Halo oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek halka dünya, yerçekimi bilimi
Halo serisinin hangi sırayla oynanacağını, nereden başlanacağını ve oyunlardaki dev halka yapıların arkasındaki gerçek bilimi (dönerek yerçekimi, Dyson küresi, kinetik bombardıman) anlatıyoruz.
- Tür
- Seri / evren
- Çıkış yılı
- 2001
- Geliştirici
- Bungie (2001-2010), 343 Industries / Halo Studios (2011'den beri)
- Yayıncı
- Xbox Game Studios (eski adıyla Microsoft Game Studios)
- Platformlar
- Xbox, Xbox 360, Xbox One, Xbox Series X|S, PC (Windows); Halo: Campaign Evolved PlayStation 5'te de
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok (Steam sürümlerinde arayüz ve altyazı dilleri arasında Türkçe listelenmiyor)
Halo, 2001'den bu yana Xbox'ın en tanınmış serisi olan, 26. yüzyılda geçen bir askeri bilimkurgu oyun serisidir. Birinci şahıs nişancı oyunlarıyla bilinse de seri; strateji ve ikiz çubuklu nişancı yan oyunlarını, romanları, çizgi romanları ve Paramount+ dizisini da kapsayan bir evrene dönüştü. Bu yazı, serinin hangi sırayla oynanacağını, nereden başlanacağını ve oyunun merkezindeki dev halka yapıların (Halo'ların) arkasındaki gerçek bilimi, hikâyeyi bozmadan anlatır. Seri bir evren olduğu için sayfayı bir oynama sırası rehberi olarak kurduk; yapım tarafındaki izleme rehberi için Halo oynama ve izleme sırası sayfasına da göz atın.
Halo ne anlatıyor?
Hikâye 26. yüzyılda geçer. İnsanlık, ışıktan hızlı yolculuk sağlayan "slipspace" teknolojisiyle birçok gezegene yerleşmiştir; Birleşmiş Dünya Hükümeti ve onun askeri kolu UNSC, koloni isyanlarıyla uğraşmaktadır. 2525'te insan dünyalarına, kendi dinsel inançları yüzünden insanlığı bir hakaret sayan uzaylı ırkların ittifakı Covenant saldırır. Savaşın ortasında oyuncu, süper asker Master Chief'i (bkz. Master Chief kimdir?) ve onun yapay zekâ arkadaşı Cortana'yı yönetir. Seri boyunca, binlerce kilometre genişliğinde halka biçimli yapıların, Halo'ların gizemi ortaya çıkar: bu yapıları çok eski bir uygarlık olan Forerunner'lar kurmuştur. Gerisi hikâyenin sürprizleridir; biz burada sahne sahne anlatmıyoruz.
Halo oynama sırası: kaç oyun var, nereden başlanır?
Serinin ana hattında sekiz oyun sayılır: Combat Evolved, Halo 2, Halo 3, Halo 3: ODST, Halo: Reach, Halo 4, Halo 5: Guardians ve Halo Infinite. Bunların yanında Combat Evolved'ın 2011 tarihli yeniden basımı, 2014'te çıkan The Master Chief Collection derlemesi, 2026'da çıkan Halo: Campaign Evolved adlı yeniden yapım, strateji oyunları Halo Wars ve Halo Wars 2 ile ikiz çubuklu yan oyunlar da vardır.
Çıkış sırası
| Yıl | Oyun | Not |
|---|---|---|
| 2001 | Halo: Combat Evolved | Xbox'ın çıkış oyunu; PC sürümü 2003 |
| 2004 | Halo 2 | Bungie |
| 2007 | Halo 3 | Bungie |
| 2009 | Halo Wars | Gerçek zamanlı strateji (Ensemble Studios) |
| 2009 | Halo 3: ODST | Bungie; Chief'in dışında bir birliğin hikâyesi |
| 2010 | Halo: Reach | Bungie; Combat Evolved'ın öncesi |
| 2011 | Halo: Combat Evolved Anniversary | 343 Industries, yeniden basım |
| 2012 | Halo 4 | 343 Industries |
| 2014 | Halo: The Master Chief Collection | Birden çok oyunu bir araya getiren derleme |
| 2015 | Halo 5: Guardians | 343 Industries (Xbox One) |
| 2017 | Halo Wars 2 | Strateji (Creative Assembly, 343 Industries) |
| 2021 | Halo Infinite | 343 Industries |
| 2026 | Halo: Campaign Evolved | Combat Evolved kampanyasının yeniden yapımı (Halo Studios) |
Hikâye sırası
| Sıra | Oyun | Not |
|---|---|---|
| 1 | Halo Wars | Combat Evolved'dan yıllar önce, 2531'de geçer |
| 2 | Halo: Reach | Reach gezegeninin düşüşü (2552) |
| 3 | Halo: Combat Evolved (ya da Campaign Evolved) | Serinin asıl başlangıcı |
| 4 | Halo 2 | Doğrudan devamı |
| 5 | Halo 3: ODST | Halo 2 ile Halo 3 arasında geçer |
| 6 | Halo 3 | Üçlemenin kapanışı |
| 7 | Halo 4 | Halo 3'ten yıllar sonra |
| 8 | Halo 5: Guardians | Halo 4'ün devamı |
| 9 | Halo Wars 2 | Halo 5'ten kısa süre sonra, 2559'da |
| 10 | Halo Infinite | Halo 5'in devamı |
Nereden başlanır? Hikâyeyi baştan yaşamak istiyorsanız çıkış sırasını izleyin: Combat Evolved (ya da 2026'daki yeniden yapımı Campaign Evolved), ardından Halo 2 ve Halo 3. ODST ve Reach bağımsız birer hikâyedir; ana üçlemeyi bitirdikten sonra oynanabilir. Halo Infinite, önceki oyunların olaylarını bilen oyuncular için yazılmıştır, ama ücretsiz çok oyunculu modu ile serbestçe denenebilir. Nişancı oyunu sevmeyenler için strateji tarafında Halo Wars ayrı bir giriş kapısıdır.
Nasıl oynanır?
Ana oyunlar birinci şahıs nişancıdır. Master Chief'in zırhındaki kalkan, hasar aldıkça tükenir ve gizlenip beklerseniz dolar; yakın dövüş, el bombası ve silah seçimi arasında hızla geçersiniz. Halo'nun seriye özgü yönlerinden biri, silahların ve araçların birlikte kullanıldığı "kum havuzu" tarzı çatışmalardır: aynı arazide Warthog gibi araçlarla ilerleyebilir, uçan düşman gemilerini görebilir, Covenant'ın plazma silahlarını ele geçirip kullanabilirsiniz. Kampanyalar tek başına ya da işbirliğiyle oynanır; Combat Evolved'da iki kişilik bölünmüş ekran seçeneği vardı. Çok oyunculu modlar serinin ikinci ayağıdır: Halo 2 ve sonrası, çevrimiçi eşleştirme ve sosyal özellikler konusunda öncü olarak anılır. Halo Infinite, Zeta Halo adlı yeni bir halkada geçer ve daha serbest dolaşılan bir yapıya yaklaşır. Halo Wars oyunları ise denetleyiciyle oynanmak üzere tasarlanmış gerçek zamanlı strateji oyunlarıdır.
Oyundaki bilim
Halo, "gerçekçi" olmaya çalışan bir bilim oyunu değildir; ama temel fikirleri gerçek bilime ve bilimkurgu geleneğine yaslanır. Aşağıda en önemli dört fikri karşılaştırıyoruz.
Halka dünya: dönerek yerçekimi
Halo'ların fikri, Larry Niven'ın 1970 tarihli romanı Halka Dünya (Ringworld)'e dayanır; Bungie ekibi bu ve Iain M. Banks'in Culture serisinin etkisini kabul etmiştir (Niven'ın etkisi, görünümden çok "başka bir yerde olma, ölçek hissi" olarak tarif edilir). Niven'ın halkası kendi Güneş'ine benzer bir yıldızı çevreler; çapı yaklaşık 186 milyon mil (Dünya'nın yörüngesi kadar), genişliği yaklaşık bir milyon mildir ve merkezkaç kuvvetiyle Dünya yerçekiminin %99'unu sağlar. Dönen bir yapıda iç yüzeydeki "yerçekimi", dönme hızıyla yarıçapın bir sonucudur: gereken hız, yarıçap ve istenen yerçekimi ivmesinin çarpımının kareköküdür. Kendi hesabımıza göre Niven'ın halkasının kenarı saniyede yaklaşık 1200 km hızla dönmelidir. Halo'nun halkaları çok daha küçüktür: oyun malzemelerinde "binlerce kilometre" çaplı olarak anılırlar. Örnek hesap için 10.000 km çaplı bir halka varsayalım (bu oyunun resmî ölçüsü değil, yalnızca bir örnek): Dünya yerçekimi için halkanın yaklaşık 75 dakikada bir dönmesi ve kenarının saniyede yaklaşık 7 km hızla hareket etmesi gerekir. Bu hız, alçak Dünya yörüngesindeki bir uydunun hızına yakındır.
Bu hızın yapı üzerinde yarattığı gerilim ise sorunludur. İnce bir halkada çevresel gerilim, malzeme yoğunluğu ile hızın karesinin çarpımına eşittir. Çelik yoğunluğuyla (yaklaşık 7850 kg/m³) kabaca 385 gigapaskal eder; yapı çeliğinin dayanımı ise birkaç yüz megapaskal mertebesindedir, yani halka, çeliğin yaklaşık bin katı dayanım ister. Halo'nun Forerunner'ları bu sorunu "gelişmiş malzeme" ile çözer; Niven ise "scrith" denen kurgusal bir maddeyi kullanmıştı. Niven'ın halkasında bir başka sorun, hayranların da hemen fark ettiği kararlılıktı: katı bir halka yıldızının çevresinde "yörüngede" değildir, yani zamanla kayarak yıldıza çarpardı. 1971 Worldcon'da MIT öğrencileri "Halka Dünya kararsızdır!" diye slogan atmış, Niven 1980'de The Ringworld Engineers romanını yazarken bu mühendislik sorunlarına da değinmiştir.
Dyson küresi ve halka arayışı
Dev yapay yapı fikri yalnızca romanlarda kalmadı; gökbilimciler başka yıldızlarda "Dyson küresi" gibi yapıları aradılar (Dyson küresi). En çok tartışılan aday Tabby Yıldızı'dır (KIC 8462852): Kepler uzay teleskobunun verilerinde gönüllü vatandaş bilim insanları, Dünya'dan yaklaşık 1470 ışık yılı uzaktaki bu yıldızın parlaklığında %22'ye varan düzensiz azalmalar buldu. Yapay yapı hipotezi tartışıldı, ancak kanıtlanmadı; Eylül 2019'da gökbilimciler bu sönmelerin "öksüz bir uydunun" parçalanmasından kaynaklanmış olabileceğini bildirdi. Halo'nun halkaları kurmaca olarak kalıyor; ama "yıldızımızı ya da gezegenimizi saran dev bir yapı gözlemlenebilir mi?" sorusu gerçek bilimin konusudur.
Slipspace: ışıktan hızlı yolculuk
Halo evreninde yıldızlar arası yolculuk, "slipspace" denen, hiperuzaya benzeyen ama daha yavaş olan bir ortamdan geçişle yapılır; uzun yolculuklarda yolcular kriyojenik kapsüllerde uyur. Gerçekte ışıktan hızlı yolculuk için bilinen tek kuramsal öneri, Alcubierre sürücüsü gibi uzay-zamanı bükme fikirleridir ve onlar da negatif enerji gerektirir; hiçbir deneyle gösterilmemiştir (ayrıntı: Işık hızı). Kış uykusu fikri ise ayrıca bir tartışma konusu; Uzay Yolcuları'ndaki gibi kış uykusuyla yıldızlara gidilebilir mi? yazımızda ele alıyoruz.
Yörüngeden düşen askerler
Halo 3: ODST'deki "Orbital Drop Shock Troopers", yörüngedeki gemilerden kapsüllerle yüzeye indirilir. Gerçek dünyada buna en yakın kavram, Soğuk Savaş'ta ortaya çıkan "kinetik bombardıman" fikridir: yörüngeden fırlatılan tungsten çubuklar, hiçbir patlayıcı olmadan yalnızca hızlarının kinetik enerjisiyle hasar verir (halk arasında "Tanrı'nın çubukları"). Yörüngede bir cisim saniyede yaklaşık 8 km hızla gider ve atmosferde yavaşlayarak yere çarparken yaklaşık 3 km/s hızda olur. Bu kavram hâlâ varsayımsaldır; Halo'daki kapsüller ise insan taşıdığı için ısı kalkanı ve yavaşlama sorunlarını çok daha ağır yaşar. Yörünge fiziğini Yörünge maddesinde bulabilirsiniz.
Cortana ve gerçek yapay zekâ
Cortana, oyun dünyasında "akıllı yapay zekâ" olarak anlatılan kurgusal bir karakterdir ve Microsoft'un sonradan kullanımdan kalkan dijital asistanı, bu karakterden esinlenerek geliştirilmiştir (asistanın kod adı Cortana idi). Oyundaki yapay zekâ anlatısı bilimsel bir model sunmaz; Cortana'nın yetenekleri gerçekte var olan hiçbir sisteme karşılık gelmez.
Özetle: Halo'nun halkaları gerçek fizik yasalarına (merkezkaç kuvveti) dayanır, ama malzeme ve kararlılık sorunlarını kurgusal çözümlerle geçer; slipspace, Forerunner teknolojisi ve Spartan askerleri kurgudur.
Geliştirme hikâyesi
Seriyi yaratan Bungie, 1991'de Alex Seropian tarafından kurulan ve başlangıçta Macintosh oyunlarıyla tanınan bir stüdyoydu. Halo, Macworld fuarında 21 Temmuz 1999'da duyurulduğunda, geliştirme sürecinde bir gerçek zamanlı strateji oyunundan üçüncü şahıs nişancıya, oradan da birinci şahıs nişancıya dönüşmüştü; araçlar ve gerçekçi fizik simülasyonu da bu yolda tasarıma girdi. Microsoft 2000'de Bungie'yi satın aldı ve oyun, Xbox'ın çıkış oyunu olarak 15 Kasım 2001'de piyasaya sürüldü; Windows ve Mac sürümleri 2003'te geldi, Windows uyarlamasını Gearbox Software yaptı. Müziği Martin O'Donnell ve Michael Salvatori besteledi; ikili, "eski ve gizemli" bir ses için Gregoryen ilahilerinden yararlandı. Oyunun yanında Eric Nylund'un The Fall of Reach romanı da Ekim 2001'de yayımlandı.
Bungie, Ekim 2007'de Microsoft'tan bağımsızlığını açıkladı ve seriye iki oyun daha borçluydu (ODST ve Reach). Microsoft ise seriyi sürdürmek için dahili bir stüdyo kurdu: adını Halo'nun bir karakterinden (343 Guilty Spark) alan 343 Industries. İlk işi Combat Evolved'ın yıl dönümü yeniden basımı oldu; ardından Halo 4, The Master Chief Collection, Halo 5 ve Halo Infinite geldi. 6 Ekim 2024'te 343 Industries, kendisini Halo Studios olarak yeniden adlandırdığını ve Unreal Engine 5 kullanan birden fazla yeni oyun üzerinde çalıştığını duyurdu.
