Outpost 2: Divided Destiny: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit, Mars terraforming bilimi
Outpost 2, asteroit çarpmasıyla yıkılan Dünya'dan kaçan kolonicilerin yeni bir gezegende morali ve kaynakları yönettiği 1997 yapımı bir strateji oyunu. Yazı oyunu DART, Mars ve izolasyon bilimiyle karşılaştırıyor.
- Tür
- Strateji
- Çıkış yılı
- 1997
- Geliştirici
- Dynamix
- Yayıncı
- Sierra On-Line
- Platformlar
- PC (Windows)
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok
Outpost 2: Divided Destiny, 1997'de Dynamix'in geliştirip Sierra'nın yayımladığı bir koloni yönetimi ve gerçek zamanlı strateji oyunu. Dünya'nın bir asteroit çarpmasıyla yaşanmaz hâle geldiği bir gelecekte, hayatta kalanların yıldızlararası bir gemiyle başka bir gezegende yeni bir yuva kurma çabasını anlatıyor. Oyunda ordu kurup düşmana saldırmaktan çok, bir toplumu ayakta tutmak ağır basıyor: yiyecek, enerji, metal ve en önemlisi halkın morali.
Bu yazıda oyunu spoilersız tanıtıyor, ardından çarpma tehdidi, Mars'ı Dünya'ya benzetme (terraforming) ve kapalı ortamda yaşamın psikolojisi gibi gerçek bilim konularıyla karşılaştırıyoruz.
Oyun ne anlatıyor?
Oyunun kurgusuna göre, Vulcan'ın Çekici adlı dev bir asteroit Dünya'da kitlesel yok oluşa yol açıyor. Hayatta kalanlar Conestoga adlı gemiyle yola çıkıyor ve zorlu bir gezegen olan Yeni Terra'ya ulaşıyor. Orada iki yerleşim doğuyor: Eden ve Plymouth. Eden, gezegeni bir biyolojik ajanla Dünya'ya benzetmeyi savunuyor; Plymouth ise insanın çevreye uyum sağlaması gerektiğini söylüyor. Bu felsefi ayrılık oyunun çatışmasının temelini oluşturuyor. Oyuna bir de J. Steven York'un yazdığı bir novella eşlik ediyor.
Oyunun bir öncülü var: Sierra'nın 1994 tarihli Outpost'u. Birinci oyunda da bir asteroit Dünya'yı tehdit ediyor; nükleer bir saldırı onu planlandığı gibi beş parçaya değil iki parçaya bölüyor ve insanlık başka bir yıldız sisteminde koloni kurmaya yöneliyor. O oyunun tasarımcılarından birinin eski bir NASA bilim insanı olduğu belirtiliyor. Outpost 2 bu fikirleri geliştirip yeniden işliyor.
Nasıl oynanır?
Outpost 2 bir koloni yönetimi oyunu olarak başlar: bina yapar, madenleri işletir, araçlar üretir, yiyecek ve enerji dengesini kurarsınız. Kaynaklar iki sınıfa ayrılır: demir, alüminyum ve silisyum gibi "yaygın metaller" ile altın, kurşun, bakır, çinko, cıva ve kobalt gibi "nadir metaller". Bunların yanında yiyecek ve enerji sistemleri var. Oyunun merkezindeki ölçü moraldir: yiyecek yetersizliği, aşırı kalabalık ve felaketler morali düşürür; düşük moral verimliliği azaltır, işçi sıkıntısına, hatta binaların kapanmasına ve kolonin çökmesine yol açar.
Araştırma üç ayrı laboratuvar türünde ilerler; bu araştırmalar binaları geliştirir, yeni birimler açar ve uzay gemisi inşasına imkân verir. Savaş birimleri üç şasi türüne ve on bir silah taretine dayanır. GOG'daki ürün sayfasında oyunda 140 farklı araç ve bina bulunduğu yazıyor. Doğa da sizi rahat bırakmaz: Blight denen kontrolsüz bir biyolojik ajan yayılması, lav akıntıları, depremler, yıldırım fırtınaları ve asteroit çarpmaları sizi sürekli yeniden planlamaya zorlar.
Oyun üç modda oynanır: her biri için 12 görevli iki kampanya (Eden ve Plymouth, toplam 24 görev), uzun süreli koloni senaryoları ve LAN ya da internet üzerinden 2-6 kişilik çok oyunculu mod.
Oyundaki bilim
Outpost 2'nin bilim yönü, ilk bakışta "bilimkurgu süsü" gibi görünen ama aslında gerçek araştırmalarla örtüşen birkaç noktada toplanıyor. Aşağıda bunları tek tek, neyin doğru, neyin bilerek abartılmış olduğunu belirterek ele alıyorum.
Asteroit çarpması: Vulcan'ın Çekici ne kadar gerçekçi?
Oyunun çıkış noktası olan asteroit çarpması hayal ürünü değil. Yaklaşık 66 milyon yıl önce, Yucatán Yarımadası'nın altında kalan Chicxulub kraterini açan, yaklaşık on kilometre çaplı bir asteroit Dünya'ya çarptı. Çarpmanın Kretase-Paleojen yok oluşunun başlıca nedeni olduğu geniş çapta kabul ediliyor; bu olay kuş olmayan tüm dinozorları ve bitki ile hayvan türlerinin yaklaşık yüzde 75'ini ortadan kaldırdı. Kıyamet senaryosu bu yüzden oyunun bilim temeli sağlam: bkz. Chicxulub krateri.
Gerçek dünyada bu tehdide karşı ilk somut deneme 2022'de yapıldı. NASA'nın DART görevi 26 Eylül 2022'de, yaklaşık 160 metre çapındaki Dimorphos'a çarptı; Dimorphos, 780 metre çapındaki Didymos'un uydusu. Çarpışma, Dimorphos'un Didymos çevresindeki yörünge süresini 12 saat civarından yaklaşık 11 saat 27 dakikaya indirdi; yani 33 dakika kısalttı. NASA başarı ölçütünü en az 73 saniyelik bir kısalma olarak koymuştu ve gerçekleşen sonuç bunu 25 kattan fazla aştı. Kinetik çarpma yönteminin asteroitleri saptırabileceği böylece gösterildi. Konunun ayrıntısı Dünya'ya yakın asteroitler ve gezegen savunması sayfasında. İlk Outpost oyunundaki "nükleer patlamayla bölme" fikri ise gerçek hayatta da simülasyonlarla inceleniyor; bu çalışmayı asteroidi nükleer patlamayla parçalamak yazısında anlattık.
Eden'in hayali: Mars'ı Dünya'ya benzetmek
Oyunun iki kolonisinden Eden'in savunduğu terraforming, yani bir gezegeni yaşanabilir hâle getirme fikri, Mars için sık tartışılıyor. Gerçek durum oyunun iyimserliğinden daha karamsar. Mars'ın atmosfer basıncı yaklaşık 6 milibar. Kutuplardaki buzda ve toprakta tutulan tüm karbondioksit atmosfere salınsa bile basınç ancak 12 milibara çıkar; bu, Dünya'nın deniz seviyesindeki basıncının yaklaşık yüzde 1,2'sine denk gelir. Bu hesabı yapan Jakosky ve Edwards, mevcut teknolojiyle terraforming'in mümkün olmadığı sonucuna varıyor. Ayrıca Mars'ın koruyucu bir manyetik alanı yok; NASA'nın MAVEN görevi güneş rüzgârının Mars atmosferini zamanla sıyırdığını gösterdi ve bugünkü karbondioksit kaybı milyar yılda yaklaşık 1 milibar düzeyinde. Önerilen çözümler arasında Mars'ın L1 noktasına yapay bir manyetosfer kurmak ve güçlü sera gazları (perfluorokarbonlar) kullanmak var, ama bu gazlar fotokimyasal süreçlerle yok olduğu için sürekli yenilenmeleri gerekir. Mars'ın yer çekimi de Dünya'nınkinin yüzde 38'i; uzun vadeli sağlık etkileri bilinmiyor. Yani Plymouth'un "uyum sağlayalım" yaklaşımı, bugünün gerçeğine Eden'in yaklaşımından daha yakın. Detaylar için Terraforming Mars ve Mars sayfalarına bakabilirsiniz.
Kapalı bir toplumun morali
Oyunun en özgün fikri, ekonomiyi moral üzerine kurması. Bu, uzay psikolojisiyle uyumlu. Rusya'nın Biyomedikal Problemler Enstitüsü, ESA ve Çin'in ortak yürüttüğü Mars-500 deneyinin son aşaması, 3 Haziran 2010 ile 4 Kasım 2011 arasında 520 gün sürdü ve altı gönüllü sahte bir uzay aracında izole yaşadı. Gönüllülerin dördünün ciddi uyku sorunu yaşadığı, zamanla hareketliliğin belirgin biçimde düştüğü bildirildi; resmî kayıtlarda kişilerarası çatışma olmadığı belirtiliyor. Başka bir örnek Biyosfer 2: 1991-1993'te sekiz kişi iki yıl boyunca kapalı bir ekosistemde yaşadı; oksijen oranı 16 ayda yüzde 20,9'dan yüzde 14,5'e düştü ve ekip sürekli açlık hissetti, üretilen gıda ise beslenmenin yüzde 83'ünü karşıladı. NASA'nın CHAPEA denemesinin 378 günlük ikinci ekibi de sitemizde işlenen güncel örnek. Oyundaki morale bağlı iş gücü kaybı basitleştirilmiş bir model, ama izolasyonda verim ve ruh hâlinin birbirine bağlı olduğu fikri gerçek.
Yıldızlararası yolculuk ve depremler
Conestoga'nın yolculuğu oyunda yalnızca arka plan olarak geçiyor; gerçek hayatta ise böyle bir yolculuk başlı başına bir sorun. Voyager 1, saniyede yaklaşık 17 kilometre hızla gidiyor. Bu hızla, Dünya'ya 4,25 ışık yılı uzaklıktaki en yakın yıldız Proxima Centauri'ye varmak yaklaşık 75.000 yıl sürerdi (bu, verilen mesafe ve hızdan yaptığım basit bir hesaptır). Yani gerçek bir koloni gemisi için ya çok daha hızlı itki ya da nesiller boyu süren bir yolculuk gerekirdi. Gezegen yüzeyindeki afetlerden depremler ise gerçek bir olguya dayanıyor: NASA'nın InSight iniş aracı 26 Kasım 2018'de Mars'a indi ve görevi boyunca 1.300'den fazla Mars depremi kaydetti; 4 Mayıs 2022'de 5 büyüklüğünde bir deprem ölçüldü. Bu, Mars'ın iç kısmının hâlâ etkin olduğunu gösteriyor. Detaylar için InSight ile Viking 2 sinyali ve Mars'ın yüzeyi sayfalarına bakılabilir.
Geliştirme hikâyesi
Outpost 2'yi Sierra'nın bağlı stüdyosu Dynamix geliştirdi; oyun Sierra On-Line imzasıyla 18 Ağustos 1997'de Windows için çıktı. Yönetmen koltuğunda Patrick Cook vardı; Cook ve Allen McPheeters tasarım ekibinde yer aldı. Oyun, ilk Outpost'taki bazı fikirleri yeniden kullanıp geliştiriyor. İlk oyunun, 1994'teki çıkışında olumlu incelemeler aldığı (PC Gamer yüzde 93 verdi) ama sonradan eksik tasarımı yüzünden ağır eleştirildiği; Computer Gaming World'ün 1996'da onu gelmiş geçmiş en kötü bilgisayar oyunu olarak nitelendirdiği aktarılıyor. Outpost 2'nin eleştirel karşılanışına dair kesin bir kaynak bulamadığım için bu konuda bir yargı vermiyorum.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Outpost 2 yalnızca Windows için çıktı. Bugün satın almak için en kolay yol GOG; bu sürüm DRM'siz (etkinleştirme ya da çevrimiçi bağlantı gerektirmiyor) ve GOG sayfası Windows 7, 8 ve 10'u destekliyor. Oyun ücretli. GOG'daki dil listesinde yalnızca İngilizce var: ne seslendirme ne de metin Türkçe.
Kimlere uygun? Benzer oyunlar
Yavaş tempolu, ekonomiyi ve morali dengelemeyi seven oyuncular için. Doğrudan savaş heyecanı arayanlar bunu sıkıcı bulabilir, ayrıca 1990'ların arayüzüne alışmak zaman alır. Mars ve koloni teması için Terraforming Mars ile Surviving Mars en yakın akrabalar.
Benzer oyunlarTümü →
Spore: oynanışı ve oyundaki gerçek evrim, Drake denklemi, terraform bilimiMaxis2008 · PC (Windows), Mac OS X
Pax Imperia: oynanışı ve oyundaki gerçek solucan deliği, ötegezegen bilimiHeliotrope Studios (ilk oyun: Changeling Software)1997 · PC (Windows), Macintosh
Imperium Galactica II: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşanabilir bölge, terraform bilimiDigital Reality1999 · PC (Windows, macOS, Linux), iOS
NEBULOUS: Fleet Command: oynanışı ve oyundaki gerçek radar, ısı, uzay savaşı bilimiEridanus Industries2022 · PC (Windows)
Starsector: oynanışı ve oyundaki gerçek solucan deliği, Samanyolu kolu, ısı bilimiFractal Softworks2011 · PC (Windows, macOS, Linux)
Starship Troopers: Terran Command: oynanışı ve oyundaki gerçek DART, dev böcek bilimiThe Artistocrats2022 · PC (Windows)
























