Kerbal Space Program oynama sırası: KSP 1, KSP 2 ve oyundaki gerçek roket bilimi
Kerbal Space Program serisi iki ana oyun, iki genişleme ve bir eğitim sürümünden oluşuyor. Sayfa oynama sırasını, nereden başlanacağını ve oyunların öğrettiği roket denklemi, Hohmann transferi gibi gerçek bilimi anlatıyor.
- Tür
- Seri / evren
- Çıkış yılı
- 2011
- Geliştirici
- Squad (KSP 1); Intercept Games (KSP 2)
- Yayıncı
- Private Division
- Platformlar
- PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S (KSP 1); PC (Windows) (KSP 2)
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok
Kerbal Space Program (KSP), yeşil, büyük gözlü, kendi uzay programını yürüten küçük yaratıklar olan "Kerbal"ları yönettiğiniz bir uzay programı simülasyonu. Roketi parçalarından kendiniz kurarsınız, fırlatırsınız, yörüngeye çıkarırsınız ve çoğu zaman da hatalarınızdan öğrenirsiniz. Seri iki ana oyundan oluşur: bitmiş ve geniş bir kütüphaneye sahip Kerbal Space Program ile 2023'te Erken Erişim'e çıkan, yarım kalmış devamı Kerbal Space Program 2. Bu sayfa serinin kısa bir rehberi: kaç oyun var, hangi sırayla oynanır, nereden başlanır ve oyunların öğrettiği gerçek roket bilimi nedir.
Seride kaç oyun var, nereden başlanır?
Seri bir kurgu anlatımına dayanmaz; ilerleme, oyuncunun kendi uzay programıdır. Yani ortak bir "hikâye sırası" yoktur, hikâye sırası çıkış sırasına denk gelir ve hiçbir oyunu öncesinden bilmeden oynayabilirsiniz. Önemli olan, hangi oyunun şu an daha olgun olduğu. Ana seri iki oyundan oluşuyor; birincisi için iki genişleme paketi ve eğitim amaçlı bir sürüm de var.
| Sıra | Oyun | Çıkış | Geliştirici | Not |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Kerbal Space Program (KSP 1) | Herkese açık ilk sürüm 24 Haziran 2011; Steam Erken Erişim 20 Mart 2013; 1.0 sürümü 27 Nisan 2015 | Squad | Son büyük güncelleme 1.12, 24 Haziran 2021 |
| 1a | Making History (genişleme) | Mart 2018 | Squad | Tarihî görev parçaları ve görev kurucu |
| 1b | Breaking Ground (genişleme) | Mayıs 2019 | Squad | Robotik parçalar ve yüzey deneyleri |
| 1c | KerbalEdu | Eğitim sürümü | Squad ve TeacherGaming | Okullar için uyarlanmış sürüm |
| 2 | Kerbal Space Program 2 (KSP 2) | Erken Erişim 24 Şubat 2023 | Intercept Games | Yalnız PC (Windows); son güncelleme Haziran 2024 |
Önerilen oynama sırası ise şöyle:
| Sıra | Oyun | Neden |
|---|---|---|
| 1 | KSP 1 | Tamamlanmış ve konsollarda da bulunan oyun; bütün temel mekanikleri burada öğrenirsiniz |
| 2 | Making History ve Breaking Ground | KSP 1'i sevdikten sonra eklenen isteğe bağlı genişlemeler |
| 3 | KSP 2 | Aynı fikrin yeni sürümü; Erken Erişim'de kalmış ve güncellemesi durmuş durumda |
Nereden başlanır? KSP 1'den. Oyun tamamlanmış, ana mekanikleri oturmuş ve konsollarda da var. KSP 2 ise aynı fikri daha güzel görsellerle sunmayı hedefledi, ancak planlanan özelliklerin çoğu hiç gelmedi; ayrıntısı aşağıda.
Nasıl oynanır?
Oyunun merkezinde roket mühendisliği var. Araç montaj binasında parçalardan kurulur: kapsül, yakıt tankı, motor, kanat, bağlantı parçaları. Her parçanın işlevi ve ağırlığı vardır; roketin uçup uçmayacağını da, ne kadar yükseğe çıkabileceğini de parçaların birleşimi belirler. Sonra roketi fırlatma rampasına çıkarırsınız, motorları ateşlersiniz ve "kademe" (stage) yöntemiyle tükenen bölümleri atarak yükselirsiniz. Yörüngeye çıkmak, yörünge değiştirmek, başka bir cisme gitmek, iki aracı uzayda birleştirmek ve geri dönmek hep elle yapılır.
Oyunun üç modu var. Sandbox'ta bütün parçalar açıktır, istediğinizi kurarsınız. Bilim modunda deneyler yaparak yeni teknoloji açarsınız. Kariyer modunda ise para, itibar ve görevlerle uzay programını baştan sona yönetirsiniz. Kerbal mürettebatınızı işe alıp eğitir, uzay istasyonları ve yüzey üsleri kurabilirsiniz; Kerbol adlı güneş sisteminde yedi gezegen dolaşır: Moho, Eve, Kerbin, Duna, Dres, Jool ve Eeloo. Jool'un uydularından Laythe, soluk alınabilir atmosferli bir okyanus dünyasıdır; Duna'nın uydusu Ike ise gelgit kilitlenmesine sahiptir. Oyuncu topluluğu ayrıca çok sayıda mod geliştirmiştir; Steam sayfası da modlara açıkça yer verir.
Oyundaki bilim
KSP, bilimi oynayarak kavratan oyunlardan biri: Roket denklemini, yörünge mekaniğini ve gezegenler arası yolculuğu sırf oynayarak kavratıyor. Aşağıda en önemli noktalar var; Orbiter ve Universe Sandbox gibi benzer simülatörlerle yan yana okunabilir.
Roket denklemi ve "delta-v"
KSP'de hızla ilgili en çok konuşulan ifade "delta-v"dir: Roketin yakıtı bitene kadar kazanabileceği toplam hız değişimi. Bunun arkasındaki yasa, Konstantin Tsiolkovsky'nin 1903'te yayımladığı roket denklemidir: Δv = vₑ · ln(m₀/m_f). Burada vₑ egzoz hızı, m₀ başlangıç kütlesi, m_f yakıt bittikten sonraki kütledir. Denklem, Tsiolkovsky'den önce de, 1810'da William Moore tarafından ortaya konmuş; Robert Goddard ile Hermann Oberth da sonradan bağımsız olarak aynı sonuca ulaşmıştır. Denklemin acımasız sonucu şu: Yakıt eklemek roketi ağırlaştırır, ağırlaşan roket daha çok yakıt ister. Buna "roket denkleminin zorbalığı" deniyor. Alçak Dünya yörüngesi için gereken yaklaşık 9.700 m/s'lik hız değişimini tek kademeyle karşılamaya çalışsanız, kütlenin yüzde 88,4'ü yakıt olmak zorunda kalır; motorlara, tanklara ve yüke yalnızca yüzde 11,6 kalır. Oyunda kademeli roketler bu yüzden vazgeçilmezdir: Aynı egzoz hızıyla üç benzer kademe, tek kademeye göre belirgin biçimde daha fazla hız değişimi sağlar. Roket denklemine dokunan çok eski bir oyun için Lunar Lander (1979) sayfamıza bakabilirsiniz.
Yörüngeye çıkmak ne kadar zor?
Kerbin, Dünya'nın yaklaşık onda biri yarıçapında (yaklaşık 600 kilometre); oyun bunu telafi etmek için gezegenleri gerçekçi olmayan yüksek yoğunlukta tutar. Bu bilinçli bir basitleştirme: gezegenler küçük tutulmuş, çekim kuvveti yüksek yoğunlukla telafi edilmiştir. Gerçekte alçak Dünya yörüngesi için yaklaşık 7,8 km/s'lik yörünge hızı gerekir; atmosfer sürtünmesi ve yerçekimi kayıpları 1,5-2 km/s daha ekler ve toplam 9,3-10 km/s eder. Ay yörüngesine gitmek için alçak yörüngeden 5,93 km/s daha gerekir; Mars'a transfer için yaklaşık 4,3 km/s. Yani alçak yörüngeye çıkmak, uzay yolculuğunun ancak başlangıcıdır.
Hohmann transferi ve fırlatma pencereleri
Oyuncuların ilk öğrendiklerinden biri Hohmann transferi: Walter Hohmann'ın 1925'te Die Erreichbarkeit der Himmelskörper kitabında anlattığı bu yöntemde, iki dairesel yörünge arasında eliptik bir geçiş yörüngesi kullanılır ve yalnızca iki motor ateşlemesi gerekir. Yakıt açısından neredeyse en tutumlu yoldur, ama süresi uzundur. Dünya'dan Mars'a bu yolla yaklaşık dokuz ay gider ve fırlatma pencereleri 26 ayda bir açılır. Bunu KSP'de de yaşarsınız: Başka bir gezegene gitmek için doğru açıda olmasını beklemeniz gerekir. Dairesel yörünge kavramını sözlükte, Apollo'nun Ay yolculuğunu ise Apollo 11 görevi sayfasında bulabilirsiniz.
Yerçekimi sapanı
Oyunda yakıt tasarrufunun en güzel yolu bir gezegenin yanından geçerek hız kazanmaktır. Gerçekte buna yerçekimi sapanı (gravity assist) denir: Uzay aracı, bir gök cisminin yerçekimini ve yörünge hareketini kullanarak hızını ve yönünü değiştirir; gezegenin Güneş çevresindeki hareketinden enerji alır, gezegen ise bunu fark edilemeyecek kadar az kaybeder. Teknik ilk kez 1959'da Sovyet Luna 3 sondasıyla kullanıldı; JPL'den Michael Minovitch 1961'de kuramını geliştirdi. Voyager 2, 1977'de yaklaşık 175 yılda bir tekrarlanan gezegen dizilişinden yararlanıp Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'ü art arda ziyaret etti. Parker Güneş Sondası 2022'ye kadar beş Venüs yerçekimi sapanı yaptı. Voyager'ların hikâyesi için Voyager 1 ve Voyager 2 sayfamıza bakın.
Neyi basitleştirmiş?
KSP, yörüngeyi "yamalı koniler" (patched conic) yaklaşımıyla hesaplar. Bu yöntemde uzay, her biri tek bir gök cisminin etki alanı olan bölgelere ayrılır ve uzay aracı hangi alanda ise yalnız o cismin çekimi hesaba katılır; yani çok cisimli problem, birbirine yamanan birkaç iki cisim problemine dönüşür. Bu, gerçek görev analizinde de kullanılan bir yaklaşımdır, ama bazı görevler için yeterince doğru sonuç vermez; özellikle Lagrange noktalarını ve onların çevresindeki halo yörüngelerini modelleyemez. Ölçek de küçültülmüştür: Kerbin, Dünya'nın yaklaşık onda biri kadardır. Kerbal'lar ve Kerbol sistemi ise elbette kurgudur.
Geliştirme hikâyesi
KSP, Meksika merkezli Squad stüdyosunun işi. Oyunun yönetmeni Felipe Falanghe, Nisan 2010'da Squad'a girdi; "Kerbal" adı, onun gençlik yıllarında modifiye ettiği havai fişeklere koyduğu kalay figürlerden geliyor. İlk derleme 17 Ocak 2011'de yapıldı; 0.7.3 sürümü 24 Haziran 2011'de herkese açıldı. Yayıncılığı önce Squad kendisi yaptı (2011-2018). Take-Two Interactive, Squad'ı Mayıs 2017'de satın aldı ve oyun Private Division markasıyla yayımlandı (2018-2023).
Oyun, 20 Mart 2013'te Steam Erken Erişim'e girdi ve 27 Nisan 2015'te 1.0 sürümüne ulaştı. Konsol sürümleri PlayStation 4 için 12 Temmuz 2016'da, Xbox One için 15 Temmuz 2016'da, PS5 ve Xbox Series X|S için 24 Eylül 2021'de çıktı. KSP 1'in son büyük güncellemesi 1.12, 24 Haziran 2021'de geldi.
NASA ile iş birliği de ilginçtir: 1 Nisan 2014'te NASA'nın Asteroit Yönlendirme Görevi (Asteroid Redirect Mission) paketi oyuna eklendi. ESA'nın BepiColombo ve Rosetta uzay araçlarından parçalar da oyunda yer aldı. Okullar için ise KerbalEdu adlı eğitim sürümü, TeacherGaming ile birlikte geliştirildi.
KSP 2'nin hikâyesi daha dolambaçlı. Oyun 19 Ağustos 2019'da Gamescom'da duyuruldu; ilk hedef 2020'nin başıydı ama defalarca ertelendi. Geliştirme, Take-Two'nun 2020'de Star Theory Games ekibinden oluşturduğu Intercept Games'e geçti. Oyun 24 Şubat 2023'te yalnızca Windows için Erken Erişim'e çıktı. PS5 ve Xbox Series X|S sürümleri duyurulmuştu ama hiç yayımlanmadı. Yıllarca beklenen "koloniler, çok oyunculu mod, yıldızlararası yolculuk, alternatif itki ve yaşam modülleri" gibi özellikler de eklenmedi. Haziran 2024'te son güncelleme geldi; Bloomberg'in stüdyonun kapanışını bildirmesinin ardından şirket yetkilileri 28 Haziran 2024'teki işten çıkarmaları doğruladı. Kasım 2024'te ise Take-Two, Private Division'ı bir yatırımcıya sattı. Aralık 2023'te gelen "For Science!" güncellemesi olumlu karşılandı.
Etkisi ve ödülleri
KSP 1, Mart 2013'teki Erken Erişim çıkışından saatler sonra Steam'in en çok satanlar listesinin ilk beşine girdi. Golden Joystick'te "En İyi Bağımsız Oyun" ödülünü ve Game Developers Choice Ödülleri'nin "Seyirci Ödülü"nü kazandı. PC Gamer, 1.0 sürümüne Mayıs 2015'te 100 üzerinden 96 verdi. NASA ve ESA gibi kurumların, SpaceX'in Elon Musk'ının, Rocket Lab'in Peter Beck'inin ve bilim iletişimcisi Scott Manley'nin oyunu övdüğü bilinir. KSP 2 ise karşılaştırmalı olarak karışık-olumsuz karşılandı; performans ve hatalar eleştirildi, grafikler ve kalite iyileştirmeleri övüldü, oyun 2024'teki işten çıkarmalardan sonra bir de olumsuz yorum yağmuruna tutuldu.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=7kTbo1wmN-w
Yukarıdaki video, serinin resmî YouTube kanalındaki Kerbal Space Program 1.0 çıkış fragmanıdır.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
KSP 1; PC'de (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One ve Xbox Series X|S'te oynanır. KSP 2 yalnızca PC'de (Windows) çıktı; Steam'de macOS ya da Linux sürümü görünmüyor. İki oyun da ücretlidir. Steam'in desteklenen diller listesinde KSP 1'de İngilizce, İspanyolca, Basitleştirilmiş Çince, Japonca, Rusça, Fransızca, İtalyanca, Almanca ve Brezilya Portekizcesi var; KSP 2'de bunlara Korece, Lehçe ve Geleneksel Çince de ekleniyor. İki oyunda da Türkçe yok; arayüz ve metinler İngilizce okunur.
Kimlere uygun, benzerleri neler?
Deneme yanılmayla öğrenmeyi sevenlere, roket ya da yörünge mekaniğine meraklı olanlara ve sabırlı oyunculara uygun. Başlangıçta zorlayıcıdır: Roketler sık sık yere çakılır, ama bu oyunun parçasıdır. Benzer çizgide fizik odaklı Children of a Dead Earth, daha eski bir simülatör olarak Orbiter ve gezegen çarpışmaları için Universe Sandbox denenebilir.
Benzer oyunlarTümü →
Destiny oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek Ay, Venüs, Mars bilimiBungie (Destiny: Rising: NetEase)2014 · PC (Windows), PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox 360, Xbox One, Xbox Series X|S; mobil: Android, iOS (Destiny: Rising)
Homeworld oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek asteroit, yakıt bilimiRelic Entertainment, Barking Dog Studios, Gearbox Software, Blackbird Interactive1999 · PC (Windows), macOS (Homeworld 2, Remastered Collection ve Deserts of Kharak)
Elite serisi oynama sırası: 1984'ten Elite Dangerous'a ve oyundaki gerçek Samanyolu bilimiDavid Braben ve Ian Bell (Elite, 1984); Frontier Developments (1995'ten itibaren)1984 · BBC Micro ve birçok ev bilgisayarı, MS-DOS, Amiga, Atari ST, PC (Windows), Xbox One, PlayStation 4
X serisi oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek solucan deliği, makine bilimiEgosoft1999 · PC (Windows; X3 oyunları ve X Rebirth ayrıca Mac ve Linux, X4 Linux)
Halo oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek halka dünya, yerçekimi bilimiBungie (2001-2010), 343 Industries / Halo Studios (2011'den beri)2001 · Xbox, Xbox 360, Xbox One, Xbox Series X|S, PC (Windows); Halo: Campaign Evolved PlayStation 5'te de
Star Trek oyunları oynama sırası: nereden başlanır ve oyunlardaki gerçek warp bilimiÇeşitli stüdyolar (Interplay, Raven Software, Cryptic Studios, Red Storm Entertainment, Dramatic Labs ve diğerleri)1971 · PC, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S, Nintendo Switch, Oculus Quest (oyuna göre değişir)
























