21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Fırlatmalar

Rocket Lab Electron'un 100. fırlatmasını yaptı: Japon radar uydusu YAMATSUMI-II yörüngede

Rocket Lab, Electron roketinin 100. fırlatmasını Yeni Zelanda'dan yaptı ve iQPS'in YAMATSUMI-II radar uydusunu 575 km yörüngeye bıraktı; şirket bunu ticari rekor hızı olarak sunuyor.

FırlatmalarRocket Lab
Rocket Lab Electron'un 100. fırlatmasını yaptı: Japon radar uydusu YAMATSUMI-II yörüngede

Rocket Lab, Electron roketinin 100. fırlatmasını başarıyla tamamladığını 14 Kasım'da duyurdu. Şirketin açıklamasına göre "The Mountain God Rises" (Dağ Tanrısı Yükseliyor) adlı görev, Yeni Zelanda'daki Launch Complex 1 rampasından 14 Kasım 2026'da Yeni Zelanda saatiyle 18.30'da havalandı (Türkiye saatiyle yaklaşık 08.30) ve Japon iQPS şirketinin YAMATSUMI-II radar uydusunu 575 kilometrelik alçak Dünya yörüngesine bıraktı.

Rocket Lab bunu yalnızca bir sayı değil, bir hız rekoru olarak sunuyor: şirket, Electron'un 100 fırlatmaya ticari olarak geliştirilmiş herhangi bir roketten daha hızlı ulaştığını söylüyor. Bu "en hızlı" iddiası şirketin kendi ifadesi; bağımsız bir karşılaştırma tablosuna dayanmıyor. Yine de kurumun açıklamasındaki ölçüt açık: ilk fırlatmasını 2017'de yapan roket, on yılı doldurmadan yüzüncü uçuşa geldi.

Yüzüncü uçuşun yükü: bir radar uydusu

YAMATSUMI-II, Fukuoka merkezli iQPS'in sentetik açıklıklı radar (SAR) uydularından biri. SAR, uydunun kendi gönderdiği radar dalgalarının yüzeyden yansımasını kaydederek görüntü üretir; bu yüzden bulut ve gece fark etmeksizin yeryüzünü görebilir. Rocket Lab'ın bildirdiğine göre görev, şirketin iQPS için yaptığı 11. Electron fırlatması ve iQPS ile 2023'ten beri yapılan fırlatmaların hepsi başarıyla sonuçlandı. iQPS, takımyıldızını tamamlamak için 2030'a kadar yedi özel Electron fırlatması daha rezerve etmiş durumda.

Sitemizde yer verdiğimiz Electron'un 3 Kasım'daki önceki iQPS fırlatması da aynı müşterinin uydusuydu. Yani yüzüncü uçuş, aynı hatta çalışan düzenli bir fırlatma ritminin parçası.

Electron neden farklı bir roket?

Rocket Lab'ın Electron sayfasındaki teknik bilgilere göre roket 18 metre boyunda, 1,2 metre çapında ve fırlatma kütlesi 13 bin kilogram. Alçak Dünya yörüngesine 300 kilograma kadar yük taşıyor. Gövdesi karbon kompozitten yapılmış; yakıtı sıvı oksijen ve gazyağı. Birinci kademede dokuz Rutherford motoru çalışıyor, ikinci kademede vakum için tasarlanmış tek bir Rutherford var. Şirket bu motoru, dünyanın ilk 3 boyutlu yazıcıyla üretilen, elektrikli pompayla beslenen roket motoru olarak tanıtıyor.

İki kademenin üstündeki "Kick Stage" (itme kademesi) ise Electron'un ayırt edici parçası. Şirkete göre bu kademe küçük uyduları farklı yörünge düzlemlerine ve inklinasyonlara, hatta daha yüksek irtifalara bırakabiliyor. Küçük uydu üreticileri için bu, büyük bir roketle paylaşımlı uçuşta beklemek yerine istedikleri yörüngeye kendi takvimleriyle gitmek anlamına geliyor.

Rocket Lab'ın verilerine göre Electron, yüzüncü uçuştan önce, 99 fırlatma ve 272'den fazla uydu yerleştirmiş durumdaydı; fırlatmalar Yeni Zelanda ve ABD'nin Virginia eyaletindeki rampalardan yapılıyor. Şirketin açıklamasında Electron "yüzlerce uydu" taşımış olarak anılıyor: ticari takımyıldız işletmecileri, ulusal güvenlik kurumları ve bilimsel kuruluşlar müşteri listesinde.

Rocket Lab'ın mesajı ve sıradaki adım

Şirketin kurucusu ve CEO'su Peter Beck, açıklamasında çok az roketin tüm kullanım ömründe 100 fırlatmaya ulaştığını, Electron'un bunu rekor hızla yaptığını söyledi. Beck, bu başarıyı 3 boyutlu yazılmış motorlara, karbon kompozit yörünge roketine ve iki yarımküreden art arda fırlatma gibi öncü adımlara bağladı; "sonraki 100 Electron'un şimdiden rezerve edildiğini" de ekledi.

Rocket Lab, Electron'un deneyimini şirketin bir sonraki büyük adımı olan, orta sınıf Neutron roketi için bir işletme temeli olarak da gösteriyor. Neutron'un fırlatma takvimi bu haberin konusu değil; ancak yüzüncü Electron, şirketin küçük roketten orta sınıfa geçiş hikâyesinin bir kilometre taşı olarak okunmalı.

Açık kalan soru, rekor hızın sürdürülebilir olup olmadığı. Rezerve edilmiş fırlatmalar şirketin talep tarafında rahat olduğunu gösteriyor; ancak Electron'un yıllık fırlatma sayısı hava, rampa hazırlığı ve müşteri uydularının hazır olma takvimine bağlı. Yüzüncü uçuşun ardından bakılacak ilk gösterge, bir sonraki iQPS ve diğer müşteri görevlerinin ne kadar sıklıkla gerçekleştiği olacak.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  2. Vulcan soruşturması: ULA kaybın nedenini BE-4 motorlarına yakıt akışında arıyor
  3. Çin'in Origin programı başladı: dört Pathfinder-1 uydusu 600 kilometre yörüngede
  4. Ariane 6 en güçlü haliyle 36 Amazon Leo uydusu taşıyacak: VA271 en erken 23 Kasım'da
  5. ULA'nın Vulcan roketi 40 Amazon Leo uydusunu kaybetti: ilk tam görev kaybı
  6. SpaceX Starship'i ilk kez yörüngeden kuleyle havada yakaladı

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  4. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  5. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı
  6. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar