UFO ve UAP (tanımlanamayan hava olayları)

UFO (tanımlanamayan uçan cisim), gökyüzünde görülen ancak gözlem anında ne olduğu belirlenemeyen cisim ya da olaydır. Bugün ABD'nin resmî kurumları bunun yerine UAP (tanımlanamayan anormal olaylar) terimini kullanır. İki terimde de ortak nokta şudur: "tanımlanamayan" sözcüğü yalnızca bilgi eksikliğini anlatır, cismin kaynağı hakkında bir iddia taşımaz.

Nasıl işler?

Bir UAP vakası genellikle bir pilotun, radar operatörünün ya da sıradan bir gözlemcinin bildirimiyle başlar. İnceleme, eldeki veriyi bilinen açıklamalarla karşılaştırmaktır: balon, insansız hava aracı, uçak, uydu, parlak gezegenler, atmosfer olayları ya da kamera ve sensör kaynaklı yanılgılar. Veri yeterliyse vaka "açıklandı" olarak kapanır. Veri kısa, bulanık ya da tek bir sensörden geliyorsa vaka açık kalır; bunun anlamı "olağanüstü bir şey bulundu" değil, "karar vermeye yetecek bilgi yok"tur.

Resmî kurumların ayrımı nettir. NASA, UAP'lerin dünya dışı teknoloji olduğunu destekleyen hiçbir veri bulunmadığını açıkça söyler ve asıl sorunun yüksek kaliteli gözlemlerin azlığı olduğunu vurgular. ABD Savunma Bakanlığı'na bağlı AARO da incelediği vakaların yaklaşık yarısının balon gibi sıradan nedenlerle çözüldüğünü, kalanların ise çoğunlukla veri yetersizliği yüzünden sonuçlanamadığını bildirir.

Örnekler

1947 yazında pilot Kenneth Arnold'un gözlemi "uçan daire" söylemini başlattı. ABD Hava Kuvvetleri aynı yıl Project Sign ile kayıt tutmaya başladı; ardından Project Grudge geldi. En bilineni olan Project Blue Book, Mart 1952'den Aralık 1969'a kadar 12.618 gözlem kaydetti. Colorado Üniversitesi'nde Edward Condon'un yürüttüğü çalışma, son 21 yılda UFO incelemelerinin bilimsel bilgiye bir şey katmadığı sonucuna vardı ve resmî Hava Kuvvetleri incelemeleri bu raporun ardından sona erdi.

Haziran 2021'de ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü'nün ön raporu, 2004-2021 arasındaki 144 bildirimden yalnız birini tanımlayabildi. Rapor olası açıklamaları beş başlıkta topladı: havadaki döküntü ve balonlar, doğal atmosfer olayları, ABD'ye ait gizli geliştirme projeleri, yabancı ülkelerin araçları ve "diğer". Bu gözlemleri dünya dışı yaşamla ilişkilendirmedi. Bazı ünlü askerî görüntülerin de sonradan sıradan açıklamaları önerildi; örneğin bir ABD savaş gemisinden çekilen "piramit biçimli cisimler", odak dışı mercekte bulanıklaşmış uçak, Jüpiter ve yıldız görüntüleriyle açıklandı.

Tarihçe

"Tanımlanamayan uçan cisim" ifadesi 1947'den beri kullanılır; UFO kısaltmasını ABD Hava Kuvvetleri adına Yüzbaşı Edward J. Ruppelt türetti, çünkü bildirilen cisimlerin hepsi daire biçiminde değildi. UAP terimi ilk kez 1960'ların sonunda ortaya çıktı ve 21. yüzyılda UFO sözcüğünün popüler kültürdeki "uzaylı aracı" çağrışımından uzaklaşmak için yaygınlaştı. Önceleri "hava" anlamındaki aerial sözcüğüyle açılan kısaltma, ABD savunma yasasıyla uyum için "anormal" anlamındaki anomalous biçimine geçti; NASA da bu kullanımı benimsedi.

Süreç 2017'de, 2007-2012 arasında yürütülen gizli bir Pentagon programının basına yansımasıyla yeniden canlandı. Donanma'nın görev gücünün ardından Temmuz 2022'de AARO kuruldu. NASA, Haziran 2022'de astrofizikçi David Spergel başkanlığında 16 kişilik bağımsız bir çalışma ekibi oluşturdu; ekibin son raporu 14 Eylül 2023'te yayımlandı. Rapor geçmiş vakaları değil, gelecekte hangi verinin nasıl toplanması gerektiğini ele aldı. ABD Kongresi de Mayıs 2022'de ve sonrasında konuyla ilgili oturumlar düzenledi; 2023 yazında eski bir istihbarat yetkilisinin, hükümetin düşmüş araçları topladığı ve "insan dışı" kökenli araçlara sahip olduğu yönündeki iddiaları büyük ilgi gördü. AARO'nun Mart 2024'te yayımladığı tarihsel inceleme raporu ise 1945'ten bu yana hiçbir resmî incelemenin dünya dışı teknolojiye dair deneysel kanıt bulmadığı sonucuna vardı.

Bugünkü resmî yaklaşımın özü şudur: açıklanamayan bir vaka, açıklamanın "uzaylılar" olduğunu göstermez; yalnızca daha iyi veriye ihtiyaç olduğunu gösterir. AARO'nun direktörü de UAP bildirmenin damgalanmaması gerektiğini, çünkü bildirimlerin ulusal güvenlik açısından önemli olduğunu vurgular; 2021 raporu da bu cisimlerin bir kısmının uçuş güvenliği sorunu oluşturduğunu belirtmişti.

İlgili terimler

• SETI
• Teknoimza
• Fermi paradoksu
• Dünya dışı yaşam
• Meteor