21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

The Earth Chronicles Expeditions (Zecharia Sitchin): iddiaları ve bilimin cevabı

Sitchin'in 2004 tarihli otobiyografik kitabı, Dünya Tarihçesi dizisindeki iddiaları gezilerle desteklediğini söyler; Olmec başlarından Siloam Tüneli'ne arkeolojinin cevabı bu iddiaları sınıyor.

Tür
Gizem / sözde bilim
Yazar
Zecharia Sitchin
İlk yayın yılı
2004
Sayfa
243

The Earth Chronicles Expeditions (alt başlığı Journeys to the Mythical Past, yani "Efsanevi Geçmişe Yolculuklar"), Zecharia Sitchin'in 2004'te ABD'de Bear & Company yayınevinden çıkan otobiyografik kitabıdır. Yazarın yedi ciltlik Earth Chronicles ("Dünya Tarihçesi") dizisine yardımcı bir kitap olarak okunur: dizideki fikirlere nasıl vardığını ve onları desteklediğini düşündüğü gezileri anlatır.

Bu sayfa kitabın iddialarını önce tarafsızca özetliyor, ardından arkeolojinin ve astronominin kanıta dayalı cevabını ayrıntılı veriyor. Kitap bir bilim eseri değildir; arkeoloji çevrelerinde sözde arkeoloji (pseudoarchaeology) örneği sayılır. Sitchin'in yazarlık çizgisi için Zecharia Sitchin sayfasına da bakabilirsiniz.

Kitap ne anlatıyor?

Dizinin diğer ciltleri Sumer metinlerinin "yeni bir okumasını" sunar; bu kitap ise bir gezi günlüğü ve anı kitabı gibidir. Yayınevinin tanıtımına göre yazar, Meksika'daki Maya tapınaklarından İstanbul'da saklandığını söylediği eserlere, Kudüs'teki İncil'de anılan tünellerden Sina Dağı'na, bir Sumer tanrıçasının yurdu saydığı yerlerden Yunan adalarına uzanan bir güzergâhı izler. Kitabın 2007 tarihli ciltsiz baskısı 158 siyah-beyaz çizim ve 32 sayfalık bir fotoğraf ekiyle çıkmıştır.

Anlatının ardındaki çerçeve, dizinin ana tezidir: Güneş Sistemi'nin dışından gelen "Anunnaki" adlı varlıklar Dünya'yı ziyaret etmiş ve insanlığa uygarlığı vermiştir. Bu tezin kurulduğu kitap On İkinci Gezegen'dir. Expeditions ise yazarın kendi sözleriyle, bu tezin "yerinde doğrulandığı" hikâyeyi anlatır. Yayınevi ayrıca kitabın Olmec kökenleri ve Türkiye'deki bazı eserler konusundaki "arkeolojik örtbasları" ortaya çıkardığını öne sürer; bu, kitabın kendi iddiasıdır ve aşağıda sınanıyor.

Kitabın bir de ikinci cildi var: 2007'de Journeys to the Mythical Past: Book II of the Earth Chronicles Expeditions adıyla çıkan bu kitap, yayıncının ifadesiyle aynı otobiyografik anlatıyı sürdürür ve 216 sayfadır.

Kitabın özeti

Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır. Ben kitabın yayınevi tanıtımına ve yayımlanmış örnek bölümüne dayanıyorum; her sayfayı sahne sahne aktarmıyorum.

Kitap, Sitchin'in yedi ciltlik dizisinin arkasındaki araştırmaları ve gezileri bir anı kitabı olarak anlatır. Yazar, Sumer ve İncil metinlerini okumanın yanında yerinde gördüğü eserlerin de dizinin tezini desteklediğini söyler. Böylece kitap, dizinin "kanıt" olarak sunduğu şeyleri okura yazarın kendi gözünden gösteren bir tür arka plan kitabıdır.

Örnek olarak yayımlanan beşinci bölüm Meksika'ya gider. Sitchin burada Olmec kalıntılarının Orta Amerika'nın "ana uygarlığı"nın nasıl birdenbire ortaya çıkmış göründüğü sorusunu doğurduğunu söyler. Ona göre en eski Olmec eserleri, Afrikalı insanların Yeni Dünya'ya Kolomb'dan binlerce yıl önce nasıl ulaştığı sorusunu gündeme getirir ve bu soru, bazı Meksikalı bilim insanları ve kamuoyu için rahatsız edicidir. Yazar, bu rahatsızlığın bazı eserlerin saklanmasına ya da görünmez kılınmasına yol açmış olabileceğini ima eder. Bölümün anlatısında 1869'da Meksika'da çiftçilerin yaptığı bir buluntu, iki müze ziyareti ve bir Amerikalı astronotun yorumu da yer alır.

Kitabın öbür bölümleri, yayıncının anlatısına göre Eski Dünya ile Yeni Dünya arasında bağlar arar. Maya tapınaklarını, İstanbul'daki bazı eserleri, Kudüs'teki tünelleri, Sina Dağı'nı ve Yunan adalarını gezer. Yazar bu gezilerde "yerleşik yanlışları ortaya çıkardığını", bazı gizemli eserlerin akıbetini bulduğunu ve eski yapılarla modern uzay tesisleri arasındaki bağlantılara ulaştığını söyler.

Yayınevi kitabı, insanlığın kökenlerine uzanan "tarihî ve arkeolojik bir macera" olarak tanıtır. Kitabın vardığı sonuç dizinin sonucuyla aynıdır: Sitchin'e göre eski halkların mitleri gerçekleşmiş olayların hatırasıdır, bu halkların tanrıları Dünya'ya başka bir gezegenden gelen ziyaretçilerdir ve Güneş Sistemi'nde yalnız değiliz. Kitap, bu sonuca varan yolu yazarın kendi hikâyesi, kişisel duyguları ve atalarının geçmişine bağlılığıyla birlikte anlatır.

Yazar ve yazıldığı dönem

Zecharia Sitchin 11 Temmuz 1920'de Bakü'de doğdu, 9 Ekim 2010'da öldü. Londra Üniversitesi'nde ekonomi eğitimi aldı, İsrail'de editörlük yaptı ve 1952'de New York'a yerleşti. İlk büyük kitabı The 12th Planet 1976'da çıktı; yedi ciltlik Earth Chronicles dizisi 2007'deki The End of Days ile tamamlandı. Kitapları dünya çapında milyonlarca satmış ve 25'ten fazla dile çevrilmiştir.

Expeditions bu uzun yayın çizgisinin sonlarına doğru, dizinin ilk kitabından 28 yıl sonra çıktı.

Akademik çevreler Sitchin'in yöntemini baştan kabul etmedi. Michael S. Heiser Sumerce metinlerin çevirisindeki çok sayıda hataya, Ronald Fritze alıntıların bağlamdan koparılmasına, William Irwin Thompson ise antik sanat eserlerinin roket teknolojisi olarak yanlış okunmasına dikkat çekti. Kenneth Feder, Sitchin'in çalışmasının çoğunu arkeolojik buluntulara ya da kazılara değil, kendi çevirilerine dayandırdığını belirtir.

Bilim ne diyor?

Bir gezi anlatısı kanıt değildir. Kitabın ana iddiası, yazarın gördüğü eserlerin kendi yorumunu desteklediğidir. Arkeolojide bir yorumun geçerli sayılması için buluntunun yeri, tarihi ve bağlamı kazı kayıtlarıyla belgelenir ve başka araştırmacılar aynı veriyi sınayabilir. Bir yazarın "burada gördüm" demesi, bunların yerini tutmaz.

Olmec örneği. Olmec uygarlığı, MÖ yaklaşık 1200 ile 400 arasında bugünkü Veracruz ve Tabasco bölgesinde gelişti; önce San Lorenzo merkezdeydi, MÖ 900 dolayında La Venta öne çıktı. Bilinen 17 devasa baş dört yerde bulundu (San Lorenzo'da 10, La Venta'da 4, Tres Zapotes'te 2, Rancho la Cobata'da 1); bazalttan yapılmış bu başlar 1,47 ile 3,4 metre arasında yüksekliğe ve 25-55 ton arasında ağırlığa sahip. Olmec'in kökleri Tabasco'da MÖ 5100-4600 arasında başlayan erken tarım kültürlerine uzanıyor ve San Lorenzo'daki uygarlık MÖ 1400 dolayında yavaş yavaş belirdi; yani veriler yerel bir gelişmeye işaret ediyor.

Olmeclerin Afrika kökenli olduğu fikri Sitchin'den bağımsız olarak Ivan Van Sertima'nın They Came Before Columbus kitabıyla popülerleşti; Mezoamerika araştırmacılarının büyük çoğunluğu bu görüşü inandırıcı bulmuyor. Egiptolog Frank Yurco da Olmec örgülerinin dönemin Mısır ya da Nubia saç biçimlerine benzemediğini belirtmiştir. Başların yüz hatlarına gelince, Miguel Covarrubias bunları günümüz Meksika yerlilerinin yüzleriyle karşılaştırmıştı; epikantik göz kıvrımı gibi özellikler Mezoamerika yerlilerinde de görülüyor. 2018'de yayımlanan bir mitokondri DNA çalışması, San Lorenzo ve Loma del Zapote'den iki Olmec bireyinde Amerika yerlilerine özgü A haplogrubunu buldu. Örneklem iki kişidir, bu yüzden kesin bir hüküm değil; ama anne soyunun Afrika'ya değil Amerika'ya işaret ettiğini söylüyor. Olmec'in "ana kültür" olup olmadığı ise gerçekten tartışılıyor: Zohapilco gibi yerlerdeki daha eski seramikler, Olmec'in tek "ana kültür" olduğu varsayımının gözden geçirilmesi gerektiğini düşündürüyor. Ancak bu tartışma yerel kültürler arasında geçiyor, uzaylılarla ilgisi yok.

