Divine Encounters (Zecharia Sitchin): melek iddiası ve bilimin cevabı
Sitchin'in 1995 tarihli kitabı, kutsal metinlerdeki meleklerin Anunnaki elçileri olduğunu öne sürer; filoloji ve arkeoloji bu okumaya ne diyor?
- Tür
- Gizem / sözde bilim
- Yazar
- Zecharia Sitchin
- İlk yayın yılı
- 1995
Divine Encounters (alt başlığıyla A Guide to Visions, Angels and Other Emissaries; adı kabaca "İlahi Karşılaşmalar", alt başlığı "Görümler, melekler ve öteki elçiler için bir rehber" anlamına gelir), Zecharia Sitchin'in 1995'te ABD'de Avon'dan yayımlanan kitabıdır. Earth Chronicles dizisinin yedi ana cildinden biri değil, yazarın "yardımcı kitap" sayılan çalışmalarından biridir. Kitabın tezi basit bir cümleyle özetlenebilir: kutsal metinlerdeki melekler, görümler ve "tanrı ile karşılaşma" anlatıları, Sitchin'e göre Anunnaki adını verdiği uzaylı ziyaretçilerin elçileriyle ve onların yaptıklarıyla ilgilidir.
Bu sayfa kitabın iddialarını önce tarafsızca özetliyor, ardından Mezopotamya, Mısır ve İbrani metinleri üzerine çalışan uzmanların cevabını aktarıyor. Kitap bir bilim eseri değildir; sözde arkeoloji ve sözde tarih örneği sayılır.
Kitap ne anlatıyor?
Open Library'deki kayıtta kitabın konu başlıkları arasında Kutsal Kitap, yaratılış anlatıları, Orta Doğu'da din, mistisizm ve insan-uzaylı karşılaşmaları yer alır. Kitabın ilk cümlesi, "ilahi karşılaşma"yı insan deneyiminin en uç noktası olarak tanımlar ve iki örnek verir: Musa'nın Sina Dağı'nda Rab ile karşılaşması ve Mısır firavunlarının öldükten sonra tanrılara katılarak ebedî bir ahirete geçmesi. Böylece kitap, hem yaşarken yaşanan karşılaşmayı hem de ölümden sonrasını konu edinir.
Dizinin ana çerçevesi, On İkinci Gezegen'de kurulan Nibiru ve Anunnaki anlatısıdır. Divine Encounters bu çerçeveyi dine ve inanç tarihine uygular: Sitchin, "melek" ve "tanrının elçisi" gibi kavramların soyut ruhsal varlıkları değil, gerçekten bir yerden gelen ulakları anlattığını savunur. Kitabın konusu, dizinin en tartışmalı yanını, yani kutsal metinlerin "gerçek olay anlatısı" olarak okunmasını, en doğrudan haliyle sunar.
Kitabın özeti
Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır. Kitap bir roman olmadığı için olay örgüsü yoktur; Sitchin'in savunduğu tez adım adım kurulur. Bilim kitaplarında olduğu gibi, ana fikirleri kendi cümlelerimizle sıralıyoruz:
- Karşılaşma kavramı: Kitap, "ilahi karşılaşma"yı iki uçta tanımlar: yaşarken tanrıyla yüz yüze gelmek ve ölümden sonra tanrıların yanına katılmak. Sitchin her ikisini de gerçek olaylar olarak ele alır.
- Elçiler: Sitchin'e göre kutsal metinlerdeki melekler, Anunnaki'nin ya da onlarla bağlantılı varlıkların insanlara gönderdiği elçilerdir. Bu okumada "melek", soyut bir ruhani varlık değil, gerçekten bir yerden gelen ulaktır.
- Görümler: Alt başlıktaki "görümler" (visions), kutsal metinlerde anlatılan görme ve işitme deneyimlerini kapsar. Kitap bunları da, dizinin çerçevesi içinde, dış kaynaklı karşılaşmalar olarak ele alır.
- Ölümden sonrası: Kitabın ilk cümlesinde anılan firavun ahireti, "tanrıların ilahi mekânına katılma" olarak tanımlanır; kitap bu inancı da aynı bakışla, yani gidilebilecek gerçek bir yerin izi olarak okumaya yatkındır.
- Dizideki yeri: Kitap, ana ciltlerde kurulan Anunnaki anlatısını dine ve inanç tarihine uygulayan bir yardımcı ciltdir; ana tezi yeniden anlatmaz, onu din alanına taşır.
- Yöntem: Dizinin geri kalanında olduğu gibi, kanıt eski metinlerin ve görsel imgelerin yorumudur. Bu yorumlar bağımsız bir ölçümle ya da kazı buluntusuyla sınanmaz.
- Genel sonuç: Sitchin'in tezi, dinî deneyimlerin kökeninde dünya dışı bir temas aradığı için, dizinin başından beri savunulan anlatıyla uyumludur. Kitabın okura sunduğu asıl şey, kutsal metinlere "gerçek olay kaydı" gözüyle bakma çağrısıdır.
Konu başlıklarına bakılırsa kitap tek bir din geleneğiyle sınırlı değildir: Kutsal Kitap, yaratılış anlatıları, Orta Doğu dinleri ve Mısır inançları aynı çerçevede ele alınır. Bu geniş kapsam kitabın hem en çekici hem en zayıf yanıdır, çünkü birbirinden bağımsız kültürlerin farklı dillerdeki metinlerini tek bir uzaylı anlatısına bağlar.
Bu iddiaların her biri, aşağıdaki bölümde filoloji ve arkeolojinin verileriyle birlikte sınanıyor.
Yazar ve yazıldığı dönem
Zecharia Sitchin, 11 Temmuz 1920'de Bakü'de doğdu ve 9 Ekim 2010'da New York'ta öldü. Londra Üniversitesi'nde iktisat eğitimi aldı, İsrail'de editör ve gazeteci olarak çalıştı, 1952'de New York'a yerleşti. Bir nakliye şirketinde çalışırken Sümerce çivi yazısını kendi kendine öğrendiğini söyler. Earth Chronicles dizisi 1976'da The 12th Planet ile başladı ve 2007'de The End of Days ile yedi cilde ulaştı. Cilt sırası: The 12th Planet (1976), The Stairway to Heaven (1980), The Wars of Gods and Men (1985), The Lost Realms (1990), When Time Began (1993), The Cosmic Code (1998), The End of Days (2007). Yardımcı kitaplar arasında Genesis Revisited (1990), Divine Encounters (1995), The Earth Chronicles Handbook (2009) ve There Were Giants Upon the Earth (2010) sayılır.
Divine Encounters, When Time Began (1993) ile The Cosmic Code (1998) arasında çıktı. Kitap 2002'de Bear & Company'den yeniden basıldı.
Bilim ne diyor?
Kitabın iddialarını sınamak için üç soruya bakmak gerekir: "melek" kelimesi ne demektir, Mezopotamya'nın kanatlı varlıkları ne anlatır, Mısır'ın ahiret metinleri neyi amaçlar? Dördüncü bir soru olan Anunnaki ve Nibiru ise dizinin geri kalanıyla ortaktır.
"Melek" kelimesi ne diyor?
"Melek" kelimesinin İbranice kökü malʼākh sözcüğüdür ve "ulak, haberci" anlamına gelir; Yunancadaki angelos da aynı anlamdadır. İbrani yazılarının erken katmanlarında bu kelime çoğunlukla insan ulakları, örneğin peygamberleri ya da kâhinleri ifade eder; doğaüstü aracı varlıklar anlamı daha sonraki, sürgün sonrası ve peygamberlik metinlerinde belirginleşir. Yani kelimenin tarihi, bir "uzaylı ulak" fikrine değil, anlamın zamanla genişlemesine işaret eder. İnsan ulağından soyut bir ruhani varlığa geçiş, dinî düşüncenin kendi gelişimidir.
Mezopotamya'nın kanatlı varlıkları: apkallu
"Melek" uzaylı ulaktır okumalarında kanatlı varlık imgeleri sık gündeme gelir. Mezopotamya'nın bu imgelere en yakın örnekleri, Asur saray kabartmalarındaki kanatlı figürlerdir ve bunlar kaynaklarda apkallu (Sümerce abgal, "bilge") adıyla bilinir. Apkallu, insan bilgeliğiyle ilişkilendirilen ve çoğu zaman yarı insan, yarı balık ya da kuş biçiminde betimlenen yarı tanrılardır. Metinlerde tufandan önce yaşamış yedi bilge sayılır; ilki Uanna'dır (Oannes), yedincisi Utuabzu ise gökyüzüne çıktığı için anılır. Yedi bilge, yedi şehrin kuruluşuyla ve insana uygarlık bilgisinin verilmesiyle ilişkilendirilir. Kuş başlı, insan başlı ya da balık derisi giymiş apkallu, yaklaşık MÖ 9. yüzyıldan itibaren Asur saraylarında (örneğin II. Aşurnasirpal'ın sarayında) kabartma olarak görünür ve koruyucu ayinlerde evlerin duvarlarına konan küçük figürler olarak da kullanılır. Yani bu figürlerin kaynaklarda belirtilen işlevi koruyuculuk ve bilgelik aktarımıdır; metinler onları uçan araç ya da uzay giysisi olarak tanımlamaz.