Etkisi ve ödülleri
Combat Evolved, Xbox'ın "katil uygulaması" sayıldı ve Microsoft'u konsol pazarında büyük bir rakip hâline getirdi; devam oyunları çevrimiçi eşleştirme ve sosyal özellikler konusunda öncü kabul ediliyor. Seri, en iyi video oyunları listelerinde defalarca yer aldı. Evren romanlara, çizgi romanlara ve kısa filmlere de yayıldı; 2022'de Paramount+ üzerinde canlı çekim bir dizi yayımlandı.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Seri ağırlıklı olarak Xbox ve Windows platformlarında oynanır. The Master Chief Collection 2014'te Xbox One'da çıktı; PC'ye Steam ve Microsoft Store üzerinden 2019-2020 arasında oyun oyun gelmeye başladı, Xbox Series X|S sürümü Kasım 2020'de çıktı. Halo 5: Guardians yalnızca Xbox One içindi, Steam'de bulunmuyor. Halo Infinite'in çok oyunculu modu ücretsizdir; kampanyası ücretli ayrı bir ürün olarak satılır. Halo: Campaign Evolved 28 Temmuz 2026'da PC, Xbox Series X|S ve PlayStation 5 için çıktı; serinin Sony konsollarındaki ilk oyunu oldu. Halo oyunlarının çoğu ücretlidir; fiyat modeli oyuna ve mağazaya göre değişir.
Türkçe durumuna gelince: Steam'deki sayfalarda The Master Chief Collection, Halo Infinite, Halo: Campaign Evolved ve Halo Wars: Definitive Edition için Türkçe arayüz ya da altyazı listelenmiyor. Konsol sürümlerinin dil listesini doğrulayamadığımız için Xbox ve PlayStation tarafı için bir iddiada bulunmuyoruz.
Kimlere uygun? Benzer oyunlar
Halo, hızlı tempolu nişancı oyunlarını, sinematik bilimkurgu hikâyelerini ve arkadaşlarla işbirliğini sevenlere uygundur. Hikâyeyi önemsemeyip yalnızca çok oyunculu mod isteyenler için Halo Infinite'in ücretsiz modu bir başlangıçtır. Daha derin bir bilimkurgu rol yapma deneyimi arayanlar için Mass Effect oynama sırası, galaksi ölçeğinde strateji için Stellaris yazımıza bakabilirsiniz.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=77dOF5kijwU
Benzer oyunlarTümü →
Destiny oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek Ay, Venüs, Mars bilimiBungie (Destiny: Rising: NetEase)2014 · PC (Windows), PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox 360, Xbox One, Xbox Series X|S; mobil: Android, iOS (Destiny: Rising)
Homeworld oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek asteroit, yakıt bilimiRelic Entertainment, Barking Dog Studios, Gearbox Software, Blackbird Interactive1999 · PC (Windows), macOS (Homeworld 2, Remastered Collection ve Deserts of Kharak)
Elite serisi oynama sırası: 1984'ten Elite Dangerous'a ve oyundaki gerçek Samanyolu bilimiDavid Braben ve Ian Bell (Elite, 1984); Frontier Developments (1995'ten itibaren)1984 · BBC Micro ve birçok ev bilgisayarı, MS-DOS, Amiga, Atari ST, PC (Windows), Xbox One, PlayStation 4
X serisi oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek solucan deliği, makine bilimiEgosoft1999 · PC (Windows; X3 oyunları ve X Rebirth ayrıca Mac ve Linux, X4 Linux)
Kerbal Space Program oynama sırası: KSP 1, KSP 2 ve oyundaki gerçek roket bilimiSquad (KSP 1); Intercept Games (KSP 2)2011 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S (KSP 1); PC (Windows) (KSP 2)
Star Trek oyunları oynama sırası: nereden başlanır ve oyunlardaki gerçek warp bilimiÇeşitli stüdyolar (Interplay, Raven Software, Cryptic Studios, Red Storm Entertainment, Dramatic Labs ve diğerleri)1971 · PC, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S, Nintendo Switch, Oculus Quest (oyuna göre değişir)
