Kudüs ve İstanbul örneği. Kitabın Kudüs tünelleri ve İstanbul'daki eserlerle ilgili hangi iddiayı kastettiğini doğrulayamadım; yine de aynı konuları bir araya getiren iyi belgelenmiş bir örnek var. Kudüs'teki Siloam (Hizkiya) Tüneli, Gihon Pınarı'nın suyunu Siloam Havuzu'na taşıyan, yaklaşık 533 metrelik bir kaya kanalıdır. İki ekip iki uçtan kazıp ortada buluşmuştur ve bunu anlatan altı satırlık eski İbranice yazıt 1880'de bulundu; bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri'ndedir. Yazıtın yazı biçimine göre tarihi yaklaşık MÖ 700; Ronny Reich ve Eli Shukron'un kazıları ise tünelin birkaç on yıl daha erken yapılmış olabileceğini düşündürüyor. Tünel İncil'deki 2. Krallar 20:20 ve 2. Tarihler 32:30'da anılır. Yani bu mühendislik başarısı, yazıtı, tarihi ve inşa yöntemiyle belgelidir ve dünya dışı bir açıklamaya gerek bırakmaz.

Anunnaki kim? Mezopotamya metinlerinde Anunnaki, gökyüzü tanrısı An ile yer tanrıçası Ki'nin soyundan gelen ve insanların kaderini belirleyen tanrılardır. Bu adın en eski kullanımları Gudea döneminden (yaklaşık MÖ 2144-2124) ve Ur III dönemindendir; Orta Babil döneminden (yaklaşık MÖ 1592-1155) itibaren ise yeraltı dünyasının yargıçları olarak anılırlar. Sitchin'i eleştiren araştırmacılar, onun Sumer metinlerini bağlamından koparıp alıntıladığını savunuyor. Mitlerin bazen gerçek olayların izini taşıdığı doğrudur; ama "tanrılar başka gezegenden gelen ziyaretçilerdi" önermesi bu metinlerden çıkmıyor ve test edilebilir bir öngörü de üretmiyor.

"Yalnız değiliz" sonucu. NASA'nın WISE taramasının 2014 sonuçlarına göre Güneş'in çevresinde Satürn'den büyük bir cisim 10.000 AU'ya (1 AU, Dünya-Güneş uzaklığıdır), Jüpiter'den büyük bir cisim 26.000 AU'ya kadar yok. Sitchin'in tarif ettiği gezegenin ayrıntısı On İkinci Gezegen sayfasında. Bilimsel olarak ciddi bir uzak gezegen hipotezi ise ayrıdır: Dokuzuncu Gezegen gözlemlere dayanıyor ve test ediliyor. Antik astronot iddialarının genel değerlendirmesi için Antik astronot iddiaları: Piramitleri uzaylılar mı yaptı? yazımıza bakabilirsiniz.

Etkisi ve ödülleri

Kitap, Sitchin'in geniş okur kitlesinin merak ettiği bir soruya cevap veriyor: bu fikirlere nasıl varıldı? Bu yüzden dizinin hayranları için bir tamamlayıcı olarak okundu. Akademide ise ciddiye alınmadı. Doğrulayabildiğim bir edebiyat ya da bilim ödülü yoktur.

Uyarlamaları

Kitabın bilinen bir film ya da dizi uyarlaması yok; sitemizde de ilgili bir dizi-film sayfası bulunmuyor.

Kimlere uygun, nereden başlanır?

Sitchin'in dizisini zaten okumuş ve yazarın bu fikirlere nasıl vardığını merak edenlere uygundur. Sıfırdan başlayacaklar için doğru kapı On İkinci Gezegen; sonra Gökyüzüne Merdiven ve Enki'nin Kayıp Kitabı gelebilir. Okurken her iddianın "metinde mi, yorumda mı" olduğunu ayırmak iyi bir alışkanlıktır. Gerçek uzay bilimi için Carl Sagan'ın Kozmos ve Soluk Mavi Nokta kitapları sağlam bir başlangıçtır.

Yazarın diğer kitaplarıTümü →

📚 KitaplarTümü →

  1. Introduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiIntroduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiBilim kitabı
  2. Evren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiEvren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  3. Mae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMasal / efsane
  4. Team Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiTeam Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiBilim kitabı
  5. Moonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiMoonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  6. Cosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiCosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiRoman
  7. The True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiThe True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiRoman
  8. Mr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMasal / efsane

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Dizi ve filmlerTümü →

  1. The Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarThe Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarSeri / evren
  2. Halo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiHalo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiSeri / evren
  3. MonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerMonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerSeri / evren
  4. Transformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneTransformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneSeri / evren
  5. Predator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorPredator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorSeri / evren

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar