Transporter-18, Google'ın yapay zekâ uydusuyla 130 yükü yörüngeye taşıdı

SpaceX'in Falcon 9 roketi, 1 Ekim 2026'da Kaliforniya'daki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden 130 yükle havalandı. Transporter-18 adlı paylaşımlı fırlatma görevi, Google'ın yörüngede yapay zekâ hesaplaması deneyecek ilk prototip uydusundan uzaydan yere lazerle enerji aktarmayı deneyecek bir araca, ilaç üretim kapsülünden uydu bakım aracına kadar geniş bir yelpazeyi tek seferde uzaya taşıdı.

Aynı gün ikinci fırlatma

Falcon 9, Pasifik saatiyle 11.32'de (Türkiye saatiyle 21.32) Vandenberg'deki 4-Doğu rampasından kalktı. Bu, SpaceX'in o gün yaptığı ikinci fırlatmaydı; şirket aynı sabah NASA'nın Crew-13 mürettebatını Florida'dan Uluslararası Uzay İstasyonu'na yollamıştı.

Görevde kullanılan B1082 numaralı birinci kademe, 25. uçuşunu yaptı. Bu kademe daha önce ABD Ulusal Keşif Ofisi'nin NROL-145, Uzay Kuvvetleri'nin USSF-62 görevlerini, OneWeb'in iki fırlatmasını ve 21 Starlink grubunu taşımıştı. Kalkıştan yaklaşık yedi buçuk dakika sonra, fırlatma noktasının yakınındaki 4 numaralı iniş alanına geri dönerek başarıyla indi.

Yüklerin bırakılması, uçuşun yaklaşık 54. dakikasında başladı ve 11 dakika sürdü. Kutup çevresindeki yörüngeye yerleştirilen 130 yükün sonuncusu, Varda Space'in W-8 adlı uzay fabrikası kapsülüydü.

Google'ın yörüngedeki yapay zekâ denemesi

Görevin en çok ilgi çeken yükü, Google'ın Suncatcher Projesi kapsamındaki ilk deneme uydusu oldu. Google'ın ilk kez Kasım 2025'te duyurduğu proje, alçak Dünya yörüngesinde Güneş enerjisiyle çalışan yapay zekâ hesaplama altyapısı kurmayı hedefliyor. Google, uydu tarafında Planet Labs ile ortak çalışıyor.

Buzdolabı büyüklüğündeki uydu, Google'ın yapay zekâ işlemleri için tasarladığı dört Trillium tensör işlem birimini (TPU) taşıyor. Bu, kabaca bir sunucuya denk gelen bir hesaplama gücü. Yaklaşık 1 kilovatlık Güneş enerjisiyle çalışacak uydu, kısa aralıklarla Gemini sorguları işleyerek bu çiplerin uzayın radyasyon ve sıcaklık koşullarında nasıl davrandığını sınayacak. Projede iki yeni uydunun 2027'de fırlatılması planlanıyor.

Işınla enerji aktarımı

Yörüngede veri merkezi fikrinin bir başka ayağı enerji. Transporter-18, bu alanda iki farklı gösterim aracını da taşıdı. Cowboy Space'in Reason-1 uydusu, yüksek güçlü bir lazer kullanarak alçak yörüngeden yerdeki bir alıcıya enerji aktarmayı deneyecek. Star Catcher'ın Protostar aracı ise enerjinin uzay araçları arasında ışınla aktarılmasını ticari ölçekte doğrulamayı amaçlıyor. Şirket, bu hizmetin yörüngede hesaplama yapmayı planlayan müşterilerine güç sağlayabileceğini öngörüyor.

İklim, metan ve Dünya gözlemi

Planet Labs görevde üç farklı türden uydu uçurdu: Google ile geliştirilen Suncatcher, sera gazı izleme kuruluşu Carbon Mapper ile ortaklaşa geliştirilen Tanager-2 ve şirketin her gün tüm kara yüzeyini taramayı hedefleyen filosuna eklenen 18 SuperDove uydusu. Tanager uyduları, metan ve karbondioksit gibi sera gazlarının sızıntılarını uzaydan tespit etmek için tasarlanıyor.

Kanadalı GHGSat'ın iki metan izleme uydusu ve yine Kanadalı NordSpace'in ilk uydusu Terra Nova da görevde yer aldı.

Uydu bakımı ve uzayda üretim

ABD merkezli Starfish Space, ilk tam ölçekli Otter uydu bakım aracını bu görevle yörüngeye gönderdi. Mutfak fırını büyüklüğündeki Otter, NASA için yürütülecek ve küçük uzay araçlarının itki ve denetim kabiliyetlerini sınayacak SSPICY görevini üstlenecek. Bu ilk görev, daha küçük ölçekli Otter Pup prototipleriyle yapılan iki yörünge denemesinin devamı niteliğinde. Şirketin sıradaki görevleri arasında ABD Savunma Bakanlığı'nın Uzay Geliştirme Ajansı için bir uyduyu yörüngeden çıkarma işi ve yer eşzamanlı yörüngede ticari bakım görevleri bulunuyor.

Görevin son yükü Varda Space'in W-8 kapsülü ise mikro yerçekimi ortamında ilaç üretimi yapmak üzere tasarlanan bir serinin parçası. NASA destekli SPRITE teleskobu da yolcular arasındaydı.

Paylaşımlı fırlatmanın ekonomisi

SpaceX'in Transporter programı, küçük uydu sahiplerinin kendi roketlerini kiralamak yerine bir Falcon 9'da yer satın alarak yörüngeye çıkmasını sağlıyor. Bu yaklaşım, fırlatma maliyetlerini paylaştırarak küçük şirketlerin ve üniversitelerin uzaya erişimini kolaylaştırdı. Transporter-18'in 130 yükü, Ocak 2021'deki Transporter-1'in 143 yüklük rekoruna yaklaştı. SpaceX, paylaşımlı fırlatma programıyla şimdiye kadar 1.800'ü aşkın yükü uzaya taşıdı.

Neden önemli?

Transporter-18, yörüngede veri merkezleri fikrinin artık yalnızca kâğıt üzerinde kalmadığını gösteriyor. Hesaplama çipleri, enerji aktarımı ve uydu bakımı gibi bu fikrin temel yapı taşları aynı görevde ilk kez uzay koşullarında sınanacak. Sonuçlar, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zekâ için artan enerji ihtiyacını uzaya taşıma planlarının ne kadar gerçekçi olduğunu gösterecek.

Kısaca

• Transporter-18, 1 Ekim 2026'da Vandenberg'den 130 yükle fırlatıldı.
• Google'ın dört TPU taşıyan Suncatcher deneme uydusu, yörüngede yapay zekâ hesaplamasını sınayacak.
• Lazerle enerji aktarımı, metan izleme, uydu bakımı ve uzayda ilaç üretimi araçları da görevdeydi.
• B1082 kademesi 25. uçuşunu tamamlayıp karaya indi.