William Shatner

William Shatner, Uzay Yolu'nda (Star Trek) Atılgan yıldız gemisinin kaptanı James T. Kirk'ü canlandırarak tanınan Kanadalı oyuncu, yönetmen ve yazardır. 1966'dan 1994'e kadar Kirk'ü televizyonda ve yedi sinema filminde oynadı; serinin beşinci filmi Uzay Yolu V: Son Sınır'ı da yönetti. Kurguda uzay kaptanı olarak tanınan Shatner, 13 Ekim 2021'de Blue Origin'in NS-18 uçuşuyla gerçekten uzaya çıktı. 90 yaşındaki Shatner böylece o güne dek uzaya giden en yaşlı insan oldu; bu rekor 2024'te Ed Dwight tarafından geçildi.

Erken yaşamı ve eğitimi

Shatner 22 Mart 1931'de Kanada'nın Montreal kentinin Notre-Dame-de-Grâce semtinde doğdu. Montreal Çocuk Tiyatrosu'nda yetişti, McGill Üniversitesi'nde iktisat okudu ve 1952'de ticaret lisans derecesiyle mezun oldu. McGill 2011'de ona fahri doktora verdi. Oyunculuğa üniversitedeyken başladı; mezuniyetin ardından Montreal ve Ottawa'daki tiyatrolarda, sonra Ontario'daki Stratford Shakespeare Festivali'nde çalıştı.

Kariyeri

1954'te New York'a taşındı, televizyon ve Broadway'de rol aldı. İlk büyük Hollywood filmi The Brothers Karamazov'du; Judgment at Nuremberg'de (1961) yardımcı rolde oynadı. Uzay Yolu'ndan sonra polis dizisi T. J. Hooker'da (1982-1986) başrol oynadı, Rescue 911'i sundu. TekWar adlı bilimkurgu romanlarını yazdı; seri televizyon filmlerine uyarlandı. 2004-2008 arasında The Practice ve Boston Legal'da avukat Denny Crane'i canlandırdı; bu rol ona iki Emmy kazandırdı. Rocket Man ve Space Oddity gibi şarkıları kendine özgü okuyuş biçimiyle yorumladığı albümler de yayımladı.

Uzay Yolu

Shatner, Kirk rolüne dizinin ikinci pilot bölümünde başladı ve Uzay Yolu: Orijinal Seri'nin tüm bölümlerinde, Animasyon Seri'nin 22 bölümünden 21'inde oynadı. Spock'u canlandıran Leonard Nimoy'la yakın dost oldular. 1979'dan itibaren Kirk'ü yedi sinema filminde canlandırdı; karakter, Uzay Yolu 7: Yeni Nesil'de (1994) kendini feda ederek ölür.

Uzay Yolu V: Son Sınır

Shatner'ın sözleşmesindeki Nimoy'la eşitlik maddesi, Nimoy'un iki filmi yönetmesinin ardından ona da bir Uzay Yolu filmi yönetme hakkı verdi. Shatner öykünün ilk fikrini de geliştirdi: kural dışı bir Vulkanlı olan Sybok, galaksinin merkezinde Tanrı'yı arar. Uzay Yolu V: Son Sınır 9 Haziran 1989'da gösterime girdi. Senaristler grevi hazırlık sürecini aksattı, efektler maliyet yüzünden birkaç kez değiştirildi, film sonu da test gösterimlerinin ardından yeniden düzenlendi. Açılışta gişenin zirvesine yerleşen film sonraki haftalarda hızla geriledi ve dünya genelinde 63 milyon dolarda kaldı. Eleştirmenlerden olumsuz not aldı; Altın Ahududu ödüllerinde en kötü film, en kötü yönetmen ve en kötü erkek oyuncu dallarında "ödül" aldı. Shatner filmin zayıflığını büyük ölçüde görsel efektlere bağladı.

Shatner sonraki yıllarda kameranın arkasına belgesellerle döndü: The Captains (2011) için Star Trek dizilerinde kaptan rolünü üstlenen oyuncularla söyleşti, Chaos on the Bridge'te Yeni Nesil'in kamera arkasını anlattı.

Uzay yolculuğu: Blue Origin NS-18

Shatner, Blue Origin'in insanlı ikinci alt yörünge uçuşu NS-18'in yolcusuydu. Alt yörünge uçuşunda araç uzay sınırını geçer ama Dünya'nın çevresinde tam bir tur atacak hıza ulaşmadan geri iner. Şirketin kurucusu ve bir Star Trek hayranı olan Jeff Bezos'un davet ettiği Shatner, ücret ödemeden şirketin konuğu olarak uçtu. 13 Ekim 2021'de Batı Teksas'taki fırlatma alanından kalkan New Shepard roketinin RSS First Step kapsülünde yanında Blue Origin yöneticisi Audrey Powers, eski NASA mühendisi Chris Boshuizen ve Glen de Vries vardı.

90 yıl 205 günlükken uçan Shatner, aynı yıl 82 yaşında uçan Wally Funk'ın rekorunu geçerek uzaya çıkan en yaşlı insan oldu. Rekor, 19 Mayıs 2024'te 90 yıl 253 günlük Ed Dwight'ın uçuşuna kadar sürdü. Shatner iniş sonrası Bezos'la yaptığı canlı konuşmada, astronotların "genel bakış etkisi" (overview effect) dediği duyguyu anlattı: Dünya'yı çevreleyen yaşam katmanının ne kadar ince ve kırılgan olduğunu birden kavramak. Deneyiminden yola çıkarak biyolojik çeşitlilik kaybına karşı harekete geçilmesi çağrısında bulundu.

Shatner'ın uzayla bağı bu uçuştan önce de vardı. NASA, Apollo 15'ten bu yana astronotları özel seçilmiş kayıtlarla uyandırır. 7 Mart 2011'de Discovery mekiğinin Uluslararası Uzay İstasyonu'na bağlı geçirdiği son gün, mürettebat Shatner'ın dizinin ünlü girişini mekiğe uyarlayarak okuduğu bir kayıtla uyandı: "Uzay, son sınır..."

Mirası

Kaptan Kirk, bilimkurgunun en tanınan simgelerinden biri olarak kaldı ve Shatner'ı hayran toplantılarının vazgeçilmez konuğu yaptı. 1983'te Hollywood Şöhretler Kaldırımı'nda, 2000'de Kanada Şöhretler Kaldırımı'nda yıldızı açıldı; 2006'da Televizyon Onur Listesi'ne girdi.

Bilmeye değer

• Kendini ekranda izlemekten hoşlanmaz; izlediğini söylediği tek Uzay Yolu filmi, kurgusu sırasında görmek zorunda kaldığı Son Sınır'dır.
• NS-18 uçuşu için ücret ödemedi, Blue Origin'in konuğu olarak uçtu.
• Uzaya çıkan en yaşlı insan rekorunu iki buçuk yıldan uzun süre elinde tuttu.
• Uzay Yolu: Animasyon Seri'nin yalnızca bir bölümünde yer almadı.

Fotoğraf: Super Festivals · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons