21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Fırlatmalar

Vulcan soruşturması: ULA kaybın nedenini BE-4 motorlarına yakıt akışında arıyor

ULA'nın ön bulgusuna göre Vulcan'ın birinci kademesindeki düşük itki, BE-4 motorlarından değil, motorlara yeterli yakıt ulaşmamasından kaynaklandı; 40 Amazon Leo uydusu kaybedilmişti.

FırlatmalarULA
Vulcan soruşturması: ULA kaybın nedenini BE-4 motorlarına yakıt akışında arıyor

United Launch Alliance (ULA), 15 Kasım'da 40 Amazon Leo uydusunu kaybeden Vulcan fırlatmasının ilk teknik bulgusunu paylaştı. Çarşamba günü yayımlanan açıklamaya göre ön veriler, birinci kademenin düşük itkisinin BE-4 motorlarının kendisinden değil, aracın motorlara yeterli yakıt ulaştıramamasından kaynaklandığını gösteriyor. Neden hâlâ kesinleşmiş değil, ama soruşturmanın yönü belli oldu.

ULA ne söyledi?

Vulcan'ın beşinci uçuşu 15 Kasım'da Cape Canaveral'daki SLC-41 rampasından kalktı; uçuşun yaklaşık onuncu dakikasında telemetri kesildi ve yük yörüngeye ulaşmadı. Bu gelişmeyi daha önce haberleştirmiştik. ULA'nın ilk açıklamalarında, kalkıştan hemen sonra aracın "düşük birinci kademe performansı" yaşadığı, kademe ayrılmasının yetersiz irtifa ve hızda gerçekleştiği belirtildi. Çarşamba akşamı gelen açıklamada ise şu ifade yer aldı: düşük itki, "aracın BE-4 motorlarına yeterli yakıt ulaştıramamasından" kaynaklandı, motorların performansından değil. ULA bunun hâlâ ön değerlendirme olduğunu, spekülasyondan kaçınıp veriye odaklanmak istediğini de ekledi.

Şirketin başkanı Mark Peller'a göre birinci kademe, Centaur üst kademesini o kadar düşük bir enerji durumunda bıraktı ki Centaur açığı kapatamadı. Haberlere göre Centaur'un RL10 motorları ve Northrop Grumman'ın katı yakıtlı yan roketleri beklendiği gibi çalıştı. ULA, yan roketlerin performansının, bu uçuş için yapılan nozul iyileştirmelerinden sonra nominal olduğunu da bildirdi.

"Yakıt tedariki" ne anlama geliyor?

Vulcan'ın birinci kademesinde iki BE-4 motoru var; motorlar sıvılaştırılmış metan ve sıvı oksijenle çalışıyor ve Blue Origin tarafından üretiliyor. "Aracın motorlara yakıt ulaştırması" ifadesi, itkiyi doğrudan motorun değil, tankları, boruları, vanaları ve basınçlandırmayı kapsayan besleme hattının sınırladığı anlamına geliyor. Bu ayrım önemli: BE-4 başka roketlerde de kullanıldığı için sorun motorun kendisindeyse etkisi Vulcan'la sınırlı kalmazdı; araç tarafındaki bir besleme sorunuysa mesele ULA'nın sistemine özgü olur. ULA, aracın hangi bölümünün yeterli yakıtı sağlayamadığını ve nedenini açıklamadı.

Spaceflight Now'a göre BE-4 motorları planlanandan uzun süre yandı ve kademe ayrılması beklenenden geç oldu. Bu, motorların itkisi düşük olsa da çalışmayı sürdürdüğüne uyuyor, ama ayrıntılar resmî olarak yayımlanmış değil.

Soruşturmanın işleyişi

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) soruşturmayı denetleyecek, her adımda yer alacak ve ULA'nın nihai raporunu ile düzeltici eylemleri onaylayacak. Blue Origin de araştırmaya destek veriyor. Henüz bir geri dönüş tarihi açıklanmadı.

Amazon cephesi

Amazon Leo, ilk aşamada 3.000'den fazla uydudan oluşacak ve Starlink gibi alçak yörüngeli ağlarla rekabet etmeyi hedefliyor. ULA daha önce Amazon için Atlas V ile sekiz Leo görevini sorunsuz tamamlamıştı; Vulcan'ın VC6L düzenindeki ilk uçuşu ise yeni bir üst kademe (Centaur V) ve altı GEM 63XL yan roketle yapılıyordu.

Neden önemli?

Bu, ULA'nın 2006'daki kuruluşundan bugüne yaşadığı ilk tam görev kaybı. Vulcan bundan önce de iki uçuşta katı yakıtlı yan roket nozulu sorunu yaşamış, ABD Uzay Kuvvetleri de bu yüzden ulusal güvenlik görevlerini askıya almıştı. Şirketin Amazon için planladığı 38 Vulcan fırlatmasının ilki başarısız oldu; Amazon Leo'nun yerine ise Ariane 6 ile 23 Kasım'da hedeflenen fırlatma geliyor.

Sırada ne var?

ULA'nın hangi besleme bileşeninin yetersiz kaldığını ve kök nedenin ne olduğunu açıklaması bekleniyor. Bu yanıt, Vulcan'ın geri dönüş zamanını, Uzay Kuvvetleri görevlerinin yeniden başlamasını ve Amazon'un takımyıldız takvimini belirleyecek. Resmî rapor gelene kadar ön bulguların değişebileceği akılda tutulmalı.

Bu haberi nasıl buldunuz?

İlk oyu siz verin

Google'da haber kaynağınızı Uzay Gündem olarak seçmek için tıklayın

Yorumlar

İlk yorumu siz yazın.

Yorumlar okurlarımıza aittir. Hakaret, nefret söylemi ve reklam içeren yorumlar yayımlanmaz.

İlgili haberler

  1. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  2. Çin'in Origin programı başladı: dört Pathfinder-1 uydusu 600 kilometre yörüngede
  3. Ariane 6 en güçlü haliyle 36 Amazon Leo uydusu taşıyacak: VA271 en erken 23 Kasım'da
  4. ULA'nın Vulcan roketi 40 Amazon Leo uydusunu kaybetti: ilk tam görev kaybı
  5. Rocket Lab Electron'un 100. fırlatmasını yaptı: Japon radar uydusu YAMATSUMI-II yörüngede
  6. SpaceX Starship'i ilk kez yörüngeden kuleyle havada yakaladı

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  4. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi
  5. NASA'nın saha ekibi Arizona'da krater, lav mağarası ve kül tarlasında Ay ile Mars'a hazırlandı
  6. Ölmekte olan yıldızda son termal darbenin izi: ALMA dev bir gaz halkası ve kum saati buldu

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Son yorumlar

  1. Ay'a iniş yeri seçiminde yapay zekâ: Ohio State'ten LUMINA görev planlamacılarına yardım edecekosman çelebi: Genç araştımacı fizikçi ve yapay zeka doktora öğrencisi Gökçe İnal'ı bu değerli çalışmalarından dolayı kalben…

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi1 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı1 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı7 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar