ULA'nın Vulcan roketi 40 Amazon Leo uydusunu kaybetti: ilk tam görev kaybı
Vulcan, 15 Kasım'da 40 Amazon Leo uydusuyla havalandı ama uçuşun onuncu dakikasında anomali yaşadı; ULA yükün yörüngeye ulaşmadığını duyurdu, neden henüz belli değil.

United Launch Alliance'ın (ULA) yeni nesil Vulcan roketi, 15 Kasım Pazar günü Cape Canaveral'dan 40 Amazon Leo internet uydusuyla havalandı ama yörüngeye ulaşamadı. ULA'nın yaptığı açıklamaya göre roket, uçuşun yaklaşık onuncu dakikasında bir anomali yaşadı ve Amazon görevini yörüngeye teslim edemedi. Uydular kaybedildi.
Fırlatma Türkiye saatiyle 20.40'ta, fırlatma penceresinin kapanışında gerçekleşti. ULA'nın uçuştan yaklaşık 50 dakika sonra X hesabından duyurduğu metne göre, Fırlatma Müdürü'ne ulaşan verilerden anomalinin Vulcan aracında yaşandığı doğrulandı. Şirket, olay daha yeni yaşandığı için nedene dair somut veri bulunmadığını da belirtti.
Ne biliniyor, ne bilinmiyor
Elde yalnızca ULA'nın kısa açıklaması ve fırlatma yayınından görülenler var. Anomalinin hangi kademede ve hangi nedenle oluştuğu henüz açıklanmadı. Uzay haberciliği sitelerinin aktardığına göre katı yakıtlı yan roketler bu kez beklendiği gibi çalışmış göründü; yani sorun, önceki iki uçuşta yaşanan yan roket sorununun tekrarı gibi durmuyor. Ancak bu bir gözlem, soruşturma bulgusu değil: resmî neden açıklanana kadar hiçbir şeyi kesin saymamak gerekiyor.
ULA, nedeni bulmak ve düzeltici adımları belirlemek için müşterisi Amazon ve ilgili kurumlarla çalışacağını, uçuşlara mümkün olan en kısa sürede dönmeyi hedeflediğini bildirdi. Uydulara ne olduğuna dair ayrıntı da henüz paylaşılmadı; ancak ULA, yükün yörüngeye teslim edilemediğini açıkça söylüyor.
Roket ve görev
ULA'nın görev sayfasına göre uçuşta Vulcan'ın VC6L adlı düzeni kullanıldı. Bu düzende alçak Dünya yörüngesi için optimize edilmiş Centaur V üst kademesi, altı adet yan katı yakıtlı roket (GEM 63XL) ve daha uzun bir burun koruyucusu bulunuyor. Birinci kademeyi metanla çalışan iki BE-4 motoru, Centaur V'i ise iki RL10C-1-1A motoru itiyor. Bu düzende bir Vulcan ilk kez uçuyordu.
Görev, ULA'nın Amazon için planladığı 38 Vulcan fırlatmasının ilkiydi. Şirket bundan önce Amazon için Atlas V roketiyle sekiz Leo görevini başarıyla tamamlamıştı. İlk aşamada 3.000'den fazla uydudan oluşacak Amazon Leo takımyıldızı, Starlink gibi alçak yörüngeli internet ağlarıyla rekabet etmek üzere kuruluyor.
Dokuz aylık aradan sonra
Vulcan, Ocak 2024'te ilk uçuşunu yapmıştı. Roket bu fırlatmadan önce dört kez uçmuştu. İkinci uçuşta (Ekim 2024) ve dördüncü uçuşta (Şubat 2026) yan roketlerden birinin nozulu sorun çıkardı; iki durumda da roket yükünü hedef yörüngeye teslim etti. ABD Uzay Kuvvetleri yine de ULA sorunu çözene kadar Vulcan'ın ulusal güvenlik görevlerini askıya aldı. ULA, 28 Ekim'de yaptığı açıklamada nozul için tasarım ve süreç iyileştirmeleriyle birkaç olası katkı faktörünü giderdiğini bildirmişti. Dönüş fırlatması 13 Kasım için hedeflenmiş, sonra ertelenmişti; bu gelişmeleri daha önce yazmıştık, güncel fırlatma anlatımımız ise burada.
Neden önemli
Spaceflight Now'ın değerlendirmesine göre bu, ULA'nın 2006'da Boeing ve Lockheed Martin ortaklığıyla kurulmasından bu yana yaşadığı ilk tam görev kaybı. Vulcan, şirketin Atlas V'in yerini alacak ana roketi; bu yüzden olası uzun bir durma hem ticari hem ulusal güvenlik fırlatmalarının takvimini etkileyebilir. Amazon için de sonuç ağır: ULA'nın 38 fırlatmalık payı, takımyıldızın kurulum hızının önemli bir parçası. Amazon şimdiye kadar uydularını Atlas V, Falcon 9 ve Ariane 6 ile de uzaya taşıdı; yani diğer roketlerle çalışmaya devam edebilir, ama Vulcan'ın dönüş tarihi soruşturmanın sonucuna bağlı.
Sırada ne var
Önümüzdeki günlerde ULA'nın telemetri verilerini inceleyip ilk bulgularını paylaşması bekleniyor. Asıl soru, arızanın ilk kademenin motorlarından mı, Centaur V'in yeni LEO düzeninden mi, yoksa başka bir alt sistemden mi kaynaklandığı. Yanıt, hem Vulcan'ın ne kadar süre yerde kalacağını hem de Uzay Kuvvetleri'nin ulusal güvenlik görevlerine ilişkin kararını belirleyecek. Gelişmeleri izlemeye devam edeceğiz.
Bu haberi nasıl buldunuz?
İlk oyu siz verin

















