Roketsan

Roketsan (Roket Sanayii ve Ticaret A.Ş.), Ankara merkezli bir Türk savunma sanayii şirketidir. 1988'de Türkiye'nin roket ve füze teknolojisinde sanayi tabanını oluşturmak amacıyla kuruldu. Güdümlü ve güdümsüz roketler, füzeler ve bunlara ait fırlatma sistemleri tasarlar ve üretir. Roketsan, Türkiye'nin uzaya bağımsız erişim hedefi kapsamında uydu fırlatma sistemi çalışmalarında da görev alan kuruluştur.

Tarihçe

Roketsan, 14 Haziran 1988'de Savunma Sanayii İcra Komitesi kararıyla, "ülkede roket ve füze tasarımı, geliştirmesi ve üretiminde lider bir kurum oluşturmak" amacıyla kuruldu. Şirket kısa sürede Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşları arasına girdi.

Uzay alanındaki adımlar 2010'larda belirginleşti. Roketsan 2013'te ulusal Uydu Fırlatma Sistemi (UFS) projesi için sözleşme imzaladı; aynı yıl hükümet, Roketsan tarafından ülkenin ilk uydu fırlatma merkezinin kurulmasını onayladı. Ağustos 2020'de Roketsan Uydu Fırlatma, Uzay Sistemleri ve İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi ile roket yakıtlarında kullanılan HMX ve RDX hammaddelerinin üretildiği tesis faaliyete geçti. Bu tesisle, ülkenin yıllık 80 tonluk hammadde ihtiyacının 55 tonunun yurt içinde karşılanması hedeflendi.

Şirket üretim kapasitesini de büyüttü: Aralık 2022'de Kırıkkale'de geniş bir arazide yeni tesis inşaatına başlandı. 7 Nisan 2026'da Ankara'daki Lalahan Füze Entegrasyon Tesisi ile Kırıkkale'deki Yakıt Üretim Tesisi açıldı. Açıklamaya göre tesislerin toplam maliyeti 1 milyar doları aştı, 3.000'den fazla kişiye istihdam sağlanacak ve Türkiye'nin füze üretim kapasitesi beş katına çıkacak.

Roketler, araçlar ve hizmetler

Roketsan'ın ürün yelpazesi ağırlıklı olarak savunma alanındadır: topçu roketleri, karadan ve denizden atılan füzeler, hava savunma füzeleri ve insansız hava araçları için küçük çaplı hassas güdümlü mühimmat. Bora, Tayfun ve Atmaca, şirketin bilinen füzeleri arasındadır.

Uzay açısından önemli olan, bu ürünlerin ardındaki temel teknolojilerdir:

• Katı ve sıvı yakıtlı roket motoru tasarımı ve üretimi
• Roket yakıtı ve patlayıcı hammaddelerinin yerli üretimi
• Güdüm, kontrol ve uçuş yazılımları
• Yüksek sıcaklık ve basınca dayanıklı malzemeler

Bu birikim, uyduları yörüngeye taşıyacak bir fırlatma aracının da temelini oluşturur. Şirketin bünyesindeki Uzay Sistemleri ve İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi, bu alandaki çalışmaların merkezidir.

Önemli görevler ve başarılar

• Şirket, tüm tasarım ve geliştirme süreçleri için CMMI/DEV Seviye 3 onayı alan tek Türk şirketi oldu.
• Defense News'in dünyanın en değerli savunma şirketleri listesinde 2018'de 96., 2019'da 89., 2023'te ise 80. sıraya yerleşti.
• Bangladeş gibi ülkelere çok namlulu roket sistemi ihraç etti.
• Haziran 2026'da Eurosatory fuarında tanıtılan çok katmanlı Trident hava savunma sistemine kısa, orta ve uzun menzilli füzeleri sağlayan stratejik ortak oldu.

Bugün ve gelecek planları

Türkiye Uzay Ajansı'nın Millî Uzay Programı, uzaya bağımsız erişimi ve bir uzay limanı kurulmasını temel hedefler arasında sayar. Roketsan, bu hedefin sanayi ayağında, uydu fırlatma sistemi ve ilgili altyapı çalışmalarıyla yer alıyor. Kırıkkale ve Lalahan'daki yeni tesislerle artan yakıt ve entegrasyon kapasitesi, şirketin hem savunma hem uzay projelerinde daha büyük ölçekte üretim yapabilmesine zemin hazırlıyor. Türkiye'nin uzay limanı çalışmaları ise Somali'de sürdürülüyor.

Bir ülkenin uyduları kendi roketiyle fırlatabilmesi, uzay programlarında "bağımsız erişim" olarak adlandırılır. Bugün bu kabiliyete sahip ülke sayısı sınırlıdır. Kendi fırlatıcısı olmayan ülkeler, uydularını başka ülkelerin roketleriyle göndermek zorundadır; bu da fırlatma takvimini, maliyeti ve bazen hassas yüklerin gizliliğini dış etkenlere bağlı kılar. Türkiye'nin uydularının şimdiye kadar Avrupa, Rusya, Çin ve ABD roketleriyle fırlatılmış olması bu bağımlılığın somut göstergesidir.

Füze ve uzay roketi teknolojileri arasında güçlü bir akrabalık vardır: Her ikisi de yüksek performanslı motorlar, hafif ve dayanıklı yapılar ile hassas güdüm sistemleri gerektirir. Bu nedenle birçok ülkede uzay fırlatıcıları, savunma sanayisinin roket birikimi üzerine kurulmuştur. Bununla birlikte bir yörünge fırlatıcısı, çok daha büyük bir yükü yörünge hızına çıkarmak zorunda olduğundan ayrı bir mühendislik sıçraması gerektirir. Ekvatora yakın fırlatma noktaları Dünya'nın dönüşünden daha fazla yararlandığı için, uzay limanı yeri seçimi de bu programın kritik bir parçasıdır.

Roketsan'ın uzay çalışmaları, Türkiye Uzay Ajansı'nın koordinasyonunda TÜBİTAK UZAY, TUSAŞ ve Türksat gibi kuruluşlarla birlikte yürütülen Millî Uzay Programı'nın bir parçasıdır.

Bilmeye değer

• Roketsan'ın en büyük ortağı yüzde 55 hisseyle Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'dır; ASELSAN ve MKEK yüzde 15'er, Vakıfbank yüzde 10 paya sahiptir.
• Şirket, Teknofest Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali'nin düzenleyicileri arasında yer alır.
• Roketsan'ın ürettiği hava yastığı şişirme parçaları ABD'li bir otomotiv tedarikçisi tarafından kullanılıyor.
• Şirketin bünyesinde mühimmat imha ve mühimmat gözetim tesisleri de bulunur.