21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

KStars nedir? KDE'nin ücretsiz gökyüzü haritası ve Ekos astrofotoğraf yazılımı

KStars, KDE'nin ücretsiz ve açık kaynaklı planetaryum yazılımıdır; gökyüzü haritası, gözlem planlayıcı ve Ekos ile INDI üzerinden astrofotoğraf otomasyonu sunar.

Türü
Yazılım
Bulunduğu yer
Linux, macOS ve Windows (masaüstü); BSD; hafif Android sürümü
Keşif
2001'den beri geliştiriliyor (Jason Harris, Jasem Mutlaq; KDE)

KStars, KDE topluluğunun geliştirdiği ücretsiz ve açık kaynaklı bir masaüstü planetaryum yazılımıdır: Dünya'nın istediğiniz noktasından, istediğiniz tarih ve saatte gökyüzünü gösterir. Gözlem planı yapmaktan teleskop ve kamera kumandasına kadar uzanan araçlarıyla hem öğrenciye hem amatör gözlemciye hem de astrofotoğrafçıya hitap eder. En ayırt edici yanı, Ekos adlı astrofotoğraf paketini programın içine yerleştirmiş olmasıdır.

KStars'ın gece görüşü kipinde İkizler, Boğa ve Arabacı çevresi: kırmızı tonlar gözün karanlığa uyumunu bozmaz.
Sandahl / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

KStars ne işe yarar?

Program, konumunuzu ve zamanı seçtiğinizde gökyüzünü o an göründüğü gibi çizer. KDE'nin resmî sitesine göre ekranda gezegenler, yıldızlar, derin gökyüzü cisimleri, kuyruklu yıldızlar ve asteroitler bulunur; simülasyon hızı ayarlanabildiği için uzun zaman ölçeğinde gerçekleşen olayları da hızlandırarak izleyebilirsiniz. Gezegenlere iz bıraktırıp hızı yükseltince, gezegenlerin gökyüzünde geri giderek çizdiği ilmekler (geri hareket) kendiliğinden ortaya çıkar. Zamanı birkaç bin yıl ileri alınca presesyonun etkisi, çok uzak bir geleceğe gidince de yıldızların öz hareketiyle takımyıldızların biçim değiştirmesi görülebilir; resmî site İkizler'i bu etkinin belirgin olduğu örnek olarak anar.

Bir cisme sağ tıklayıp ayrıntı penceresini açtığınızda, cisimle ilgili bilgilere, internet kaynaklarına, görüntülere ve profesyonel gökyüzü taramalarına ulaşabilirsiniz. Metin içindeki mavi altı çizili terimler ise programla gelen AstroInfo projesinden kısa açıklamalar açar; yani KStars hem bir harita hem de küçük bir astronomi ders kitabı gibi çalışır.

Kim geliştirdi, ne zamandan beri var?

Proje sayfasındaki telif bildirimi 2001'den başlar. İlk yazarlar olarak Jason Harris ve Jasem Mutlaq anılır; Mutlaq bugün projenin bakımcısıdır ve INDI/Ekos tarafındaki başlıca katkıyı da o verir. KStars, KDE'nin eğitim yazılımları grubunun (kdeedu) bir parçası olarak dağıtılır; bu grubun kendisi de Vikipedi'ye göre Temmuz 2001'de başlatılmıştır. Yazılım C++ ile yazılmıştır ve KDE Frameworks üzerine kuruludur.

Proje yıllar içinde gençlere de kapı açtı: Google Summer of Code programına 2008-2012, 2015 ve 2016'da, ESA'nın ilk Summer of Code in Space turuna ise 2011'de katıldı. Geliştiricilerin kendi sayfasına göre 100 milyon yıldızlık katalog desteği 2008'de, gözlem planlayıcı 2009'da, OpenGL çizim altyapısı 2010'da bu programlar kapsamında öğrenci katkısıyla eklendi.

KStars'ın kısa tarihi
Uzay Gündem
Verileri göster
2001Proje telifi başlar
2003INDI protokolü başlar
2008100 milyon yıldız desteği
2009Gözlem planlayıcı
2010OpenGL çizim altyapısı
2016KStars Lite, Windows çalışması
Ekim 2026Sürüm 3.8.5

Ücretli mi, açık kaynak mı?

KStars tamamen ücretsizdir ve GNU Genel Kamu Lisansı'nın (GPL) ikinci sürümüyle dağıtılır. Kaynak kodu açıktır; isteyen derleyebilir, hata bildirebilir ya da katkı verebilir.

Hangi sistemlerde çalışır?

Resmî indirme sayfası Windows, macOS ve Linux için ayrı paketler sunar; kaynak kodu da indirilebilir. Vikipedi ayrıca BSD sistemlerini sayar ve Android için hafif bir sürümün (KStars Lite) bulunduğunu belirtir. Sürüm bilgisi değişkendir: 16 Kasım 2026 itibarıyla resmî site 3 Ekim 2026'da yayımlanan 3.8.5'i güncel sürüm olarak gösteriyor. Linux'ta programı çoğu zaman dağıtımın paket yöneticisinden kurabilirsiniz; macOS için ARM ve Intel işlemcilere uygun kurulum seçenekleri sunulur.

Neler görebilirsiniz? Veri ve katalog

Varsayılan katalog 8. kadire kadar yıldızları içerir (kadir kavramı için görünür parlaklık sayfasına bakın). Ek kataloglarla yıldız sayısı 16. kadire kadar yaklaşık 100 milyona çıkar. Derin gökyüzü tarafında varsayılan NGC/IC kataloğu yaklaşık 10 bin cisim içerir; Messier görüntüleri ve Abell gezegenimsi bulutsuları gibi katalogları indirebilir, kendi özel kataloğunuzu da içe aktarabilirsiniz. Programın Vikipedi sayfası derin gökyüzü cisim sayısını 13 bin olarak verir; sayı katalog ve sürüme göre değiştiği için resmî sitenin güncel rakamını esas almak daha sağlıklıdır.

Gökyüzü dışında Güneş, Ay, sekiz gezegen, binlerce kuyruklu yıldız ve asteroit, uydular ve süpernovalar da gösterilir. Farklı kültürlerin takımyıldız çizimleri arasında geçiş yapabilirsiniz. Yeni bir süpernova duyurulduğunda program açılışta sizi uyaracak biçimde ayarlanabilir. Düzeltmeler tarafında presesyon, nutasyon ve atmosferik kırılma hesaba katılır.

Gözlem planlama ve hesap araçları

Resmî sitenin öne çıkardığı araçlar şunlardır:

  • Gözlem planlayıcı: Cisimleri listeye eklersiniz, program onları gözlem sırasına dizer; internetin zayıf olduğu gözlem alanları için DSS görüntülerini önceden indirebilir.
  • Bu gece ne var? Gece görülebilecek cisimleri listeler.
  • Yükseklik-zaman grafiği: Bir cismin gece boyunca ufuktan yüksekliğini çizer; en iyi gözlem saatini seçmeye yarar.
  • Gökyüzü takvimi: Gezegenlerin uzun süreli hareketini gösterir.
  • Astrocalculator: Kavuşumlar, ay tutulmaları ve sık kullanılan astronomik hesaplar için.
  • Jüpiter'in uyduları: Galileo uydularının konumlarını, efemeris kitaplarındaki gibi gösterir.
  • Görüş alanı (FOV) düzenleyici: Teleskop ve göz merceği ya da kamera birleşiminin göreceği alanı gökyüzünde sembollerle gösterir.
  • Yazdırma: Elektriğin olmadığı yerlerde kullanılacak yüksek kaliteli bulucu haritaları üretir.

Gözlem günlüğü OAL XML biçimini destekler; böylece kayıtlarınız bu biçimi tanıyan başka yazılımlarla uyumlu olur. Deneysel "yıldız atlama" özelliği de bir yıldızdan derin gökyüzü cismine giden yıldız atlama rotasını görüş alanınıza göre hesaplamaya çalışır.

KStars'ın Yunanca arayüzü: ortada görüş alanı halkaları, araç çubuğunun sağında Ekos düğmesi görünüyor. Arayüz, çeviriyle çok sayıda dile uyarlanır.
Dimitris131 / Wikimedia Commons, CC0

Ekos ile astrofotoğraf otomasyonu

Ekos, KStars'ın içindeki astrofotoğraf paketidir. Resmî tanıma göre tam bir astrofotoğraf iş akışı sunar: kutup hizalama, odaklama, otomatik rehberleme ve çekim aynı programda yapılır; böylece her aşama için ayrı bir yazılım açmak gerekmez. Çoklu kare çekimi için yerleşik bir dizi yöneticisi vardır. Hassas yönlendirme ve izleme ise çevrimiçi ve çevrimdışı astrometri çözücülerle yapılır: kameranın çektiği karedeki yıldız dizilimi tanınır ve teleskopun gerçekte nereye baktığı bulunur. Çektiğiniz FITS dosyalarını görmek için de programın FITS görüntüleyicisi vardır.

Ekos'un donanımla konuşma dili INDI'dir. Vikipedi'ye göre INDI protokolünü 2003'te Elwood Downey başlattı; XML'e dayanan, sunucu-istemci mantığıyla çalışan ve cihazların kendilerini tanımlamasına izin veren sade bir kumanda protokolüdür. Cihaz sürücüsü donanımla doğrudan konuşur, KStars gibi istemciler ise sürücünün bildirdiği özelliklerden bir kumanda paneli çizer. INDI kütüphanesi LGPL lisanslıdır. Bu yapı sayesinde KStars; teleskop montajlarını, motorlu odaklayıcıları, filtre tekerleklerini, CCD ve CMOS kameraları kumanda edebilir. Hangi cihazın destekli olduğunu resmî sitedeki "desteklenen cihazlar" sayfasından kontrol edin; yeni donanım almadan önce bu liste mutlaka bakılmalıdır.

Ekos'u kullanmak için gözlemevi gerekmez; ama INDI sürücüsü bulunan bir montaj, kamera ya da odaklayıcıya bağlanarak çalışır. Yalnızca telefonla gökyüzü fotoğrafı çekecekseniz Ekos size lazım olmayacaktır. Ekipman basamakları için astrofotoğraf ekipman rehberine, çektiğiniz karelerin birleştirilmesi için yığma (stacking) yazısına bakabilirsiniz.

Türkçe desteği var mı?

KDE'nin KStars sitesi Türkçe dahil çok sayıda dil seçeneği sunar ve kendi anlatımında "KStars kendi dilinizi konuşur" diyerek çoğu bölge için çeviri bulunacağını söyler. Uygulama arayüzünün çevirileri gönüllü çevirmenlerle yapıldığından, hangi menü ve iletinin Türkçe olduğu sürüme ve paket yapılandırmanıza göre değişebilir. Kurduktan sonra sistem dilinizin Türkçe olduğundan emin olun, eksik kalan kısımlar için İngilizce karşılıklara bakmanız gerekebilir. Türkçe Vikipedi de programı "bir gözlemevi uygulaması" diye tanıtır. Astronomi terimlerinin Türkçe karşılıkları için sitemizdeki planetaryum ve takımyıldız sayfaları iş görür.

Kimin işine yarar, nasıl başlanır?

  • Öğrenci ve öğretmen: Enlem değişince gökyüzünün nasıl değiştiğini, yıldız günü ile güneş günü farkını, presesyonu ve gezegenlerin geri hareketini ekranda deneyebilir.
  • Görsel gözlemci: Gözlem planlayıcı, yükseklik-zaman grafiği ve bulucu haritası; yalnızca dürbün ya da küçük bir teleskopla bile işe yarar. Alet seçimi için yeni başlayanlar için teleskop ve dürbün rehberi ve teleskop nedir sayfaları tamamlayıcıdır.
  • Astrofotoğrafçı: Ekos ve INDI ile kamera, montaj ve odaklayıcıyı tek ekrandan yönetir.
  • Meraklı okur: Akşam gökyüzünde parlak "yıldız"ın gezegen mi yıldız mı olduğunu anlamak için yeterlidir.

İlk adımlar basittir: önce programı kurun, ardından konumunuzu ve saati ayarlayın (yanlış konum, en sık yapılan hatadır). Saat hızını artırıp azaltarak gökyüzünün dönüşünü izleyin, bir yıldıza sağ tıklayıp ayrıntılarına bakın, sonra gözlem planlayıcıya birkaç cisim ekleyin. Gerçek gökyüzünde karanlık bir yer bulmak için ışık kirliliği yazısına da göz atabilirsiniz. Yukarıdaki görselde olduğu gibi, programın kırmızı gece görüşü kipi karanlıkta gözleri korur.

Benzer programlarla farkı ne?

Stellarium da ücretsiz ve açık kaynaklı bir planetaryum yazılımıdır; gerçekçi gökyüzü görünümüyle öne çıkar. KStars ise daha çok planlama ve donanım kumandası tarafında güçlüdür; resmî site, kendi tam kapsamlı astrofotoğraf paketi Ekos'u, gözlem planlayıcıyı ve elle düzenlenebilen görüş alanı sembollerini diğer ücretsiz yazılımlarda bulunmayan özellikler arasında sayar. Bu iddia KStars geliştiricilerine aittir; seçim yaparken iki programı da denemek en doğrusudur. Celestia özgür bir üç boyutlu uzay simülatörü, OpenSpace ise NASA destekli bir evren görselleştirme yazılımıdır; bunlar yerden bakılan gökyüzü haritasından çok uzayda gezinme deneyimine yöneliktir. KStars ise yer yüzeyinden bakılan gökyüzüne ve onunla çalışmaya odaklanır.

KStars'ta rakamlarla gökyüzü
Uzay Gündem
Verileri göster
Yıldız (ek katalogla)100 milyon
Yıldız sınırı (ek katalog)16. kadir
Varsayılan yıldız sınırı8. kadir
NGC/IC cisim sayısıyaklaşık 10 bin
Telif başlangıcı2001
Güncel sürüm3.8.5

Kısaca

  • KStars, KDE'nin 2001'den beri geliştirilen, GPL lisanslı ücretsiz planetaryum yazılımıdır; Windows, macOS ve Linux'ta çalışır.
  • Ek kataloglarla yaklaşık 100 milyon yıldızı 16. kadire kadar gösterir; gözlem planlayıcı, yükseklik-zaman grafiği ve bulucu haritası üretir.
  • Ekos astrofotoğraf paketi, INDI protokolü üzerinden montaj, odaklayıcı, filtre tekerleği ve kameraları kumanda edip kutup hizalama, odaklama, rehberleme ve çekimi tek yerde toplar.
  • Arayüzün Türkçe kapsamı sürüme göre değişebilir; Stellarium daha çok gökyüzü görünümüne, KStars planlama ve donanım otomasyonuna yaslanır.

Aynı türdenTümü →

Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar