Gökyüzüne Merdiven (Zecharia Sitchin): Anunnaki iddiası ve bilimin cevabı
Zecharia Sitchin'in 1980 tarihli Gökyüzüne Merdiven kitabı Sina'da ve Giza'da Anunnaki uzay limanı aramaya çıkar; Sümerologlar ve arkeologlar bu okumayı reddeder.
- Tür
- Gizem / sözde bilim
- Yazar
- Zecharia Sitchin
- İlk yayın yılı
- 1980
Gökyüzüne Merdiven (özgün adıyla The Stairway to Heaven; Türkçede bu kitap farklı adlarla da anılabilir), Bakü doğumlu yazar Zecharia Sitchin'in 1980'de New York'ta St. Martin's Press'ten çıkan kitabıdır. Sitchin'in Earth Chronicles ("Dünya Kronikleri") dizisinin ikinci cildidir ve ilk cilt On İkinci Gezegen'in ardından gelir. Kitabın ana sorusu, insanın ölümsüzlük arayışının eski dünyada nereye uzandığıdır: Sitchin, bu arayışın izini Mısır ve Mezopotamya'daki kutsal yapılarda ve metinlerde sürer ve cevabı bir "Tanrılar Diyarı"nda bulduğunu öne sürer. Sitchin'e göre bu diyar, Anunnaki adlı uzaylı varlıkların Sina Yarımadası'ndaki uzay limanıdır ve Giza'daki yapılar da onların aletleriyle ilgilidir. Bu sayfa önce kitabın iddialarını tarafsızca özetliyor, ardından Sümerolojinin, arkeolojinin ve astronominin cevabını veriyor. Kitap bir bilim kitabı değil, sözde bilim ve sözde tarih yapıtıdır.
Kitap ne anlatıyor?
Kitabın çıkış noktası insanlık için çok eski bir sorudur: Ölümden sonra ne var, tanrılarla birleşmek mümkün müdür? Sitchin bu soruyu, arkeolojik bulgularla eski metinleri bir arada okuyarak yanıtlamaya girişir. Kitabın tanıtım metni, yazarın bu yolla "Tanrılar Diyarı" olarak anılan efsanevi yeri bulduğunu ve büyük piramitlere, Sfenks'e ve diğer gizemli yapılara yeni bir bakış getirdiğini söyler. Mezopotamya ve Mısır'ın tanrı anlatıları, kitapta mecaz olarak değil, gerçek olayların kaydı olarak okunur.
Seri bağlamı önemlidir: Sitchin ilk kitabında Nibiru adlı bir gezegen ve oradan gelen Anunnaki varlıkları fikrini kurmuştu. Gökyüzüne Merdiven bu anlatıyı sürdürür; "Nibiru'dan gelen ziyaretçiler Dünya'da ne yaptı, nerede kaldı?" sorusuna Sina ve Mısır'dan cevap arar.
Kitabın özeti
Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.
Kitabın ana hattını, yazarın kendi cümlelerini aktarmadan şöyle özetleyebiliriz. Sitchin'e göre Anunnaki, yaklaşık 450.000 yıl önce Nibiru'dan Dünya'ya gelmiş, altın madenciliği için bir üs kurmuş ve daha sonra insanı genetik müdahaleyle kendi işçisi olarak yaratmıştır. Bu ilk kitaptaki tezdir. Gökyüzüne Merdiven'de bu varlıkların Dünya'daki yaşamları ve gelip gitmeleri için bir de lojistik altyapının gerektiği savunulur: bir iniş ve kalkış merkezi, yani bir uzay limanı. Sitchin bu limanın Sina Yarımadası'nda bulunduğunu söyler.
Kitap, bu tezi eski metinlerle ilişkilendirir. Ölümsüzlük arayışını anlatan Gılgamış gibi Mezopotamya anlatıları, yazara göre, "tanrıların yaşadığı yere" yapılan gerçek bir yolculuğun kaydıdır. Mısır'da ise piramitler ve Sfenks, bu uzay limanıyla bağlantılı bir sistemin parçası olarak okunur; Büyük Piramit'in sıradan bir mezar olmadığı, Anunnaki'nin yapı ya da araçlarıyla ilgili olduğu savunulur. Böylece kitap Mezopotamya, Mısır ve Sina'yı tek bir hikâyede birleştirir: tanrılar gelmiş, bir üs kurmuş, insana ölümsüzlük ve öte dünya fikrini bırakmış.
Kitabın vardığı sonuç şudur: Sitchin'e göre insanın tanrılarla buluşma ve ölümsüzlük özlemi, mitlerin uydurduğu bir şey değil, bu uzaylı ziyaretçilerle yaşanmış gerçek karşılaşmaların hatırasıdır. Yani yazarın okumasında piramitler, Sfenks ve Sina bir ölümsüzlük ve "öte dünya" geleneğinin somut kalıntılarıdır. Bu sonuç, dizinin sonraki ciltlerinde (The Wars of Gods and Men ve devamı) sürdürülen büyük anlatıya bağlanır.
