Crew-13 ekibi rekor kısa yolculukla uzay istasyonuna ulaştı

SpaceX'in Crew-13 görevi 1 Ekim 2026'da Florida'dan fırlatıldı ve dört kişilik ekibi taşıyan Dragon Grace kapsülü aynı akşam Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) kenetlendi. Kalkış ile kenetlenme arasında geçen yaklaşık sekiz saat, bir Dragon kapsülü için şimdiye kadarki en kısa yolculuk süresi oldu. Ekip altı ay boyunca istasyonda 75. Sefer kapsamında çalışacak.

Fırlatmadan kenetlenmeye

Falcon 9 roketi, Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu'ndaki 40 numaralı fırlatma kompleksinden Doğu ABD yaz saatiyle 11.10'da (TSİ 18.10) kuzeydoğu rotasıyla havalandı. Roketin B1101 numaralı birinci kademesi üçüncü uçuşunu yaptı; bu kademe daha önce bir Starlink görevinde ve Crew-12 ekibini taşıyan Dragon Freedom'ın fırlatılmasında kullanılmıştı. Kademe, kalkıştan birkaç dakika sonra Cape Canaveral'daki LZ-40 iniş alanına geri döndü.

Fırlatma öncesinde 45. Hava Mücadele Filosu, bulut ve yağış riski nedeniyle uygun hava olasılığını yüzde 55 olarak açıklamıştı; buna rağmen geri sayım aksamadan tamamlandı ve roket ilk denemede kalktı. Kademenin inişi, LZ-40 alanındaki yedinci ve tüm Falcon roketleri arasındaki 664. birinci kademe inişi olarak hesaplandı.

Dragon Grace, Doğu ABD saatiyle yaklaşık 19.00'da istasyonun Harmony modülünün ön kenetlenme noktasına bağlandı. Basınç ve sızdırmazlık kontrollerinin ardından kapak 21.19'da açıldı ve dört kişi istasyona geçti.

Erteleme: oksitleyici sızıntısı

Görev aslında 12 Eylül'de fırlatılacaktı. Ancak ekibin kullanacağı Dragon Grace kapsülünde bir oksitleyici sızıntısı tespit edilince NASA ve SpaceX takvimi erteledi. SpaceX, kapsülün itki sistemindeki oksitleyici valfini değiştirdi. Ekip 17 Eylül'de karantinaya girdi ve 26 Eylül'de NASA'nın T-38 jetleriyle Houston'dan Kennedy Uzay Merkezi'ne uçtu. Uçuş hazırlık gözden geçirmesi, Falcon 9'un statik motor ateşlemesi ve fırlatma günü provası tamamlandıktan sonra roket yeni tarihte zamanında kalktı.

Ekipte kimler var?

Görevin komutanı NASA astronotu Jessica Watkins. Jeolog olan Watkins, ilk uzay uçuşunu 2022'de Crew-4 görevinde görev uzmanı olarak yapmıştı. İki görev arasında Astronot Ofisi'nde yöneticilik yaptı ve Artemis programının Ay görevleri için gereken mürettebatlı keşif araçları ile uzay giysileri üzerinde çalıştı.

Pilot koltuğunda NASA'nın 2021 astronot sınıfından Luke Delaney oturuyor. Eski bir askerî pilot ve test pilotu olan Delaney, astronot seçilmeden önce NASA'nın Langley Araştırma Merkezi'nde araştırma pilotu ve havacılık mühendisi olarak çalıştı. Orta Florida'da büyüyen Delaney, çocukken izlediği Uzay Mekiği fırlatmalarının onu mühendisliğe ve havacılığa yönelttiğini anlatıyor.

Görev uzmanlarından Joshua Kutryk, Kanada Uzay Ajansı'nın 2017'de seçtiği astronotlardan. Kutryk aslında Boeing'in Starliner-1 görevine atanmıştı; ancak Starliner'ın 2024'teki test uçuşunda yaşanan sorunlar üzerine o görev insansız hâle getirilince Nisan 2026'da Crew-13'e kaydırıldı. Kutryk, Nisan ayında Artemis II ile Ay'ın çevresinde uçan Jeremy Hansen'in ardından 2026'da uzaya giden ikinci Kanadalı oldu. İstasyonda görev yapan son Kanadalı, Aralık 2018 ile Haziran 2019 arasında orada kalan David Saint-Jacques'tı.

Ekibin dördüncü üyesi Roscosmos kozmonotu Sergey Teteryatnikov. 2021'de kozmonot adayı seçilen Teteryatnikov, iki yıl sonra test kozmonotu unvanını aldı. Watkins dışındaki üç isim için bu ilk uzay uçuşu.

İstasyonda devir teslim

Crew-13'ün gelişiyle istasyondaki kişi sayısı kısa süreliğine 11'e çıktı. 4 Ekim'de düzenlenen geleneksel törenle istasyon komutanlığı NASA astronotu Jessica Meir'den Roscosmos kozmonotu Pyotr Dubrov'a geçti. Birkaç günlük devir tesliminin ardından Crew-12 ekibi, yani NASA astronotları Jessica Meir ve Jack Hathaway, Avrupa Uzay Ajansı astronotu Sophie Adenot ve Roscosmos kozmonotu Andrey Fedyaev, 7 Ekim sabahı Dragon Freedom kapsülüyle istasyondan ayrılarak dönüş yolculuğuna başladı.

Neden önemli?

Crew-13, NASA'nın Ticari Mürettebat Programı kapsamında SpaceX'le yürüttüğü düzenli mürettebat değişim uçuşlarının on üçüncüsü. Boeing Starliner henüz yeniden astronot taşımaya hazır olmadığından, ABD'nin istasyona insan taşıma kapasitesi tamamen Dragon'a dayanıyor. Bu nedenle Grace kapsülündeki sızıntının birkaç hafta içinde giderilip görevin güvenle uçması, istasyonun kesintisiz insanlı işletimi açısından önem taşıyordu. Ekipte bir Rus kozmonotun yer alması da NASA ile Roscosmos arasındaki koltuk takası düzeninin sürdüğünü gösteriyor.

Kısaca

• Crew-13, 1 Ekim 2026'da TSİ 18.10'da Cape Canaveral'dan fırlatıldı.
• Dragon Grace yaklaşık sekiz saat sonra ISS'ye kenetlendi; bu, Dragon için en kısa yolculuk.
• Ekipte Jessica Watkins, Luke Delaney, Joshua Kutryk ve Sergey Teteryatnikov var.
• 12 Eylül'deki ilk tarih, kapsüldeki oksitleyici sızıntısı nedeniyle ertelenmişti.
• Crew-12 ekibi 7 Ekim'de istasyondan ayrıldı.