Mitsubishi Heavy Industries

Mitsubishi Heavy Industries (MHI), Japonya'nın uzaya çıkış roketlerini üreten ve fırlatan şirkettir. 2001'den 2025'e kadar 50 kez uçan H-IIA'yı, Uluslararası Uzay İstasyonu'na kargo taşıyan H-IIB'yi ve bugün Japonya'nın ana roketi olan H3'ü MHI üretiyor; H3, Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı JAXA ile birlikte geliştirildi. Kökü 1884'te kiralanan bir tersaneye uzanan şirket, uzayın yanı sıra enerji, lojistik ve altyapı, sanayi makineleri ile havacılık ve savunma alanlarında çalışan büyük bir sanayi grubu.

MHI ne zaman kuruldu?

Şirketin kendi tarihçesine göre Mitsubishi'nin kurucusu Yataro Iwasaki, 7 Temmuz 1884'te devlete ait Nagasaki Tersanesi'ni kiraladı, adını Nagasaki Tersanesi ve Makine Fabrikası koydu ve gemi inşasına tam ölçekte başladı. Mitsubishi Heavy Industries, Ltd. adı 1934'te ortaya çıktı; şirket gemilerin yanında ağır makine, uçak ve demiryolu araçları üretmeye başladı. İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki düzenlemelerle 1950'de üç bölgesel şirkete bölündü, 1964'te yeniden tek çatı altında birleşti. Genel merkezi Tokyo'nun Chiyoda bölgesindeki Marunouchi'de; 31 Mart 2026 itibarıyla konsolide çalışan sayısı 78.793.

H-IIA: Japonya'nın 24 yıllık iş atı

JAXA'nın kayıtlarına göre H-IIA ilk uçuşunu 29 Ağustos 2001'de yaptı ve fırlatma hizmeti işletmesi 2007'de MHI'ye devredildi. 53 metre boyundaki roketin yüksüz kalkış kütlesi 289 ton; yerdurağan transfer yörüngesine yaklaşık 4, alçak Dünya yörüngesine yaklaşık 10 ton yük taşıyabiliyordu.

MHI'nin uçuş listesine göre H-IIA 50 kez uçtu ve bunların yalnızca biri başarısız oldu: 29 Kasım 2003'teki 6. uçuşta roket yeterli irtifa ve hıza ulaşamayınca yerden gönderilen komutla imha edildi. Son uçuş, 29 Haziran 2025'te sera gazlarını ve su döngüsünü izleyen GOSAT-GW (Ibuki GW) uydusunu taşıyan 50. uçuştu.

H-IIA'nın taşıdığı yükler arasında Ay yörünge aracı Kaguya (2007), Venüs aracı Akatsuki (2010) ve asteroitten örnek getiren Hayabusa2 (2014) var. Roket 28 Şubat 2014'te NASA ile JAXA'nın ortak yağış gözlem uydusu GPM'i, 20 Temmuz 2020'de Birleşik Arap Emirlikleri'nin Mars aracı Hope'u, 7 Eylül 2023'te ise X ışını gözlemevi XRISM ile Ay'a hassas iniş yapan SLIM'i fırlattı. 18 Mayıs 2012'deki uçuşta Güney Kore'nin KOMPSAT-3 uydusu da yolcular arasındaydı. MHI'nin listesinde ayrıca Telstar 12 VANTAGE, Inmarsat-6 F1 ve KhalifaSat gibi yabancı müşteri yükleri yer alıyor.

H-IIB ve Kounotori kargo gemileri

H-IIA'nın daha güçlü kardeşi H-IIB, tek bir iş için yapıldı: JAXA'nın HTV (Kounotori) kargo gemilerini Uluslararası Uzay İstasyonu'na göndermek. MHI'ye göre H-IIB, 11 Eylül 2009'daki ilk uçuşundan 21 Mayıs 2020'deki son uçuşuna kadar dokuz kez uçtu ve dokuzunda da başarılı oldu.

H3 roketi nedir?

MHI, H3'ü Japonya'nın JAXA ile birlikte geliştirilen amiral gemisi roketi olarak tanımlıyor. Uzun burun konisiyle 63, kısa burun konisiyle 57 metre boyundaki roketin ilk kademesinde iki ya da üç LE-9 motoru, ikinci kademesinde bir LE-5B-3 motoru bulunuyor; göreve göre sıfır, iki ya da dört katı yakıtlı yan güçlendirici (SRB-3) ekleniyor. Yapılandırmalar bu sayılardan adını alıyor: H3-30 üç LE-9'lu ve güçlendiricisiz, H3-24 iki LE-9'lu ve dört güçlendiricili. JAXA, LE-9'da "genişletici tahliye çevrimi" (expander bleed cycle) denen yöntemi kullandığını ve 3B baskı gibi yeni üretim teknikleri uyguladığını belirtiyor.

H3, yerdurağan transfer yörüngesine 6,5 ton, 500 kilometre civarındaki Güneş eşzamanlı yörüngeye 4 ton yük taşıyabiliyor. Kalkış kütlesi en büyük yapılandırma olan H3-24L'de 575, en hafif H3-30S'te 270 ton.

H3'ün uçuşları ve başarısızlıkları

H3'ün yolculuğu sancılı başladı. 7 Mart 2023'teki ilk deneme uçuşunda roket, yer gözlem uydusu ALOS-3'ü yörüngeye ulaştıramadı. 17 Şubat 2024'teki ikinci deneme uçuşu başarılı oldu ve ardından ALOS-4 (Temmuz 2024), Kirameki-3 (Kasım 2024), Michibiki 6 (Şubat 2025) ve yeni kargo gemisi HTV-X1 (Ekim 2025) yörüngeye taşındı. 22 Aralık 2025'teki 8. uçuşta ise JAXA'nın açıklamasına göre ikinci kademe motorunun ikinci ateşlemesi normal başlamadı ve erken durdu; Japonya'nın uydu konumlama sistemine ait Michibiki 5 planlanan yörüngeye konamadı. JAXA, başkanı Yamakawa'nın yönettiği özel bir çalışma grubu kurdu.

Roket 2026'da yeniden düzenli uçuşa döndü: 12 Haziran'da güçlendiricisiz H3-30 yapılandırmasının deneme aracı küçük uydularla başarıyla uçtu, 11 Ağustos'ta Michibiki 7 yörüngeye yerleştirildi. 20 Ekim 2026'da Japonya saatiyle 04.41'de kalkan 10. uçuş, Mars'ın uydularına gidecek MMX aracını kalkıştan yaklaşık 71 dakika sonra ayırdı. Böylece H3 on uçuşta iki başarısızlık, sekiz başarı kaydetmiş oldu. Fırlatmaların tamamı Japonya'nın güneyindeki Tanegaşima Uzay Merkezi'nden yapılıyor.

Verileri göster

2023	İlk deneme uçuşu başarısız
2024	Deneme uçuşu 2 başarılı
2024	ALOS-4 ve Kirameki-3 yörüngede
2025	Michibiki 6 ve HTV-X1 başarılı
2025	8. uçuş başarısız
2026	H3-30 deneme aracı başarılı
2026	Michibiki 7 yörüngede
2026	MMX Mars'a yola çıktı

Kısaca

• MHI, kökü 1884'e uzanan Japon sanayi grubu; Japonya'nın uzay roketlerini üretiyor ve fırlatıyor.
• H-IIA 2001-2025 arasında 50 kez uçtu, yalnızca 2003'teki 6. uçuş başarısız oldu.
• H-IIB dokuz uçuşun dokuzunda başarılı oldu ve Kounotori kargo gemilerini ISS'e taşıdı.
• JAXA ile birlikte geliştirilen H3, Ekim 2026 itibarıyla on uçuşta sekiz başarı kaydetti.
• H3, 20 Ekim 2026'da Mars'ın uydularına gidecek MMX aracını fırlattı.