Yöntem açısından kitap, arkeolojik buluntuları ve eski metinleri yan yana koyup aralarında doğrudan bir bağ olduğunu varsayar. Bir yapı ya da metin, kendi çağının dinî ve toplumsal bağlamında değil, uzaylı ziyaret hipotezinin bir kanıtı olarak okunur. Bu varsayım yapılınca, kitaptaki her örnek aynı sonuca çıkar; çünkü sonuç, okumanın başlangıcında zaten kabul edilmiştir. Bilimsel yöntem ise tam tersini ister: önce kanıt toplanır, sonra bu kanıtı en iyi açıklayan hipotez seçilir.
Yazar ve yazıldığı dönem
Sitchin 1920'de Bakü'de doğdu, 2010'da öldü. 1952'den sonra New York'ta bir nakliye şirketinde çalışırken kendi kendine Sümerce ve çivi yazısı öğrendiğini belirtir. İlk kitabı The 12th Planet 1976'da çıktı; Gökyüzüne Merdiven 1980'de dizinin ikinci kitabı olarak geldi. Dizinin ana yedi kitabı şu sırayla yayımlandı: The 12th Planet (1976), The Stairway to Heaven (1980), The Wars of Gods and Men (1985), The Lost Realms (1990), When Time Began (1993), The Cosmic Code (1998) ve The End of Days (2007). Kitapları 25'ten fazla dile çevrildi ve milyonlarca sattı.
Kitabın yazıldığı yıllar, antik astronot fikrinin popülerleştiği döneme denk gelir: Erich von Däniken'in kitapları 1960'larda büyük ilgi görmüştü (Tanrıların Arabaları). Sitchin'in farkı, çivi yazısı metinlere başvurup "ben metni kaynağından okuyorum" izlenimi vermesiydi. Bu izlenim, uzmanlar çevirilerini inceleyene kadar, kitaba ayrı bir güvenilirlik havası kazandırdı.
Bilim ne diyor?
Asurologlar, arkeologlar ve astronomlar Sitchin'in tezini sözde bilim ve sözde tarih olarak değerlendirir. Eleştiriler üç alanda toplanır.
Çeviri ve dilbilim sorunu
Michael S. Heiser gibi Asurologlar, Sitchin'in çevirilerinde çok sayıda yanlış bulmuştur. Örnek olarak, Sitchin Sümerce DIĜIR işaretinin "parlak roketlerin arı olanları" anlamına geldiğini söyler; oysa bu işaret "tanrı" ya da "ilahi" anlamına gelir ve Sitchin'in okumasını destekleyen bir sözlük kaydı yoktur. Eleştirmenler ayrıca Sitchin'in gezegen tanrılarını yanlış eşleştirdiğini, simgelere temelsiz anlamlar yüklediğini ve mitolojik anlatıları sembolik dinî metin olarak değil, olgusal tarih gibi okuduğunu belirtir. Bu durumda "ben orijinali okuyorum" iddiası, çevirinin kendisi sınanınca çöker.
Gılgamış gibi metinlerin okunması konusunda da Asurologlar farklı bir yol izler: bu anlatılar bir edebî ve dinî gelenektir ve metnin kendi dilinde, kendi çağının inançları ışığında anlaşılır; metni bir "seyahat raporu" gibi okumak, çeviri sorunlarının yanında türü de yanlış tanımlamaktır.
Sina Yarımadası: uzay limanı yerine maden ocakları
Sina'da gerçekte ne bulunduğu iyi bilinir. Güneybatı Sina'daki Serabit el-Khadim, antik Mısırlıların bakır ve turkuaz çıkardığı önemli bir maden alanıdır. Orada Orta Krallık'ta Senusret I döneminde (MÖ 1971-1926) Hathor Tapınağı kurulmuş, tapınak Yeni Krallık'ta genişletilmiştir. Hathor, "turkuazın hanımı" olarak maden seferlerinin koruyucusuydu. Flinders Petrie 1904'te burada kazı yaparak maden kamplarını ve yaklaşık 30 yazıt bulmuştur; Proto-Sina yazıtları adıyla anılan bu metinler, yaklaşık MÖ 1500'e tarihlenir ve alfabetik yazının en eski örnekleri arasındadır. Madenlerde güneybatı Asya'dan gelen savaş esirlerinin çalıştığı, onların Fenike ve İbranice gibi dillerin atası olan Kuzeybatı Sami dillerini konuştuğu düşünülür. Yani Sina'da elimizde olan şey, uzaylı bir üs değil, iyi belgelenmiş bir antik maden bölgesidir.
Giza: Büyük Piramit kimin eseri?
Büyük Piramit'in yapımına ilişkin kanıt boldur. Yapı, Firavun Khufu döneminde, yaklaşık MÖ 2600'de, yaklaşık 26 yıllık bir çalışmayla inşa edildi. Yaklaşık 2,3 milyon bloktan oluşur; 1999'da yapılan bir çalışma ortalama 13.200, en yoğun dönemde yaklaşık 40.000 kişilik bir işgücü öngörmüştür. İşçilerin ağırlıklı olarak angarya çalışanlar olduğu, kölelerin değil, anlaşılmıştır. Beyaz kaplama kireçtaşı yaklaşık 10 km uzaktaki Tura'dan tekneyle getirilmiş, granit bloklar 900 km'yi aşan bir yoldan Aswan'dan taşınmıştır. 2013'te bulunan Merer'in günlüğü, Khufu'nun 27. hükümdarlık yılında Tura'dan kireçtaşı taşıyan teknelerin kaydını verir. Khufu'nun adı, 1837'de bulunan boşaltma odalarında yazılıdır; duvarlardaki "Khufu'nun yoldaşları" gibi ekip adları, yapıyı işçi gruplarının inşa ettiğini gösterir. Bu belgelerin hiçbiri Anunnaki ile uyuşmaz.
Astronomi: Nibiru
Sitchin'in dizisinin temelinde, Güneş'in çevresinde yaklaşık 3.600 yılda dolanan bir gezegen fikri vardır. Astronomi bu gezegeni desteklemez. Yörünge dinamiği hesapları, böyle bir yörüngedeki gezegenin on iki turdan kısa sürede Güneş Sistemi'nden fırlayacağını ya da kısa dönemli bir cisme dönüşeceğini gösterir. NASA'dan David Morrison gibi bilim insanları, böyle bir cismin çıplak gözle görüleceğini ve dış gezegenlerin yörüngelerinde fark edilir bozulmalar yaratacağını belirtmiştir; bunlar gözlenmemiştir. Nibiru adı sonradan, 1995'te Nancy Lieder'in ZetaTalk sitesinde dile getirdiği kıyamet iddialarına da karıştı; NASA ve astronomi topluluğu bu iddiayı oybirliğiyle reddeder. Konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız On İkinci Gezegen sayfasına bakabilirsiniz; genel çerçeve için antik astronot iddialarını anlatan yazımız da yardımcı olur.
Etkisi
Sitchin'in kitapları Anunnaki ve Nibiru kavramlarını popüler kültüre taşıdı; New York Times'ın yazdığına göre bilim insanları, tarihçiler ve arkeologlar onun savlarını sözde bilim sayıyor, çevirilerini ve fizik anlayışını eleştiriyordu. Buna rağmen kitaplar milyonlarca sattı; Anunnaki ve Nibiru kavramları bugün de antik astronot tartışmalarında anılıyor. Gökyüzüne Merdiven, bu geniş fikir dünyasının Mısır ve Sina ayağını oluşturan kitaptır.
Uyarlamaları
Bu kitabın sitemizde yer alan bir film ya da dizi uyarlaması yoktur. Anunnaki fikri, kitaptan bağımsız olarak antik astronot belgesellerinde ve bilimkurgu anlatılarında sıkça anılır.
Kimlere uygun, nereden başlanır?
Kitap, antik astronot fikrinin Mezopotamya ve Mısır kolunu merak edenler ve bir iddianın kanıta nasıl bağlanıp bağlanmadığını sınamak isteyenler için uygundur. Bilgi kaynağı olarak değil, bir kültür tarihi ve sözde bilim örneği olarak okunmalıdır. Sitchin'i ilk kez okuyacaksanız yayın sırası aynı zamanda mantıksal sıradır: önce On İkinci Gezegen, sonra bu kitap. Antik astronot literatürüne Sitchin'den önce bakmak isteyenler Tanrıların Arabaları ile başlayabilir. Mısır arkeolojisinin gerçek yüzünü öğrenmek isteyenler için ise kazı raporlarına dayanan kaynaklar çok daha güvenilirdir.
Yazarın diğer kitaplarıTümü →
Dünya Tarihçeleri okuma sırası (Zecharia Sitchin): 7 kitap ve nereden başlanırZecharia SitchinSeri / evren
The King Who Refused to Die (Zecharia Sitchin): Gılgamış romanı ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
The End of Days (Zecharia Sitchin): Nibiru'nun dönüşü iddiası ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
The Earth Chronicles Expeditions (Zecharia Sitchin): iddiaları ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
The Cosmic Code (Zecharia Sitchin): DNA iddiası ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
Divine Encounters (Zecharia Sitchin): melek iddiası ve bilimin cevabıZecharia SitchinGizem / sözde bilim
