Mısır'ın ahiret metinleri
Kitabın ilk cümlesinde anılan firavunların ahireti, Piramit Metinleri'nden bilinir. Bu metinlerin en eskisi, Beşinci Hanedan'ın son firavunu Unas'ın piramidinde bulunmuştur ve yaklaşık MÖ 2400-2300 tarihlidir. Metinlerin başlıca amacı, ölen kralın bir akh hâline dönüşmesini, yani yetkin bir ruhsal varlık olarak tanrılarla ve gök cisimleriyle birleşmesini sağlamaktır. Bu bir ritüel ve ölüm sonrası inanç metnidir; uzay yolculuğu tarifi değildir.
Anunnaki ve çeviri eleştirisi
Anunnaki, Mezopotamya kaynaklarında An ve Ki'nin soyundan gelen tanrı grubudur; en erken anılışları Gudea'nın hükümdarlığına (yaklaşık MÖ 2144-2124) ve Ur III dönemine uzanır. Başlıca işlevleri insanların kaderini belirlemektir; Akad ve Babil metinlerinde yeraltı tanrıları olarak da anılırlar. Uzaylı oldukları yönünde bir metin yoktur.
Michael S. Heiser, Sitchin'in çevirilerinin çoğunun Mezopotamya çivi yazısı iki dilli sözlükleriyle uyuşmadığını yazmıştır. Ronald H. Fritze, Sitchin'in kelimelere verdiği anlamların yönlendirici ve zorlama olduğunu, çivi yazısındaki DIĜIR işaretine "parlayan roketlerin saf olanları" anlamı yüklemesini örnek göstererek belirtmiştir; Fritze ayrıca alıntıların sık sık bağlamından koparıldığını ya da kısaltıldığını yazar. William Irwin Thompson ise Sitchin'in eski imgeleri "roket" ve "uzay giysisi" olarak okumasını literalizm olarak nitelemiştir. Peter James da Babil gök bilgisini kökten yanlış anladığını söylemiştir.
Nibiru için gökbilimsel cevap da nettir. Gökbilimciler, Güneş Sistemi'nin yakınında bu kadar büyük bir cismin çıplak gözle görüleceğini ve dış gezegenlerin yörüngelerinde belirgin etkiler yaratacağını belirtir. Gerçek bir arayış olan Dokuzuncu Gezegen hipotezi ise Nibiru'dan farklı, gözlemlere dayanan bir kuramdır.
Nerede haklı, nerede değil?
- Kutsal metinlerde "ilahi karşılaşma" anlatıları gerçekten çoktur; ama bunları dinî deneyim ve edebî gelenek olarak okumak, uzaylı varsayımına ihtiyaç duymadan açıklama sağlar.
- Kanatlı figürler Mezopotamya sanatında gerçekten yaygındır; ama kaynaklar bunları koruyucu bilgeler olarak tanımlar.
- Mısır'ın firavun ahireti gerçekten gökyüzüyle ilişkilidir; ama kaynak, Piramit Metinleri'nin kendisidir ve ritüel amaçlıdır.
- Anunnaki bir tanrı grubudur; uzaylı olduklarına dair metin ya da buluntu yoktur.
Etkisi ve ödülleri
Sitchin'in kitapları 25'ten fazla dile çevrildi ve milyonlarca sattı. Dizi, Raëlizm gibi dinî akımları etkilemiş ve film ve dizilerde sık anılan bir referans olmuştur. Divine Encounters'ın aldığı bilinen bir ödül yoktur. Benzer iddiaları ele alan Antik astronot iddiaları yazısı da konuyla ilgilidir.
Uyarlamaları
Kitabın bilinen bir film ya da dizi uyarlaması yoktur.
Kimlere uygun, nereden başlanır?
Divine Encounters, Sitchin'in kendi dizisini tamamlayan bir yardımcı kitap olduğu için seriyi ilk kez okuyacaklar için iyi bir başlangıç değildir. Tezi anlamak için önce On İkinci Gezegen okunmalı, ardından yayın sırasıyla Gökyüzüne Merdiven gelmelidir. Kutsal metinlerin ve dinî imgelerin tarihsel okumasını merak edenler için ise Mezopotamya ve Mısır metinlerini filolojik olarak ele alan akademik kaynaklar daha sağlam bir yoldur. Gökyüzünün gerçek tarihini merak edenler için Carl Sagan'ın Soluk Mavi Nokta'sı iyi bir karşı okumadır.
Yazarın diğer kitaplarıTümü →
Dünya Tarihçeleri okuma sırası (Zecharia Sitchin): 7 kitap ve nereden başlanırZecharia SitchinSeri / evren
The King Who Refused to Die (Zecharia Sitchin): Gılgamış romanı ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
The End of Days (Zecharia Sitchin): Nibiru'nun dönüşü iddiası ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
The Earth Chronicles Expeditions (Zecharia Sitchin): iddiaları ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
The Cosmic Code (Zecharia Sitchin): DNA iddiası ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
When Time Began (Zecharia Sitchin): iddiası ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
























