Gpredict nedir? Ücretsiz, açık kaynaklı gerçek zamanlı uydu takip programı
Gpredict, uyduların konumunu ve geçiş saatlerini hesaplayan, telsiz Doppler ayarını ve anten döndürücüyü yönetebilen ücretsiz, açık kaynaklı bir uydu takip programıdır.
- Türü
- Yazılım
- Bulunduğu yer
- Linux, Windows ve macOS (masaüstü)
- Keşif
- 2001'den beri geliştiriliyor (Alexandru Csete, OZ9AEC)
Gpredict, Dünya çevresinde dönen uyduların nerede olduğunu, ne zaman başınızın üzerinden geçeceğini ve hangi yönde arayacağınızı gösteren ücretsiz, açık kaynaklı bir uydu takip ve yörünge tahmin programıdır. Alexandru Csete (çağrı işareti OZ9AEC) tarafından geliştirilir; GNU GPL altında dağıtılır ve ağırlıklı olarak amatör telsizciler ile uydu meraklıları tarafından kullanılır. Resmî tanıtımda "Linux masaüstü için gerçek zamanlı uydu takip programı" denir; bugün Windows ve macOS için de paketleri bulunur.
Gpredict ne işe yarar?
Program iki soruya cevap verir: "Uydu şu anda nerede?" ve "Benim bulunduğum yerden ne zaman görünür?" Bunun için uydunun yörünge verisini alır, kendi hesabını yapar ve sonucu harita, kutupsal grafik ve sayı tablosu olarak sunar. Depodaki tanıma göre başlıca özellikleri şunlardır:
- İzlenen uydu sayısı yalnızca bilgisayarın belleği ve işlem gücüyle sınırlıdır.
- Veriler listelerde, haritalarda, kutupsal grafiklerde ya da bunların bileşiminde gösterilebilir.
- Birden çok "modül" aynı anda sekmelerde ya da ayrı pencerelerde açık durabilir.
- Birden çok yer istasyonu (gözlem noktası) tanımlanabilir.
- Gelecek geçişler önceden hesaplanır.
- Zaman gerçek zamanlı akabilir, hızlandırılıp geriye ya da ileriye sarılabilir ya da elle ayarlanabilir.
- Telsizlerin Doppler ayarı Hamlib'in rigctld hizmeti, anten döndürücü denetimi ise rotctld hizmeti üzerinden yapılabilir.
Yani Gpredict bir "gökyüzü haritası" değil, bir uydu hesap makinesidir: yıldızları ve bulutsuları değil, insan yapımı cisimleri izler. Gökyüzü simülatörü arıyorsanız Stellarium daha uygundur.

Kim geliştirdi, ne zamandan beri var?
Projenin sürüm kayıt dosyasındaki en eski kayıt 4 Ağustos 2001 tarihli 0.2.0 sürümüdür; o sürümde istemci/sunucu arayüzünden vazgeçilmiş ve Predict adlı başka bir izleme programının izleme kodu doğrudan programa katılmıştır. Yani Gpredict yirmi yılı aşkın bir geçmişe sahiptir. Katkıcılar listesi de uzundur; programı tasarlayan ve geliştiren Csete'nin yanında pek çok kişi adı geçer. Listede TA7W çağrı işaretiyle Baris Dinc adı da yer alır (TA, Türkiye'ye ayrılmış çağrı işareti öneklerinden biridir).
Sürüm geçmişinden bazı durak noktaları:
- 2.0: Gtk+ 3'e geçişin ilk adımı, yenilenen logo ve SatNOGS transponder veri tabanının entegrasyonu.
- 2.2 (5 Ocak 2018): Gtk+ 3'e geçişin tamamlanması ve anten denetleyicisi için izleme kipi.
- 2.4 (27 Aralık 2025): Harita görünümüne Güneş terminatörü (gece-gündüz sınırı) eklendi.
- 2.5, 2.6 ve 2.7: 22 Mart, 16 Ağustos ve 1 Kasım 2026'da yayımlandı. 2.7'nin notlarında telsiz başına varsayılan frekans ayarı, TLE satırındaki ortalama hareket alanının tam okunması, telsiz denetimindeki kilitlenme düzeltmeleri ve gqrx için IQ kaydı komutları öne çıkar.

Verileri göster
| 2001 | 0.2.0, kayıtlı ilk sürüm |
|---|---|
| 2018 | 2.2: Gtk+ 3 geçişi bitti |
| 2025 | 2.4: Güneş terminatörü |
| 2026 | 2.7 (1 Kasım) |
Nasıl çalışır? TLE, SGP4 ve Kepler yasaları
Gpredict'in hesabının temelinde Kepler yasaları vardır, ama uydunun gerçek yolu saf bir elips değildir: Dünya'nın tam küre olmaması, ince üst atmosferin sürtünmesi, Ay ve Güneş'in çekimi yörüngeyi zamanla değiştirir. Bu yüzden program, uydunun yörüngesini tarif eden "iki satırlık eleman setleri" (TLE) ile SGP4/SDP4 adlı basitleştirilmiş sapma modellerini birlikte kullanır.
TLE, belirli bir an (dönem) için uydunun yörünge elemanlarını iki satıra sığdıran standart bir biçimdir; her veri satırı 69 karakterdir. Bu verileri ABD Uzay Kuvvetleri izler ve Space-Track.org üzerinden dağıtır; CelesTrak ise T.S. Kelso'nun 1989'da başlattığı kamusal bir arşivdir. SGP4, dünya çevresindeki cisimler için en yaygın kullanılan modeldir; SDP4 ise yörünge süresi 225 dakikayı aşan (yaklaşık 5.877,5 km yükseklikten itibaren) "derin uzay" cisimleri içindir.
Önemli sınırlama doğruluktur. Alçak Dünya yörüngesindeki bir cisim için SGP4 hatası dönem anında yaklaşık 1 km düzeyindedir ve günde 1-3 km büyür. Bu nedenle eski bir TLE ile yapılan tahmin giderek şaşar; yörünge verisini düzenli güncellemek gerekir. Gpredict'in kaynak kodundaki varsayılan ayarlar da haftalık güncelleme ve "bildir" eylemi şeklindedir. Varsayılan veri kaynakları CelesTrak'ın amatör, CubeSat, bilim, hava durumu, GPS ve Galileo gibi gruplarını ve AMSAT'ın yayımladığı yörünge dosyasını kapsar; transponder (aktarıcı) frekansları için varsayılan sunucu SatNOGS veri tabanıdır.

Ekranda ne görürsünüz?
Yukarıdaki "Amatör" modülü örneği, programın bilgi yoğunluğunu iyi gösterir. Haritada her uydunun altındaki nokta, çevresindeki daire ise o anda uydunun görüş alanını (iz düşümünü) temsil eder. Kutupsal grafik, gözlemcinin bulunduğu yerden gökyüzüne bakışı gösterir: merkez tam tepe noktasıdır, kenar ufuktur, uydunun çizgisi hangi yönden doğup hangisine battığını anlatır. Yan paneldeki satırlar arasında şunlar bulunur:
- Azimut ve yükselti: Anteni ya da gözünüzü hangi yöne ve hangi açıya çevireceğiniz.
- Eğik uzaklık ve uzaklaşma hızı: Uydu ile aranızdaki mesafe ve bu mesafenin ne hızla değiştiği.
- AOS, TCA ve LOS: Sinyalin alınmaya başladığı, uydunun en yakın olduğu ve sinyalin kaybolduğu anlar.
- Yükseklik ve hız: Örnek görüntüde ISS için 420 km yükseklik ve saniyede 7,664 km hız yazıyor.
- Görünürlük: Uydunun "gündüzde" mi yoksa "Dünya'nın gölgesinde" mi olduğu. Çıplak gözle görmek istiyorsanız bu satır önemlidir.
Aynı pencerede bir "Doppler@100M" satırı da vardır ve bir sonraki bölümün konusudur. ISS'in çıplak gözle nasıl görüleceğini ise ISS ne kadar hızlı gider ve gökyüzünde nasıl görülür? sayfasında bulabilirsiniz.
Amatör telsizciler için: Doppler ve anten denetimi
Gpredict'in en çok kullanıldığı alan amatör telsiz uydularıdır. Uydu yaklaşırken sinyalin frekansı olduğundan yüksek, uzaklaşırken düşük duyulur; buna Doppler etkisi denir. Örnek görüntüde ISS için "Doppler@100M" değeri uydu yaklaşırken (uzaklık saniyede 4,607 km azalırken) 1.537 Hz, uzaklaşırken (saniyede 1,150 km artarken) -384 Hz gösteriliyor. Kural basit: kayma, frekansın uydunun hızına oranıyla çarpımıdır ve frekans arttıkça büyür. Aynı hızla 435 MHz civarında kayma yaklaşık 6,7 kHz'e çıkar; dar bantlı bir telsizde bu, sesi tamamen kaçırmak demektir.
Gpredict bu kaymayı hesaplayıp Hamlib'in rigctld hizmeti aracılığıyla uyumlu telsize ileterek frekansı geçiş boyunca otomatik düzeltebilir. Aynı mantıkla rotctld üzerinden anten döndürücüyü uydunun azimut ve yükseltisine yönlendirebilir. Böylece operatör elle ayar yapmak yerine konuşmaya ya da sinyal almaya odaklanır. Hamlib, programlara farklı telsiz ve döndürücüler için ortak bir arayüz sunan bir kütüphanedir; yalnızca çalışma zamanında gerekir, derleme için şart değildir ve isteğe bağlıdır.
Amatör telsiz uyduları genellikle "OSCAR" (Orbiting Satellite Carrying Amateur Radio) adıyla anılır ve AMSAT bu adları verir. İlk uydu OSCAR 1, 12 Aralık 1961'de fırlatılmış ve 22 gün yörüngede kalmıştır. Bugün aktif amatör uydular, FM sesli tekrarlayıcılardan SSB aktarıcılara ve sayısal röleye kadar farklı biçimlerde çalışır. Öğrenci yapımı küçük uyduların bu ağa katılması da yaygındır; bir örnek için öğrenci yapımı iki CubeSat'ın amatör telsize mesaj aktardığı haber sayfasına bakabilirsiniz; yapı olarak CubeSat sözlük maddesinde açıklanıyor.
Programı kullanmak için amatör telsiz belgesi gerekmez, çünkü Gpredict yalnızca konum ve zaman hesabı yapar. Vericiyle yayın yapmak ise bulunduğunuz ülkenin telsiz mevzuatına tabidir. Türkiye'de amatör telsiz çağrı işaretleri TA, TB ve TC ile başlar ve ulusal temsil Türkiye Radyo Amatörleri Cemiyeti (TRAC) üzerinden yürür; belge koşullarını güncel olarak yetkili kurumdan öğrenmeniz gerekir.
Ücretli mi, hangi sistemlerde çalışır, Türkçesi var mı?
Gpredict ücretsizdir. Lisansı GPL-2.0'dır; yani kaynak kodu açıktır, isteyen inceleyebilir, değiştirebilir ve dağıtabilir. Program C dilinde yazılmıştır ve Gtk+ 3 arayüz kitaplığını kullanır; derlemek için ayrıca GLib 2.32 ve libcurl 7.16 ya da sonrası gerekir.
Asıl hedef platform Linux'tur. Depodaki belgelerde Windows için MSYS2/MinGW-w64 ile yerel derleme ve Linux üzerinde çapraz derleme anlatılır; macOS ise Gtk+ 3 üzerinden desteklenir. 2.7 sürüm notlarına göre Debian 13, Ubuntu 26.04 LTS ve Windows (amd64) için hazır paketler sunuluyor, macOS ve Flatpak gibi ortamlarda ise paket yöneticileriyle kurulum yapılabiliyor.
Türkçe desteği: 16 Kasım 2026'da depodaki "po" klasöründe on beş dil çeviri dosyası var (Çekçe, Danca, Almanca, Yunanca, İngilizce, İspanyolca, Fince, Fransızca, Endonezce, İtalyanca, Litvanca, Rusça, Tayca ve Ukraynaca); Türkçe yok. Dolayısıyla arayüz Türkçe kullanılamıyor, ama menüler az ve teknik terimlerin çoğu (azimut, yükselti, Doppler) zaten uluslararası. Çeviri katkısı, açık kaynak projelerde kolayca verilebilen bir katkı türüdür.
Nasıl başlanır?
- Kurun. İşletim sisteminiz için paketi indirin ya da paket yöneticinizden kurun.
- Yer istasyonunuzu tanımlayın. Tercihler bölümünde bulunduğunuz yerin enlem, boylam ve rakımını girin. Tahmin edilen geçişler bu noktaya göre hesaplanır; yanlış konum yanlış saat demektir.
- Yörünge verisini güncelleyin. Edit menüsünden TLE verisini ağdan çekin; bunu haftalık yenilemek iyi bir alışkanlıktır.
- Modül oluşturun. Takip etmek istediğiniz uyduları (ör. ISS ve birkaç amatör uydu) bir modüle ekleyin.
- Geçişlere bakın. Bir sonraki geçişin saatini, yönünü ve en yüksek açısını okuyun; fotoğraf ya da gözlem planı yapıyorsanız ISS geçişi fotoğrafı rehberi işinize yarar.
- Telsiziniz varsa Hamlib'i kurup rigctld/rotctld'yi çalıştırarak Gpredict'e bağlayın. Önce yalnızca takip kipinde deneyin.
Benzer araçlarla farkı
Her uydu aracı aynı işi yapmaz. Aşağıdaki karşılaştırma, aynı sitedeki başka maddelerle Gpredict'in yerini gösterir:
| Araç | Ne yapar? | Çalıştığı yer |
|---|---|---|
| Gpredict | Gerçek zamanlı uydu takibi, geçiş tahmini, Doppler ve anten denetimi | Masaüstü (Linux, Windows, macOS) |
| Heavens-Above | ISS ve Starlink gibi uyduların görünür geçişlerini listeler | Web sitesi |
| Stellarium | Yıldızları, gezegenleri ve derin gökyüzü cisimlerini gösteren planetaryum | Masaüstü ve tarayıcı |
| GMAT | NASA'nın ücretsiz görev tasarım ve yörünge analizi yazılımı | Masaüstü |
Kabaca ayrım şudur: Gpredict "bu uydu benim için ne zaman ve nerede?" sorusuna, GMAT gibi araçlar ise "bu uyduyu nasıl yörüngeye yollarım?" sorusuna cevap verir. Python ile kendi yörünge hesabınızı yazmak isterseniz poliastro kütüphanesi başka bir yoldur.

Sınırları ve dikkat edilecekler
- Doğruluk TLE'nin tazeliğine bağlıdır. Eski veriyle yapılan tahmin kaçırılan bir geçişe yol açar. Yörünge manevrası yapan uydularda eski veri daha da yanıltıcı olur.
- Atmosferik sürtünme. Alçak yörüngedeki uydular zamanla irtifa kaybeder; ayrıntısı için uydu yörünge bozulması maddesine bakın.
- Görünür geçiş ile sinyal geçişi farklıdır. Bir uydu ufkun üstündeyse telsizle duyabilirsiniz; ama gözle görmek için ayrıca gökyüzünün karanlık, uydunun güneşli olması gerekir.
- Arayüz sade, belgeler dağınık. Başlangıçta menüleri keşfetmek biraz zaman alır.
Kısaca
- Gpredict, uyduların konumunu ve geçiş saatlerini hesaplayan, ücretsiz ve açık kaynaklı (GPL-2.0) bir uydu takip programıdır.
- Alexandru Csete (OZ9AEC) geliştirir; en eski kayıtlı sürüm Ağustos 2001'dedir, güncel sürüm 2.7 ise 1 Kasım 2026'da yayımlandı.
- TLE verisi ve SGP4/SDP4 modelleriyle çalışır; veriyi güncel tutmak doğruluğun anahtarıdır.
- Hamlib ile telsizin Doppler ayarını ve anten döndürücüyü otomatik yönetebilir; programı kullanmak için telsiz belgesi gerekmez.
- Arayüzü Türkçe değil; Linux'ta en rahat, Windows ve macOS'ta da kullanılabilir.
Aynı türdenTümü →
NASA Trajectory Browser nedir? Asteroit ve gezegen yörüngelerini arayan web aracıWeb tabanlı; NASA Ames Araştırma Merkezi, Görev Tasarım Bölümü
Einstein@Home nedir? BOINC ile evde pulsar ve kütleçekim dalgası aramaWindows, macOS, Linux ve Android (BOINC istemcisi üzerinden; NVIDIA ve AMD ekran kartı desteği)
Backyard Worlds: Planet 9 nedir? Gönüllülerin kahverengi cüce aradığı projeWeb tarayıcısı (Zooniverse üzerinden; işletim sisteminden bağımsız)
Zooniverse nedir? Galaxy Zoo'dan doğan yurttaş bilimi platformu ve nasıl katılınırWeb tarayıcısı (işletim sisteminden bağımsız); bazı proje türleri için iOS ve Android uygulaması
PHD2 nedir? Uzun pozlamada iz kaymasını düzelten ücretsiz otomatik takip programıWindows, macOS ve Linux (Linux için Ubuntu paketleri toplulukça sağlanır); ASCOM ve INDI sürücüleriyle montür denetimi
N.I.N.A. nedir? Ücretsiz astrofotoğraf çekim otomasyonu programı ve kullanımıWindows 10 (64 bit) ve üzeri; ASCOM, yerel SDK ve dahili sürücülerle donanım denetimi














