yorumunda yerel Neolitik topluluklar için değil, Anunnaki'nin takvim ve gök gözlemi amacıyla kurduğu yapılardır.
  • Uzaylı bağlantısı: Kitap, bu yapıların kurulmasında dünya dışı bir bilginin etkisini görür ve bunu dizinin Nibiru anlatısıyla birleştirir.
  • Yöntem: Sitchin'in tezleri, dizinin geri kalanında olduğu gibi, eski metinlerin ve görsel imgelerin yorumuna dayanır. Bu yorumlar bağımsız bir ölçümle ya da kazı buluntusuyla sınanmaz; kanıt olarak sunulan, yorumun kendisidir.
  • Dizideki yeri: Beşinci cilt, The Lost Realms (1990) ile The Cosmic Code (1998) arasında yer alır ve önceki ciltlerde kurulan Nibiru ve Anunnaki anlatısını bilmeyen okur için tek başına anlaşılması zordur.
  • Okura sunulan: Kitap, taş yapılara ve takvimlere bakışı değiştirmeyi hedefler: okur, bunları insan topluluklarının ürünü olarak değil, dışarıdan gelen bir bilginin izi olarak görmeye çağrılır.
  • Genel sonuç: Sitchin'e göre insanlığın zaman, takvim ve gök bilgisi kendi buluşu değil, "tanrılardan" kalan mirastır. Bu sonuç, dizinin başından beri savunulan tezle uyumludur ve kitabın okura sunduğu asıl şey, eski yapılara ve takvimlere "uzaylı" bir gözlükle bakmaktır.

Bu iddiaların her biri, aşağıdaki bölümde arkeolojinin ve astronominin verileriyle birlikte sınanıyor.

Yazar ve yazıldığı dönem

Zecharia Sitchin, 11 Temmuz 1920'de Bakü'de doğdu ve 9 Ekim 2010'da New York'ta öldü. Londra Üniversitesi'nde iktisat eğitimi aldı, İsrail'de editör ve gazeteci olarak çalıştı, 1952'de New York'a yerleşti. Bir nakliye şirketinde çalışırken Sümerce çivi yazısını kendi kendine öğrendiğini söyler. Earth Chronicles dizisi 1976'da The 12th Planet ile başladı ve 2007'de The End of Days ile yedi cilde ulaştı. Dizinin cilt sırası şöyledir: The 12th Planet (1976), The Stairway to Heaven (1980), The Wars of Gods and Men (1985), The Lost Realms (1990), When Time Began (1993), The Cosmic Code (1998), The End of Days (2007). Yazarın yardımcı kitapları arasında Genesis Revisited (1990), Divine Encounters (1995), The Earth Chronicles Handbook (2009) ve There Were Giants Upon the Earth (2010) sayılır.

Kitabın çıktığı 1990'ların başı, Stonehenge'in ve megalitlerin popüler kültürde "gizemli yapılar" olarak yeniden öne çıktığı bir dönemdir. Sitchin de bu merakı, kendi dizisinin çerçevesine bağlayarak sundu.

Bilim ne diyor?

Kitabın iddiaları üç alanda sınanabilir: Stonehenge'i kimin yaptığı, takvim ve gökyüzü bilgisinin gerçek tarihi, Anunnaki ve Nibiru anlatısının dayanağı.

Stonehenge'i kim, ne zaman yaptı?

Stonehenge'in evreleri radyokarbon yöntemiyle tarihlenmiştir. Wikipedia'nın derlediği bilgiye göre ilk evrede, yaklaşık MÖ 3100'de, çapı yaklaşık 110 metreyi bulan dairesel bir hendek ve set kazıldı; çevresinde 56 çukur (Aubrey çukurları) açıldı. MÖ 2900-2600 arasında içeride ahşap yapılar yükseldi ve alan, Britanya Adaları'nın bilinen en eski yakma mezarlığı olarak kullanıldı. Bilinen taş çember evresi MÖ 2600-2400 arasına denk gelir; yaklaşık 4 metre yüksekliğindeki sarsen taşları, geçmeli (zıvanalı) eklemlerle birbirine bağlanan lento taşlarıyla örtüldü. MÖ 2400-1600 arasında mavi taşlar (bluestone) yeniden düzenlendi.

Taşların kaynağı bilinmektedir. Mavi taşlar, Galler'deki Preseli Tepeleri'nden, yaklaşık 240 kilometre öteden getirilmiştir. Büyük sarsen taşları ise yaklaşık 26 kilometre kuzeydeki West Woods'tan (Marlborough, Wiltshire) gelir. Sunak Taşı'nın İskoçya'daki Orkney havzasından geldiği 2024 çalışmasında önerilmiş, sonraki incelemeler bu sonucu sorgulamıştır; kökeni hâlâ tartışmalıdır. Ama taşların Britanya içinden, bilinen bölgelerden getirildiği tartışma konusu değildir.

Yapıcıları da DNA analiziyle tanınır. Stonehenge'in ilk evrelerini kuranlar, Iberya'dan göç ederek yaklaşık MÖ 4000'de Britanya'ya ulaşan Avrupa'nın ilk çiftçilerinin torunlarıdır (soylarının yaklaşık yüzde 75'i çiftçi, yüzde 25'i Batı avcı-toplayıcılara dayanır). Yaklaşık MÖ 2500'de Britanya'ya gelen Bell Beaker toplulukları ise yaklaşık 500 yıl içinde yerel gen havuzunun yüzde 90'ından fazlasını değiştirdi.

Mike Parker Pearson'ın yönettiği Stonehenge Riverside Project, yakınındaki Durrington Walls'ta, yaklaşık MÖ 2600'e, yani Stonehenge'in ilk taş evresine denk düşen büyük bir yerleşim ortaya çıkardı. Alanın yaklaşık 500 yıl boyunca kullanıldığı, en geniş tahminde binlerce kişinin burada yaşamış olabileceği belirtilir. Parker Pearson, iki alanın birbirini tamamlayan işlevleri olduğunu, Durrington Walls'ın yaşayanlar, Stonehenge'in ise ölüler diyarı olarak düşünüldüğünü ileri sürer. Yani yapının arkasında hem insan toplulukları hem de yerleşim kanıtı vardır; Nibiru'dan gelen bir "ustabaşı" gerekmez.

Takvim ve gökyüzü: insan icadı, belgeli

Stonehenge'in bir gök bağı olduğu doğrudur: anıt, yaz gündönümünde Güneş'in doğuşuna ve kış gündönümünde batışına bakacak biçimde bir eksen üzerine kurulmuştur. Gerald Hawkins'in 1966 tarihli Stonehenge Decoded kitabı bu gök ilişkisini araştırmanın en bilinen örneklerindendir. Ama bir yapının gündönümüne bakması, yapıcılarının uzaylı olduğunu göstermez; mevsim döngüsünü izlemek tarımla uğraşan her toplulukta doğal bir ihtiyaçtır.

Takvimlerin tarihi de belgelidir. Babil takvimi, yeni hilalin batı ufkunda ilk görülmesine göre ay başlatan, gerektiğinde araya bir ay ekleyen ay-güneş takvimiydi; ay adları, Babil'de takvimin kullanıma girdiği yaklaşık MÖ 1780'de yerel şehirlerin Akadca adlarından türedi. Araya ay ekleme önce kurallara bağlı ama gelişigüzel yapılıyordu (MUL.APIN tabletlerinde bu kurallar kayıtlıdır), yaklaşık MÖ 499'da ise 19 yılın 235 aydan oluştuğu Metonik döngü sistemli biçimde uygulanmaya başladı. Babil'in hesaplanan ortalama yılı gerçek güneş yılına yarım saat yakınlıktaydı. Bugün kullanılan İbrani takviminin ise yılı 1, geleneksel olarak MÖ 3761'e denk gelir ve bugünkü sabit hesaplı biçimi MS 4. yüzyılda oturdu.

"Çağlar" konusu, presesyonla ilgilidir. Dünya'nın dönme ekseni, Güneş ve Ay'ın ekvator şişkinliğine uyguladığı kütleçekim torkuyla yavaş yavaş yalpalar; bu yalpa yaklaşık 25.772 yılda bir tur tamamlar. Presesyonun keşfi genellikle Hipparkhos'a (yaklaşık MÖ 190-120) atfedilir; yıldızların konumlarını eski gözlemlerle karşılaştırarak ilkbahar noktasının burçlar arasında kaydığını fark etmiştir. Hız, yılda yaklaşık 50 yay saniyesidir, yani yaklaşık 72 yılda bir derece. Burçlarla ilgili daha geniş bir okuma için Burçlar nereden geliyor? ve Babil'den bugüne zodyak ve astronomi yazılarına bakabilirsiniz.

Anunnaki ve Nibiru neden kabul görmüyor?

Anunnaki, Mezopotamya kaynaklarında An (gök tanrısı) ve Ki'nin (toprak tanrıçası) soyundan gelen tanrı grubudur; en erken anılışları Gudea'nın hükümdarlığına (yaklaşık MÖ 2144-2124) ve Ur III dönemine uzanır. Başlıca işlevleri insanların kaderini belirlemektir. Akad ve Babil metinlerinde yeraltı tanrıları olarak da anılırlar. Uzaylı oldukları yönünde bir metin yoktur.

Sitchin'in çevirileri ise uzmanlarca eleştirilmiştir. Michael S. Heiser, çevirilerinin çoğunun Mezopotamya çivi yazısı iki dilli sözlükleriyle uyuşmadığını, karşıt kanıtların görmezden gelindiğini yazmıştır. Ronald H. Fritze, kelimelere verilen anlamların yönlendirici ve zorlama olduğunu, Sitchin'in alıntıları sık sık bağlamından kopardığını ya da kısalttığını belirtmiştir. Peter James, Babil gök bilgisinin iyi bilindiğini (İştar-Venüs, Nergal-Mars, Marduk-Jüpiter) ve Sitchin'in bu eşleşmeleri kendi kuramına göre yeniden dağıttığını söyler.

Nibiru için de gökbilimsel cevap nettir. Sitchin'e göre gezegen 3.600 yılda bir Dünya'nın yakınından geçer. C. Leroy Ellenberger'e göre böyle bir yörüngedeki cisim on iki dolanım içinde ya sistemden atılır ya da kısa dönemli bir cisme dönüşürdü. Gökbilimciler de Güneş Sistemi'nin içinde ve yakınında bu kadar büyük bir cismin çıplak gözle görüleceğini ve dış gezegenlerin yörüngelerini bozacağını vurgular. Gerçek bir arayış olan Dokuzuncu Gezegen hipotezi ise Nibiru'dan farklı, gökbilimsel gözlemlere dayanır.

Nerede haklı, nerede değil?

  • Stonehenge gerçekten gök olaylarına göre yönlendirilmiştir; ama bu, yapıcıları olan Neolitik toplulukların tarım takvimi ihtiyacıyla açıklanır.
  • Takvimler gerçekten eski ve gelişkindir; ama izlenebilen tarihleri Mezopotamya'daki insan gözlemcilerin ve yazıcıların çalışmasına uzanır.
  • Presesyon gerçek bir olgudur; ama bunu bulan Yunan gökbilimci Hipparkhos'tur ve tanrılardan öğrenilmiş bir bilgi değildir.
  • Anunnaki bir tanrı grubudur; uzaylı olduklarına dair metin ya da buluntu yoktur.

Etkisi ve ödülleri

Sitchin'in kitapları 25'ten fazla dile çevrildi ve milyonlarca sattı. When Time Began, Avon Books'tan 1993'te çıktıktan sonra Bear & Company'den 1994'te ciltli, 1999'da Avon'dan yeniden, 2007'de HarperPrism'den yeniden basıldı; Rusça baskısı da 2007'de çıktı. Kitabın aldığı bilinen bir ödül yoktur. Etkisi, "tanrı" ve "ziyaretçi" okumalarını popüler kültürde yaygınlaştırmasında görülür; benzer iddialar Antik astronot iddiaları yazısında ayrıca ele alınıyor.

Uyarlamaları

Kitabın bilinen bir film ya da dizi uyarlaması yoktur.

Kimlere uygun, nereden başlanır?

When Time Began, Earth Chronicles dizisinin beşinci cildi olduğu için seriyi ilk kez okuyacaklara uygun bir başlangıç değildir. Tezi anlamak için önce On İkinci Gezegen okunmalı, ardından yayın sırasıyla Gökyüzüne Merdiven gelmelidir. Stonehenge ve takvim merakıyla açanlar için bu kitap, "gizemli yapı" anlatılarının nasıl kurulduğunu görmek açısından okunabilir; ancak her iddiayı yukarıdaki arkeoloji ve gökbilim verileriyle karşılaştırarak okumak gerekir. Gökyüzünün gerçek tarihini merak edenler için Carl Sagan'ın Kozmos'u ve Soluk Mavi Nokta'sı sağlam bir karşı okumadır.

Yazarın diğer kitaplarıTümü →

📚 KitaplarTümü →

  1. Introduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiIntroduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiBilim kitabı
  2. Evren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiEvren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  3. Mae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMasal / efsane
  4. Team Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiTeam Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiBilim kitabı
  5. Moonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiMoonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  6. Cosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiCosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiRoman
  7. The True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiThe True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiRoman
  8. Mr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMasal / efsane

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Dizi ve filmlerTümü →

  1. The Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarThe Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarSeri / evren
  2. Halo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiHalo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiSeri / evren
  3. MonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerMonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerSeri / evren
  4. Transformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneTransformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneSeri / evren
  5. Predator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorPredator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorSeri / evren

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl2 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar