21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Astronomi ve Gökyüzü

Kuzey Torid meteorları bu gece zirvede: Ay'sız gökyüzünde saatte beş meteor, ara sıra ateş topu

Kuzey Torid meteor yağmuru 12 Kasım'da maksimumda. Yeni Ay sayesinde karanlık bir gökyüzünde saatte yaklaşık beş meteor ve ara sıra parlak bir ateş topu görülebilir.

Astronomi ve GökyüzüIMO / NASA
Kuzey Torid meteorları bu gece zirvede: Ay'sız gökyüzünde saatte beş meteor, ara sıra ateş topu

Uluslararası Meteor Örgütü'nün (IMO) 2026 meteor yağmuru takvimine göre Kuzey Torid yağmuru 12 Kasım'da, yani bu gece maksimuma ulaşıyor. NASA'nın aylık gökyüzü rehberine göre ideal koşullarda saatte yaklaşık beş meteor beklenir. Yağmur sayısıyla değil, arada bir beliren parlak ateş toplarıyla tanınıyor.

Bu yıl koşullar elverişli: IMO'nun belirttiğine göre yeni Ay 9 Kasım'da gerçekleşti, dolayısıyla gökyüzünde Ay ışığı yok. Aşağıdaki video NASA'nın kasım ayı gökyüzü rehberinden; Torid'lerin yanında ay boyunca görülecek diğer olayları da özetliyor.

Torid'ler nereden geliyor?

Meteor yağmuru, Dünya'nın bir kuyruklu yıldızın ardında bıraktığı toz ve kaya parçacıklarından oluşan akıntının içinden geçmesiyle ortaya çıkar. NASA'ya göre Torid akıntısının ana kuyruklu yıldızı 2P/Encke. Encke, Güneş çevresindeki turunu 3,30 yılda tamamlıyor ve bilinen kuyruklu yıldızlar arasında en kısa yörünge dönemine sahip; çekirdeğinin çapı yaklaşık 4,8 kilometre.

IMO'nun verilerine göre Kuzey Torid meteorları atmosfere saniyede yaklaşık 29 kilometre hızla giriyor. Karşılaştırma için: aynı takvimde Leonidler 71 km/s hızla geliyor. IMO, birçok Torid meteorunun parlaklığı ve göreli yavaşlığı nedeniyle uzun pozlu fotoğrafçılık için ideal hedef olduğunu da vurguluyor.

İki kol: Güney ve Kuzey

Torid'ler tek bir yağmur değil, aynı kuyruklu yıldız ailesine bağlı iki koldan oluşuyor. NASA'nın açıklamasına göre adları, Boğa takımyıldızında meteorların çıkış noktası olarak göründüğü iki bölgeden geliyor.

  • Güney Torid: 20 Eylül–20 Kasım arasında etkin, maksimumu 5 Kasım, saatlik zirve oranı (ZHR) 5–10, giriş hızı 27 km/s.
  • Kuzey Torid: 20 Ekim–10 Aralık arasında etkin, maksimumu 12 Kasım, ZHR 5, giriş hızı 29 km/s. Radyantı (meteorların çıkıyormuş gibi göründüğü bölge) Boğa'da, yaklaşık sağ açıklık 58°, dik açıklık +22° konumunda.

ZHR, radyant tam tepedeyken ve gökyüzü kusursuz karanlıkken tek bir gözlemcinin bir saatte görebileceği kuramsal meteor sayısıdır; gerçek sayı genellikle bundan düşük çıkar. IMO, bir meteoru Torid saymak için radyantı tek bir nokta değil, yaklaşık 20° × 10°'lik oval bir alan olarak almak gerektiğini belirtiyor.

Nasıl izlenir?

IMO'ya göre Torid'lerin radyantı ekliptiğe yakın olduğu için yağmur her enlemden izlenebiliyor; kuzey yarımkürede ise radyant gece boyunca daha uygun yüksekliklerde kalıyor. Radyantın dik açıklığı +22° olduğundan, 36° ile 42° kuzey enlemleri arasında kalan Türkiye'de radyant meridyendeyken ufkun yaklaşık 70–76 derece yukarısında olur (bu, enlem ve dik açıklıktan yapılan basit bir hesaptır).

IMO'nun bir başka notu da zamanlamayla ilgili: Önceki gözlemlerde maksimum oranlar yaklaşık on gün boyunca plato gibi sürmüş. Yani zirve gecesini kaçıranlar için de yakın geceler tamamen boş değil. IMO, yeni Ay'ın iki kolun maksimum tarihleri arasındaki dönemde kesintisiz gözlem imkânı verdiğini de yazıyor.

NASA'nın önerileri sade: Şehir ışıklarından uzak karanlık bir yer seçin, gözlerinizin karanlığa alışması için yaklaşık yarım saat bekleyin ve gökyüzünün mümkün olduğunca büyük bölümünü görün. Saatte beş meteor beklentisi sabır gerektirir; bu yüzden uzun bir oturum planlamak daha verimli.

Sırada ne var?

Kasım'ın meteor programı bununla bitmiyor. NASA'ya göre 17-18 Kasım'da Leonidler Ay battıktan sonra sabaha karşı izlenebilecek; ideal koşullarda saatte yaklaşık 15 meteor mümkün, ama çoğu gözlemci bundan azını görecek. Bundan hemen önce, 15-16 Kasım sabahlarında gün doğmadan önce güneydoğuda Mars ile Jüpiter yaklaşık 1,2 derece ara ile birbirine çok yakın görünecek. Kuzey Torid'ler ise IMO'ya göre 10 Aralık civarında sönerken yerini Antihelion Kaynağı denen zayıf, yıl boyu süren meteor etkinliğine bırakıyor.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. NASA'nın Chandra'sından bebek yıldızların seslerini içeren yeni albüm
  3. Euclid'in tayfları gökadalarda yıldız oluşumunun haritasını çıkardı
  4. Leonidler 17-18 Kasım gecesi zirvede: saatte 15 meteor, fırtına beklenmiyor
  5. SN 2026ahvu: NGC 1433'teki yakın Ia türü süpernova 18-23 Kasım'da tepe parlaklığına varacak
  6. Euclid ilk büyük veri paketini yayımladı: 900 milyon gökada, 15 bin mercek adayı

Çok okunanlar

  1. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  2. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  3. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  4. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  5. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı
  6. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar