23 Kasım 2026, PazartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bugün uzayda, Sıradaki fırlatma: Ariane 64 Block 2 fırlatması: Amazon Leo (LE-04)23 Kasım 2026, 14:09
Astronomi ve Gökyüzü

Ağustos Ay tutulmasında dolunayın yüzde 93'ü gölgeye girdi

27-28 Ağustos 2026 gecesi yaşanan derin parçalı Ay tutulması Amerika, Avrupa ve Afrika'dan izlendi. Ay'ın neredeyse tamamı Dünya'nın gölgesine girerek bakır rengine büründü.

Astronomi ve GökyüzüNASA Günün Görüntüsü
Ağustos Ay tutulmasında dolunayın yüzde 93'ü gölgeye girdi

27-28 Ağustos 2026 gecesi dolunay, Dünya'nın gölgesinin derinliklerine dalarak neredeyse tam tutulmaya dönüşen bir parçalı Ay tutulması yaşattı. NASA fotoğrafçısının güney Louisiana'dan, New Orleans yakınlarından görüntülediği tutulma, Amerika kıtalarının büyük bölümünden, Avrupa ve Afrika'nın bir kısmından izlenebildi.

Neredeyse tam bir tutulma

Bu tutulma teknik olarak "parçalı" sınıfında olsa da sıradan bir parçalı tutulma değildi. Umbral büyüklüğü 0,93 olarak hesaplandı; yani en büyük tutulma anında Ay'ın çapının yaklaşık yüzde 93'ü Dünya'nın koyu gölgesi olan tam gölge (umbra) içine girdi. Ay yüzeyinin yalnızca ince bir kenarı doğrudan Güneş ışığı almaya devam etti. Gölgede kalan bölüm ise koyu, kızıl ya da bakır renkli bir tona büründü.

Tutulmanın evreleri Eşgüdümlü Evrensel Zaman'a (UTC) göre şöyle ilerledi:

  • Yarı gölge evresinin başlangıcı: 01.24
  • Parçalı evrenin başlangıcı: 02.34
  • En büyük tutulma: 04.13
  • Parçalı evrenin sonu: 05.52
  • Yarı gölge evresinin sonu: 07.02

Toplam süre yaklaşık 5 saat 39 dakika, Ay'ın tam gölgeyle temas halinde kaldığı parçalı evre ise yaklaşık 3 saat 19 dakika sürdü. ABD'nin batı kıyısında en büyük tutulma 27 Ağustos akşamı yerel saatle 21.12 civarında, doğu kıyısında ise gece yarısından hemen sonra gerçekleşti. Türkiye saatiyle parçalı evre 05.34'te başladı; ülkemizde Ay şafakla birlikte batıda alçalırken tutulmanın ancak ilk bölümü izlenebildi.

Ay neden kızıllaşıyor?

Ay tutulması, Güneş, Dünya ve Ay'ın neredeyse tam bir doğru üzerinde dizildiği dolunay zamanlarında olur. Dünya, Güneş ışığının Ay'a ulaşmasını engeller; ancak gölge tamamen karanlık değildir. Güneş ışığı Dünya atmosferinden geçerken kırılır ve gölgenin içine doğru bükülür. Bu sırada mavi ışık atmosferde saçılarak büyük ölçüde yolundan sapar, kırmızı ve turuncu tonlar ise Ay'a ulaşır. Bu nedenle tutulan Ay, dünyanın tüm gün doğumları ve gün batımlarının ışığıyla aydınlanmış gibi bakır renkli görünür.

Bu tutulmada Ay'ın küçük bir dilimi gölge dışında kaldığı için parlak kenar ile kızıl bölüm arasındaki karşıtlık özellikle dikkat çekiciydi. Gökyüzü ne kadar karanlıksa kızıl renk o kadar erken fark edilebildi.

Saros döngüsündeki yeri

Ay ve Güneş tutulmaları, yaklaşık 18 yıl 11 günlük Saros döngüsüyle benzer geometride yinelenir. 28 Ağustos 2026 tutulması, 82 tutulmadan oluşan Saros 138 serisinin 29'uncusu. Aynı serinin bir önceki tutulması 16 Ağustos 2008'de yaşanmıştı; bir sonraki 7 Eylül 2044'te gerçekleşecek.

2026 yılı Ay tutulmaları açısından hareketli geçti: 3 Mart'ta tam bir Ay tutulması yaşanmıştı. Ağustos tutulması, 31 Aralık 2028'deki tam Ay tutulmasına kadar Dünya'nın herhangi bir yerinden görülebilecek en derin tutulma olarak kayıtlara geçti.

Fotoğrafın arka planı: Artemis'in üretim üssü

Görüntünün çekildiği New Orleans, NASA için özel bir yer. Şehirdeki Michoud Montaj Tesisi, Artemis görevlerinde kullanılan Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketinin kademelerinin ve Orion uzay aracının yapısal parçalarının üretildiği merkez. Artemis III için kullanılacak çekirdek kademenin üst bölümü de 2026 baharında burada tamamlanarak Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'ne gönderildi. Tesis, Apollo döneminde Satürn V roketinin ilk kademesinin ve uzay mekiği döneminde dış yakıt tanklarının da üretildiği tarihi bir yapı.

Ay tutulmasını izlemek

Güneş tutulmasının aksine Ay tutulması çıplak gözle tamamen güvenle izlenebilir; özel gözlük gerekmez. Dürbün ya da küçük bir teleskop, gölgenin Ay yüzeyindeki kraterler ve denizler üzerinde ilerleyişini daha ayrıntılı görmeyi sağlar. Fotoğraf için tripod ve farklı pozlama süreleri denemek, hem parlak kenarı hem de kızıl bölümü yakalamaya yardımcı olur.

Yarı gölge ile tam gölge arasındaki fark

Dünya'nın gölgesi iki bölümden oluşur. Dış kısımdaki yarı gölgede (penumbra) Güneş'in yalnızca bir kısmı engellenir; Ay bu bölgeye girdiğinde hafifçe kararır ve çoğu zaman çıplak gözle fark edilmez. İç kısımdaki tam gölgede (umbra) ise Güneş'in doğrudan ışığı tamamen kesilir. Ay'ın tamamı tam gölgeye girdiğinde tam tutulma, yalnızca bir bölümü girdiğinde parçalı tutulma yaşanır. Ağustos tutulmasında Ay, tam gölgenin kenarına çok yakın geçtiği için tam tutulmaya yalnızca birkaç yüzde uzak kaldı.

Kısaca

  • 27-28 Ağustos 2026 tutulmasında Ay'ın çapının yaklaşık yüzde 93'ü Dünya'nın tam gölgesine girdi.
  • En büyük tutulma 28 Ağustos UTC 04.13'te yaşandı; parçalı evre 3 saati aştı.
  • Tutulma Saros 138 serisinin 29'uncu üyesiydi.
  • Bir sonraki tam Ay tutulması 31 Aralık 2028'de gerçekleşecek.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. NASA'nın Chandra'sından bebek yıldızların seslerini içeren yeni albüm
  3. Euclid'in tayfları gökadalarda yıldız oluşumunun haritasını çıkardı
  4. Leonidler 17-18 Kasım gecesi zirvede: saatte 15 meteor, fırtına beklenmiyor
  5. SN 2026ahvu: NGC 1433'teki yakın Ia türü süpernova 18-23 Kasım'da tepe parlaklığına varacak
  6. Euclid ilk büyük veri paketini yayımladı: 900 milyon gökada, 15 bin mercek adayı

Çok okunanlar

  1. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  2. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı
  4. Uzay Yolu: İlk Temas'taki gibi uzaylılar Dünya'yı gerçekte nasıl fark ederdi?
  5. BepiColombo Merkür'ün yörüngesine girdi: ikinci uzay aracı, ilk çift araç
  6. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi

✨ Günün seçkisi23 Kasım

The Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)📚 Günün kitabıThe Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)Joanna Cole · 1990

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. Işık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyorIşık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyor1 saat önce
  2. NASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'neNASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'ne3 saat önce
  3. Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)6 saat önce
  4. Dragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndüDragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndü7 saat önce
  5. Samanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdiSamanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdi8 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar