Roketsan'ın ŞİMŞEK-1 uydu fırlatıcısı: 2027 hedefi ve yanıt bekleyen kalkış noktası

Roketsan'ın uydu fırlatma aracı ŞİMŞEK-1, Türkiye'nin uydularını kendi roketiyle yörüngeye taşıma hedefinin şu anki en somut adayı. Şirketin Ekim 2023'te yaptığı açıklamaya göre tamamen sıvı yakıtlı itki sistemleri kullanacak araç, 400 kilogram ağırlığındaki bir uyduyu 550 kilometre irtifaya yerleştirmek üzere tasarlanıyor. Roketsan, Temmuz 2025'teki IDEF fuarında ŞİMŞEK-1'in ilk fırlatma testini 2027'de gerçekleştirmeyi planladığını duyurdu.

Bugüne kadar İMECE, Türksat 6A ve yerli atomik saati taşıyan RAFS gibi Türk uyduları yurt dışındaki fırlatıcılarla uzaya gönderildi. ŞİMŞEK-1, Milli Uzay Programı'nın "uzaya bağımsız erişim" hedefinde sonda roketlerinden yörüngeye geçişi temsil ediyor.

Mikro uydudan 400 kilograma: hedef nasıl büyüdü?

Roketsan'ın yörünge fırlatma çalışmaları, Savunma Sanayii Başkanlığı'nın 29 Ekim 2018'de şirketi görevlendirdiği Mikro Uydu Fırlatma Sistemi (MUFS) projesine dayanıyor. Şirketin farklı tarihlerdeki açıklamalarında hedefler şöyle değişti:

Açıklama	Hedef
Kasım 2020	100 kilogram ve altındaki mikro uyduyu en az 400 km yüksekliğe yerleştirmek; uydu fırlatması 2025'te
MUFS ürün sayfası	Yurt içindeki bir merkezden 2026'da en az 100 kilogramı 400 km'lik dairesel yörüngeye yerleştirmek
Ekim 2023	ŞİMŞEK-1: 400 kilogramlık uyduyu 550 km irtifaya, tamamen sıvı yakıtlı itkiyle
Temmuz 2025	ŞİMŞEK-1'in ilk fırlatma testi 2027'de; ŞİMŞEK-2 ile 1.500 kilogramı 700 km'nin üzerindeki güneş eşzamanlı yörüngeye

Tablo iki şeyi birlikte gösteriyor: Taşıma kapasitesi hedefi 100 kilogramdan 400 kilograma çıkarken ilk yörünge fırlatmasının tarihi de 2025'ten 2027'ye kaydı. ŞİMŞEK-2'nin hedeflediği güneş eşzamanlı yörünge, uydunun her gün aynı yerel saatte aynı bölgenin üzerinden geçtiği, kutuplara yakın bir yörünge. Bu tür yörünge özellikle yer gözlem uyduları için tercih ediliyor.

Roketsan, ŞİMŞEK-1'i Eylül 2025'te TEKNOFEST İstanbul'da, Kasım 2025'te Dubai Airshow'da sergiledi. Mayıs 2026'daki SAHA fuarında ise vitrine ŞİMŞEK-2 çıkarıldı; şirketin duyurusunda bu araç için "önümüzdeki dönemde ilk testini gerçekleştirmeyi hedeflediği" ifadesi kullanıldı. Ancak şirket, iki araç için de bir motor testi ya da uçuş testi takvimini kamuoyuyla paylaşmadı.

Sonda roketlerinden yörüngeye

Roketsan'ın uzay deneyimi bugüne kadar yörünge altı uçuşlardan oluşuyor. Şirketin açıklamalarına göre 2017'de yerli sonda roketiyle 126 kilometreye çıkıldı. 29 Ekim 2020'de SR-0.1 sonda roketi, yerli sıvı yakıtlı motorla 136 kilometreye ulaştı ve faydalı yük kapsülünü uçuş sırasında ayırdı. Bu denemelerle MUFS kapsamındaki dört sonda roketinin testleri tamamlandı. Şirketin bir ara hedef olarak açıkladığı, 100 kilogramlık yükü 300 kilometrenin üzerine çıkaracak büyük sonda roketinin uçtuğuna dair ise bir duyuru yok.

Yörüngeye çıkmak, uzay sınırını aşmaktan çok daha zor. Sonda roketi yükü yukarı fırlatıp geri düşürür. Alçak yörüngede kalabilmek için ise yükün saniyede yaklaşık 7,8 kilometrelik yatay bir hıza ulaştırılması gerekir. Bu da çok kademeli bir araç, çok daha büyük motorlar ve hassas bir yörünge yerleştirme sistemi demek. Roketsan'ın tamamen sıvı yakıtlı bir tasarım seçmesi bu nedenle önemli: Sıvı yakıtlı motorlar durdurulup yeniden ateşlenebilir. Şirket de sonda roketlerinde uzayda çoklu ateşlemeyi denediği sıvı yakıtlı motorları, uyduların yörüngeye hassas yerleştirilmesi için geliştirdiğini belirtiyor.

Kalkış noktası: İğneada mı, Somali mi?

ŞİMŞEK-1'in nereden fırlatılacağı sorusu resmî kaynaklarda net bir yanıt bulmuyor. Roketsan'ın Ekim 2023 açıklaması, aracın İğneada'da kurulumu sürdürülen Uzay Fırlatma Merkezi'nden fırlatılmasının hedeflendiğini yazıyor. Bu, şirketin ŞİMŞEK-1 için bir kalkış noktası adı verdiği tek resmî metin.

TUA ise 2025 faaliyet raporunda "uluslararası iş birliğiyle" bir uzay limanı inşasının başlatıldığını ve bu limanın bağımsız erişim kapsamında stratejik fırlatmalar için kullanılacağını belirtiyor; ancak raporda yer adı geçmiyor. Ajans, Haziran 2026'da Somali ve Katar'ın Ankara büyükelçileriyle uzaya erişim konulu bir toplantı yaptığını duyurdu. Ekim 2026'daki IAC kapsamında düzenlenen bir panelde de Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır'ın Somali'deki uzay limanı çalışmalarını ve yerli fırlatma sistemlerine ilişkin hedefleri paylaştığı aktarıldı.

İncelenen Roketsan ve TUA metinlerinin hiçbirinde ŞİMŞEK-1'in Somali'den fırlatılacağı ifadesi yer almıyor. İki proje kamuoyunda sıkça birlikte anılsa da aralarındaki bağ resmî olarak açıklanmış değil. Somali'deki tesisin arka planı ve coğrafi gerekçeleri için uzay limanı dosyamıza bakabilirsiniz.

Açık sorular

2027 hedefinin gerçekçiliğini değerlendirmek için gereken temel bilgiler henüz paylaşılmış değil: aracın motor testlerinin hangi aşamada olduğu, fırlatma merkezinin durumu, projenin maliyeti ve ilk uçuşta bir uydu taşınıp taşınmayacağı. MUFS için 2026 olarak gösterilen yörünge fırlatması hedefi ise bu yıl gerçekleşmeyecek gibi görünüyor; ürün sayfası hâlâ eski takvimi gösteriyor.

Türkiye'nin uzaya erişim alanındaki diğer aktörleri ve şirketlerin rolleri için Türk uzay sanayisinin haritasına, programın genel durumu için Milli Uzay Programı 2026 bilançosuna göz atabilirsiniz.