21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Siril nedir? Ücretsiz açık kaynak astrofotoğraf yığma ve işleme programı

Siril, astrofotoğraf karelerini kalibre eden, hizalayan, yığan ve renk kalibrasyonuyla son rötuşa kadar işleyen ücretsiz, açık kaynaklı bir programdır; Windows, macOS ve Linux'ta çalışır.

Türü
Yazılım
Bulunduğu yer
Windows 8.1 ve üstü, macOS 13 ve üstü, Linux (AppImage, Flatpak)
Keşif
2005'te François Meyer başlattı; 2012'den beri Siril ekibi geliştiriyor

Siril, astrofotoğraf karelerini ön işlemeden son rötuşa kadar tek çatı altında işleyen, ücretsiz ve açık kaynaklı bir görüntü işleme programıdır. Aynı gök bölgesinin onlarca kısa karesini kalibre eder, hizalar ve yığar; ardından renk kalibrasyonu, gradyan temizliği ve gerdirme gibi adımları yapmanızı sağlar. Windows, macOS ve Linux'ta çalışır ve GNU Genel Kamu Lisansı (GPL v3) ile dağıtılır.

Siril ne işe yarar?

Soluk bir bulutsunun ya da gökadanın ışığı tek bir karede gürültünün içinde kaybolur. Çözüm, aynı hedefin çok sayıda karesini çekip birleştirmektir; bu işleme yığma denir. Siril'in resmî belgeleri programı "derin gökyüzü astronomik görüntü işleme aracı" olarak tanımlar: kalibrasyon, hizalama, yığma ve iyileştirme adımlarını kapsar, ayrıca astrometri ve fotometri araçları da içerir.

Belgeler iş akışını iki aşamaya ayırır. Birincisi ön işlemedir (preprocessing): ham verideki karanlık akım, vinyetleme, sıcak ve soğuk pikseller temizlenir, kareler hizalanıp yığılır. İkincisi işlemedir (processing): yığılmış görüntü üzerinde keskinleştirme, renk kalibrasyonu, gürültü azaltma ve görüntüyü gerdirme (soluk ayrıntıları görünür kılmak için parlaklık dağılımını değiştirme) yapılır. Yani yalnızca yığma yapan bir araçtan fazlasıdır; ham kareden paylaşılabilir fotoğrafa kadar yolun büyük kısmını karşılar.

Kim geliştirdi, ücretli mi, açık kaynak mı?

Proje 2005'te François Meyer tarafından başlatıldı; ilk sürüm 6 Şubat 2005'te çıktı. Ad, IRIS adlı programın Linux karşılığı olma fikrinden gelir ("IRIS for Linux"). Geliştirme 2007'den sonra durdu, 2012'de yeni bir ekip projeyi devraldı. Bugün çalışmayı Siril ekibi (free-astro) yürütüyor; kaynak kodu GitLab'da açık, program ağırlıklı olarak C ile, OpenCV bağlantıları için de C++ ile yazılmış.

Siril tamamen ücretsizdir ve kaynak kodu herkesin okuyup değiştirebileceği biçimde yayımlanır; lisansı GPL v3 ailesindendir. Program, 15 Ekim 2024'te Journal of Open Source Software dergisinde Cyril Richard, Vincent Hourdin, Cécile Melis ve Adrian Knagg-Baugh imzalı "Siril: An Advanced Tool for Astronomical Image Processing" makalesiyle de hakemli bir yayına konu oldu. Proje sitesi bağışları (PayPal, Liberapay ve kripto para) kabul ettiğini belirtir; ancak bağış zorunlu değildir, hiçbir özellik ücret karşılığı kilitli değildir.

Sürüm konusunda dikkatli olmak gerekir: Siril'in resmî sitesi 16 Kasım 2026 itibarıyla 1.4.5 sürümünü (28 Ekim 2026) indirme sayfasında öne çıkarıyor; geliştirme dalında daha yeni numaralar görünse de bunlar henüz kararlı sürüm değildir. Gündelik kullanım için sitedeki kararlı sürüm tercih edilmelidir.

Hangi işletim sistemlerinde çalışır?

Resmî indirme sayfası üç ana platform için hazır paket sunar: Linux için AppImage ve Flatpak, Windows için 64 bit kurulum dosyası ve taşınabilir (portable) arşiv, macOS için Intel ve Apple Silicon sürümleri. Kaynak kod da ayrıca indirilebilir. Kurulum belgesindeki asgari koşullar şöyle: Windows 8.1 ya da daha yenisi, macOS 13 (Ventura) ya da daha yenisi, Linux'ta güncel herhangi bir dağıtım. Belgeler, rahat çalışması için en az 8 GB RAM ve mümkünse SSD önerir; çünkü astrofotoğraf kareleri büyüktür ve yığma sırasında ara dosyalar disk üzerinde dolaşır.

Temel özellikler

Kalibrasyon: bias, dark, flat

Siril, kalibrasyon karelerini kullanır: ofset (bias), karanlık (dark) ve düz (flat) kareler. Belgelerdeki temel denklem şöyledir: kalibre kare = (ışık karesi − dark) / (flat − ofset). Karanlık kareler ısıl gürültüyü, düz kareler ise toz lekelerini ve ışık düşmesini (vinyetleme) giderir. Bias için ilginç bir kolaylık var: modern sensörlerde ofset neredeyse sabit olduğundan, dosya yerine doğrudan sayısal bir değer (örneğin "=2048") girilebilir. Bu, disk alanı kazandırır ve bias karelerinin getireceği gürültüyü de önler. Ayrıca sıcak ve soğuk pikselleri düzelten "kozmetik düzeltme", tek renkli kareyi renkliye çeviren ters mozaikleme (debayer) ve Fujifilm X-Trans kameralardaki otomatik odak izini düzelten bir seçenek bulunur.

Belgelerin önemli bir uyarısı da var: kalibrasyon gürültüyü kendiliğinden azaltmaz, tersine artırabilir; bu yüzden kalibrasyon karelerinden çok sayıda çekmek gerekir. Düz karelerde piksel değerlerinin sensör doğrusallığını korumak için azami değerin yüzde 80'inin altında kalması öneriliyor.

Hizalama ve yığma

Siril'in hizalama (registration) bölümü yedi yöntem sunar: genel (global) yıldız hizalama, iki geçişli genel hizalama, 1-2-3 yıldız hizalama, görüntü deseni hizalama, KOMBAT, kuyruklu yıldız/asteroit hizalama ve astrometrik hizalama. Genel hizalama yıldız üçgenlerini eşleştirir; kayma, benzerlik, afin ve homografi dönüşümlerini destekler. Gezegen videoları için desen hizalama ve KOMBAT, kuyruklu yıldızlar için kuyrukluya göre hizalama kullanılır.

Yığmada ana seçenekler toplama, reddetmeli ortalama, ortanca, piksel maksimum ve piksel minimumdur. Reddetmeli ortalamada uç değerleri atan yedi algoritma var: yüzdelik, sigma, MAD, ortanca sigma, Winsorlu sigma, genelleştirilmiş uç değer (ESD) ve doğrusal uyum kırpması. Böylece uçak izi ya da uydu çizgisi gibi tek karede görünen kusurlar sonuca geçmez. Kareler ayrıca yıldız sayısı, ağırlıklı FWHM, gürültü ya da pozlama süresine göre ağırlıklandırılabilir. Piksel maksimum seçeneği ise yıldız izi fotoğrafı yapmak içindir.

Siril'in yığma ve hizalama seçenekleri
Uzay Gündem
Verileri göster
Hizalama yöntemi7
Reddetme algoritması7
Normalizasyon yöntemi5
Ağırlıklandırma seçeneği4

Drizzle

Drizzle (damlatma), Hubble Uzay Teleskobu çalışmaları için geliştirilmiş bir yeniden oluşturma algoritmasıdır; Siril belgelerine göre her giriş pikselini daha ince bir çıkış ızgarasına "damla" olarak yansıtır. Siril'de 1.4 sürümüyle geldi. Belgeler iki koşul koyar: görüntü belirgin biçimde aşırı seyrek örneklenmiş (undersampled) olmalı ve kareler iyi ofsetlenmiş (dither) olmalı. Çözünürlük kazancı gürültü pahasına gelir, bu yüzden daha uzun toplam pozlama gerekir. Tek renkli olmayan (renkli sensörlü) kameralar için ise ters mozaikleme sırasında oluşan izleri azalttığı, daha temiz bir arka plan verdiği belirtilir.

Plate solving ve renk kalibrasyonu

Plate solving, bir görüntünün gökyüzünde tam olarak nereye baktığını yıldız desenlerinden bulma işlemidir. Siril bunu kendi çözücüsüyle yapar; katalog olarak çevrimiçi TYCHO2, NOMAD, Gaia DR3, PPMXL, Parlak Yıldızlar ve APASS'ı, çevrimdışı kullanım için de yerel KStars NOMAD ile Gaia DR3 astrometrik özetini destekler. Çözücünün çalışması için yaklaşık hedef koordinatları ile odak uzaklığı ve piksel boyutunu bilmesi gerekir. Konum ve ölçek hiç bilinmiyorsa, yerel kurulu astrometry.net ile "kör çözüm" yapılabilir. Gaia kataloğunu daha yakından merak edenler için Gaia Arşivi sayfamıza bakabilir.

Çözülen görüntü iki işe yarar: gök cisimlerinin etiketlendiği açıklama katmanı oluşturulur ve renk kalibrasyonu yapılabilir. Siril belgeleri üç yöntem tanımlar: elle kalibrasyon, fotometrik renk kalibrasyonu (PCC) ve tayfölçümsel fotometrik renk kalibrasyonu (SPCC). Belgeler SPCC'yi "en doğru ve önerilen" yöntem olarak belirtir; PCC ve SPCC, plate solving'i yapılmış bir görüntü gerektirir. Amaç, kanalları dengeleyerek nesnenin gerçek renklerine olabildiğince yaklaşmaktır.

Fotometri, betikler ve diğer araçlar

Siril yalnız güzel fotoğraf üretmez; yıldızların parlaklığını ve belirsizliğini ölçer, sonunda bir ışık eğrisi çıkarabilir. Belgeler bu özelliği değişen yıldızların, ötegezegen geçişlerinin ve örtülmelerin incelenmesi için örnek gösterir. Ayrıca 1.2 sürümüyle canlı yığma (livestacking) modu, Starnet++ entegrasyonu ve yerel KStars yıldız kataloğu desteği eklendi; 1.4 sürümüyle drizzle, Python betik desteği, yeni dekonvolüsyon algoritmaları (Richardson-Lucy, Split Bregman, Wiener) ve mozaik için astrometrik hizalama geldi. Sık yapılan işler komut satırından ve betiklerle otomatikleştirilebilir; belgelerde GraXpert adlı ayrı bir araçla birlikte kullanıma dair bir bölüm de bulunur.

Hubble Uzay Teleskobu'nun eXtreme Deep Field görüntüsü: tek karede binlerce uzak galaksi
NASA, ESA, G. Illingworth, D. Magee, P. Oesch (UC Santa Cruz), R. Bouwens (Leiden Üniversitesi) ve HUDF09 ekibi

Türkçe desteği var mı?

Hayır; en azından 16 Kasım 2026 itibarıyla Siril'in arayüzü Türkçe değildir. Projenin deposundaki resmî dil listesinde 19 yerel ayar yer alıyor: Arapça (Cezayir), Katalanca, Danca, Almanca, Yunanca, İspanyolca, Fransızca, İtalyanca, Japonca, Korece, Felemenkçe (Belçika), Lehçe, Portekizce (Brezilya ve Portekiz), Rusça, Tagalogca, Ukraynaca ve Çince (sadeleştirilmiş ve geleneksel). Türkçe bu listede yok. Proje sitesi de çeviri olarak İngilizce ve Fransızcayı gösteriyor. Türkçe bir sistemde program büyük olasılıkla İngilizce açılır. Çeviriler, Siril'in kendi Weblate çeviri platformunda topluluk tarafından yapılıyor; yani bir Türkçe çeviri teorik olarak gönüllülerle eklenebilir, ama bugün var olduğunu söyleyemeyiz. Resmî belgelerin (readthedocs) Türkçe bir sürümü de bulunamadı.

Pratikte arayüzdeki terimler (Conversion, Calibration, Registration, Stacking gibi) sekme adlarıdır ve bir kez öğrenildikten sonra rahat izlenir. Bu sayfadaki Türkçe karşılıklar bizim önerimizdir; programda göreceğiniz yazılar İngilizcedir.

Nasıl başlanır?

Resmî sitenin indirme sayfasından işletim sisteminize uygun paketi indirip kurun. Kapaktaki eski sürüm ekran görüntüsünde görüldüğü gibi sağdaki panel sekmelerle ilerler: dönüştürme (Conversion), dizi (Sequence), ön işleme (Pre-processing), hizalama (Registration) ve çizim (Plot). İş akışı bu sekmelerin sırasını izler. Belgeler, ana ön işlemenin sağ panelin sekmelerine göre ve "master" dosyalarla yapıldığını söyler; yani önce bias, dark ve flat karelerinizden ana kareleri üretir, sonra ışık karelerini kalibre edersiniz.

  1. Kareleri (ışık, dark, flat, bias) ayrı klasörlere koyun; Siril'in desteklediği formatlar arasında FITS, RAW, TIFF, SER ve film dosyaları vardır.
  2. Ana kareleri (master dark, flat, bias) oluşturun.
  3. Işık karelerini kalibre edin, hizalayın ve reddetmeli ortalama ile yığın.
  4. Görüntüyü kırpın, arka plan gradyanını çıkarın, plate solving ile renk kalibrasyonunu yapın.
  5. Son olarak gerdirme ve gürültü azaltma ile görüntüyü tamamlayın.

Hazır betikler bu işi tek tıkla yaptırır; belgelere göre Siril'le birlikte az sayıda temel betik gelir, gerisi betik deposundan eklenir. Betikleri çalıştırmadan önce güvenilir olduklarından emin olmak kullanıcının sorumluluğundadır. Görüntülerin kalitesi çoğu zaman yazılımdan çok kareler ve gökyüzünden gelir: karanlık bir gözlem yeri (ışık kirliliği düşük bölge) ve uzun toplam pozlama sonucu daha çok değiştirir. Ekipmanı bütçeye göre seçmek için astrofotoğraf ekipman rehberimiz yardımcı olur.

Kimin işine yarar? Benzer programlarla farkı

Öğrenci ve yeni başlayanlar için Siril ücretsizdir, kurulumu kolaydır ve belgeleri ayrıntılıdır; fotoğraf makinesiyle çektiği Samanyolu karelerini yığmak isteyen herkesin ilk durağı olabilir. Amatör astrofotoğrafçılar için yığmadan renk kalibrasyonuna ve gerdirmeye kadar zinciri tek programda tutmak büyük kolaylıktır. Araştırmacı ve ileri amatörler ise fotometri, astrometri ve betik desteğini kullanabilir; programın hakemli bir makalesinin olması da bilimsel kullanımda atıf yapmayı kolaylaştırır.

En çok karşılaştırılan ücretsiz program DeepSkyStacker'dır. Onun resmî tanımı hizalama, yığma ve basit düzeltmelerle sınırlıdır ve asıl ince işlem Photoshop ya da GIMP gibi başka araçlarda yapılır. Siril ise yığmanın ötesine geçip renk kalibrasyonu, arka plan çıkarma, dekonvolüsyon ve fotometriyi de içine alır. Öte yandan Siril'in öğrenme eğrisi biraz daha dik olabilir; çünkü seçenek çoktur. Ücretsiz bir gökyüzü haritası yazılımı arayanlar Stellarium ve KStars sayfalarına, bilimsel FITS görüntülerini incelemek isteyenler SAOImage DS9 sayfasına bakabilir. Bu programlar işi tamamlayıcıdır; yarışmazlar.

Sınırları

  • Arayüz Türkçe değildir; İngilizce terimlere alışmak gerekir.
  • Seçeneklerin çokluğu yeni başlayan için başlangıçta karmaşık olabilir; betikler bunu azaltır.
  • Drizzle ve benzer yöntemler gürültüyü artırır, bol veri ister; her görüntüye uygun değildir.
  • PCC ve SPCC için görüntünün plate solving'inin yapılabilmesi gerekir; yıldız bulunmayan kareler çözülemez.

Kısaca

  • Siril, astrofotoğraf karelerini kalibre eden, hizalayan, yığan ve son rötuşa kadar işleyen ücretsiz, açık kaynaklı bir programdır.
  • 2005'te François Meyer tarafından başlatıldı, 2012'den beri Siril ekibi tarafından geliştiriliyor; Windows, macOS ve Linux'ta çalışır.
  • Yığmada yedi reddetme algoritması, yedi hizalama yöntemi ve drizzle sunar; plate solving ile PCC/SPCC renk kalibrasyonu yapar; fotometri ve betik desteği vardır.
  • Arayüzün Türkçesi yoktur; resmî dil listesinde Türkçe bulunmaz, program İngilizce (ya da seçilen başka dilde) kullanılır.
  • Yığmanın ötesinde tam bir iş akışı isteyenler için DeepSkyStacker'a ücretsiz ve güçlü bir alternatiftir.

Aynı türdenTümü →

Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar