21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Falcon 9 ile Starship karşılaştırması: Starship ne kadar daha güçlü?

Falcon 9 bugün 701 fırlatmayla çalışan olgun bir roket; Starship ise yaklaşık on kat itkili, 14 kez uçmuş ve hâlâ test edilen dev bir araç. Farkları ve görev uygunluğunu anlattık.

Konu
Roketler
Birinci
Falcon 9
İkinci
Starship

Falcon 9 mu, Starship mi? Bugün fiilen iş gören roket Falcon 9: 7 Kasım 2026 itibarıyla 701 fırlatma yaptı ve uydudan astronota kadar her yükü taşıyor. Starship ise kâğıt üzerinde çok daha güçlü, ama 14 uçuşluk test programının içinde; yörüngeye ilk kez 28 Eylül 2026'da girdi. İkisini de SpaceX yapıyor ve şirket Starship'i zamanla Falcon 9'un yerini alacak sistem olarak tasarlıyor; yani bu bir rekabetten çok, çalışan bir roketle onun hedeflenen halefi arasındaki karşılaştırma.

Teknik özellikler yan yana

ÖzellikFalcon 9Starship
DurumAktifGeliştiriliyor
ÜreticiSpaceXSpaceX
ÜlkeABDABD
İlk uçuş20102023
Yükseklik70 m124 m
Kademe sayısı22
Taşıma kapasitesi (LEO)22.800 kg (tek kullanımlık), 17.500 kg (iniş yaparak)100 ton (V3, yeniden kullanımlı; SpaceX hedefi)
Taşıma kapasitesi (GTO)8.300 kg (tek kullanımlık), 5.500 kg (iniş yaparak)—
Yeniden kullanımBirinci kademe ve burun konisiHedef: Super Heavy ve Starship; yalnız Super Heavy yakalanıp yeniden uçuruldu

Boyut ve güç

Fark ilk bakışta boyutta görülüyor. Falcon 9 yaklaşık 70 metre boyunda ve 3,7 metre çapında; kalkış kütlesi yaklaşık 549 ton. Starship V3 yaklaşık 124 metre boyunda, 9 metre çapında ve yaklaşık 5.000 ton kalkış kütlesine sahip. Yani boyu yaklaşık 1,8 katı, çapı iki buçuk katı, kütlesi ise yaklaşık dokuz katı.

İtkide fark daha da açılıyor. Falcon 9'un birinci kademesinde dokuz Merlin 1D motoru var; Block 5'te toplam itki yaklaşık 7.600 kilonewton. Motorlar gazyağına benzer rafine kerosen (RP-1) ile sıvı oksijen yakıyor (ayrıntı için sıvı yakıtlı roket motoru maddesine bakabilirsiniz). Starship'in birinci kademesi Super Heavy ise 33 Raptor 3 motoruyla yaklaşık 80,8 meganewton (yaklaşık 80.800 kilonewton) itki için tasarlandı; bu, Falcon 9'un yaklaşık on katı. Raptor motorları sıvı metan ve sıvı oksijen kullanıyor. İkinci kademede de tablo benzer: Falcon 9'un üst kademesinde tek bir Merlin Vakum (yaklaşık 934 kN) varken Starship üst kademesinde altı Raptor (üçü deniz seviyesi, üçü vakum) yaklaşık 15,7 MN verecek şekilde tasarlandı.

Burada önemli bir not: Falcon 9'un rakamları yüzlerce uçuşla doğrulanmış, Starship'inkiler ise SpaceX'in açıkladığı tasarım değerleri. V3'ün bu itkiyi uçuşta tam olarak gösterdiği ayrıca doğrulanmış değil. Genel kavramlar için itki ve özgül itki maddeleri yardımcı olur.

Taşıma kapasitesi

Falcon 9, alçak Dünya yörüngesine tek kullanımlık hâlinde 22.800 kilogram, birinci kademeyi insansız gemiye indirdiğinde 17.500 kilogram taşıyor. Yerdurağan geçiş yörüngesi için bu rakamlar 8.300 ve 5.500 kilogram. İnişli görevlerde kapasite düşüyor, çünkü yakıtın bir bölümü geri dönüşe ayrılıyor.

Starship için SpaceX'in V3 hedefi alçak yörüngeye yaklaşık 100 ton ve bu rakam yeniden kullanımlı uçuş için verilmiş. Bu, Falcon 9'un iniş yapan hâlinin yaklaşık beş buçuk, tek kullanımlık hâlinin ise yaklaşık dört buçuk katı. Kapasite sürüme göre de değişiyor: Elon Musk'ın paylaştığı bir çizelgede Block 1 için 15, Block 2 için 35, Block 3 için 100 ton, ileride gelecek Block 4 için yaklaşık 200 ton hedefleniyor. Bunların hepsi hedef; bugüne kadar uçurulan en önemli gerçek yük, 14. uçuştaki 26 Starlink V3 uydusu.

Yerdurağan geçiş yörüngesi için Starship'e dair doğrulayabildiğimiz resmî bir rakam yok, bu yüzden bir değer yazmıyoruz. Zaten Starship'in asıl planı, yörüngede yakıt ikmaliyle bu tür hedeflerden çok daha uzağa gitmek. Üstelik bu ikmal henüz gösterilmedi: üçüncü uçuşta araç içinde yakıt aktarma denemesi yapıldı, ama iki ayrı Starship arasındaki aktarma gösterimi NASA'nın son çizelgesine göre 2027'nin ilk çeyreğinde bekleniyor.

Yeniden kullanım ve maliyet

İki roketin en belirgin ayrımı burada. Falcon 9'da birinci kademe ve burun konisi yeniden uçuyor; ikinci kademe her fırlatmada harcanıyor ve SpaceX yönetimi üretim maliyetini yaklaşık 12 milyon dolar olarak açıkladı. Birinci kademe 670 inişte 659 kez başarıyla indirildi ve tek bir kademe en çok 37 kez uçtu. İlk yeniden fırlatma 2017'de yapılmıştı; yani yöntem artık rutin. (Genel fikir için yeniden kullanılabilir roket maddesine bakın.)

Starship'in tüm gerekçesi ise her iki kademeyi de geri getirmek. Super Heavy kule kollarıyla üç kez yakalandı ve yeniden kullanılmış iticiler 9. ile 11. uçuşlarda tekrar uçtu. Üst kademe ise henüz kurtarılıp yeniden uçurulmadı; 14. uçuşta araç denize inip devrildi. Yani hedefin yalnızca yarısı gösterilmiş durumda.

Fiyat tarafında karşılaştırma yapmak zor. Falcon 9'un liste fiyatı 2026 için 74 milyon dolar; 2024 tahminlerine göre SpaceX'in iç maliyeti 15-28 milyon dolar arasında. Starship için gerçekleşmiş bir fırlatma maliyeti açıklanmadı. Elon Musk ileride bir yörünge fırlatmasının yalnızca 1 milyon dolara mal olabileceğini söyledi, ancak bu bir hedef; ölçülmüş bir değer değil. Bu yüzden "hangisi daha ucuz" sorusunun bugün tek dürüst cevabı şu: Falcon 9'un fiyatı belli, Starship'inki henüz belli değil.

Uçuş geçmişi ve güvenilirlik

Falcon 9 ilk kez 4 Haziran 2010'da uçtu ve bugün uçan Block 5 sürümü 11 Mayıs 2018'den beri hizmette. 7 Kasım 2026 itibarıyla 701 fırlatmanın 698'i tam başarılı, ikisi başarısız, biri kısmi başarı; bu yüzde 99,6'lık bir başarı oranı demek. Block 5 için 645 uçuşun 644'ü başarılı (yüzde 99,8). Başarısızlıklar arasında 2015'teki CRS-7 ve Temmuz 2024'teki Starlink Group 9-3 var; ayrıca 2016'da AMOS-6 roketi fırlatma öncesi yer testinde yok oldu, ama fırlatma yapılmadığı için başarısızlık sayısına girmiyor. Falcon 9'un sayfasında ayrıca 2024-2025 arasındaki birkaç anomali de anlatılıyor.

Starship 20 Nisan 2023'te ilk kez uçtu ve 14 uçuş yaptı. Bunların 9'u başarılı, 5'i başarısız sayılıyor (ilk iki uçuş ile 7, 8 ve 9. uçuşlar); başarı oranı yaklaşık yüzde 64. Hangi uçuşun başarılı sayılacağı kaynaktan kaynağa değiştiği için bu oran bir sınıflandırmaya dayanıyor. Yine de çizgi yukarı doğru: 10. ve 11. uçuşlar başarılıydı, V3 sürümü 12. uçuşta ilk kez uçtu (araç denize sert çarptı ve FAA olayı kaza saydı), 13. uçuşta 20 gerçek Starlink V3 uydusu bırakıldı, 14. uçuşta ise araç ilk kez yörüngeye girip 26 uydu bıraktı. Üst kademe Pasifik'e indikten sonra devrilip patladı.

İki rakamı doğrudan karşılaştırmak adil olmaz: Falcon 9 olgun bir ürün, Starship ise yinelemeli bir test programı. Test uçuşlarında amaç roketi bilerek sınırlarına kadar zorlamak ve öğrenmek; bu yüzden onun başarı oranı Falcon 9'un operasyonel oranıyla aynı ölçekte okunmamalı. 15. uçuş yaklaşıyor ve ilk kez üst kademenin kuleye yakalanması denenecek; planlanan tarihler değişebildiği için güncel durum için 14. uçuşun sayfasına ve fırlatma takvimine bakmak en doğrusu.

Hangi görevler için uygun?

Falcon 9'un hizmet ağı geniş. Crew Dragon ile astronotları, Dragon kapsülleriyle kargoyu Uluslararası Uzay İstasyonu'na taşıyor; NASA bu roketi insanlı uçuşlar için sertifikalandırdı. Starlink uyduları, Transporter ve Bandwagon ortak yolculuk görevleri, DART, TESS ve Euclid gibi bilim görevleri de bu roketle uçtu. Güneş eşzamanlı yörüngelere giden yükler genellikle Vandenberg'den çıkıyor.

Türkiye açısından da Falcon 9 somut bir geçmişe sahip: Türksat 5A, 5B ve 6A uyduları ile İMECE yer gözlem uydusu bu roketle fırlatıldı; Axiom Mission 3 ile Alper Gezeravcı da onunla istasyona gitti. Starship ile uçmuş Türkiye'ye ait bir yük kaydı elimizde yok.

Starship'in rolü bugün farklı. Şimdilik ağırlıklı olarak Starlink V3 uydularını yörüngeye bırakma gösterimleri yapıyor. Asıl büyük görev ise Artemis programı: NASA, Starship'in insanlı sürümünü Ay'a iniş aracı (HLS) olarak seçti. Şubat 2026'da yeniden düzenlenen plana göre Artemis III 2027'de Dünya yörüngesinde Orion ile iniş araçlarının kenetlenme provasına dönüştü, ilk Ay inişi ise Artemis IV ile 2028'e kaydı. Starship bugüne kadar hiç insan taşımadı. Blue Origin'in Blue Moon aracı aynı programda ikinci iniş seçeneği.

Boyut sınıfı olarak Starship'in doğal rakipleri de farklı: Ay roketleri Saturn V ve SLS ile anılıyor, ama ikisi de tek kullanımlık. Falcon 9'un ağır kuzeni ise Falcon Heavy.

Kısaca

  • Durum: Falcon 9 aktif ve olgun (701 fırlatma); Starship geliştiriliyor (14 uçuş).
  • Boyut ve itki: Starship yaklaşık 124 m ve 80,8 MN tasarım itkisiyle, 70 m ve yaklaşık 7,6 MN'luk Falcon 9'dan kat kat büyük.
  • Yük: Falcon 9 alçak yörüngeye 17,5-22,8 ton taşıyor; Starship V3 için SpaceX'in hedefi 100 ton (henüz gösterilmedi).
  • Yeniden kullanım: Falcon 9'da birinci kademe ve burun konisi yeniden uçuyor; Starship'te şimdilik yalnız Super Heavy yakalanıp yeniden uçurulabildi.
  • Güvenilirlik: Falcon 9'un yüzde 99,6'lık oranı operasyonel bir rekor; Starship'in yaklaşık yüzde 64'ü test sürecinin sonucu.

Sık sorulan sorular

Starship, Falcon 9'un yerini alacak mı?

SpaceX, Starship'i Falcon 9 ile Falcon Heavy'nin yerini alacak sistem olarak tasarlıyor. Ancak bu bir hedef: Starship henüz test aşamasında ve Falcon 9 hâlâ aktif, sürekli uçan ana roket.

Hangisi daha ucuz?

Bugün yalnızca Falcon 9'un rakamı belli: 2026 liste fiyatı 74 milyon dolar. Starship için gerçekleşmiş bir maliyet açıklanmadı; Elon Musk'ın ileride bir fırlatmanın 1 milyon dolara mal olabileceği yönündeki sözü bir hedef, ölçülmüş bir değer değil.

Starship ve Falcon 9'un başarı oranları neden doğrudan kıyaslanamaz?

Falcon 9 701 fırlatmalık operasyonel bir roket (yüzde 99,6 tam başarı). Starship ise yinelemeli bir geliştirme programı: 14 uçuşun 9'u başarılı sayılıyor ve hangi uçuşun başarılı sayılacağı kaynağa göre değişiyor. Testte amaç sınırları zorlamak olduğu için iki oran aynı ölçüyü taşımıyor.

Diğer karşılaştırmalarTümü →

🚀 RoketlerTümü →

  1. Mir roketi (Güney Kore): nasıl çalışır, ne zaman uçacak, özellikleriMir roketi (Güney Kore): nasıl çalışır, ne zaman uçacak, özellikleriGeliştiriliyor
  2. Ceres-2 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriCeres-2 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriAktif
  3. Kuaizhou-11 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriKuaizhou-11 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriAktif
  4. Kinetica-2 (Lijian-2) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleriKinetica-2 (Lijian-2) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleriAktif
  5. Kinetica-1 (Lijian-1) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleriKinetica-1 (Lijian-1) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, özellikleriAktif
  6. Terran R roketi: nasıl çalışır, ne zaman uçacak, teknik özellikleriTerran R roketi: nasıl çalışır, ne zaman uçacak, teknik özellikleriGeliştiriliyor
  7. Tianlong-3 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriTianlong-3 roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleriGeliştiriliyor
  8. N1 roketi: nasıl çalışır, neden başarısız oldu, teknik özellikleriN1 roketi: nasıl çalışır, neden başarısız oldu, teknik özellikleriEmekli

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar