Crew-13 ekibi ISS'ye yaklaşık sekiz saatte ulaşarak ABD rekoru kırdı

SpaceX'in Crew Dragon kapsülüyle yola çıkan dört astronot, 1 Ekim 2026'da Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) kenetlendi. Fırlatmadan kenetlenmeye kadar geçen yaklaşık sekiz saat, bir ABD aracıyla istasyona yapılan en hızlı yolculuk olarak kayda geçti. Ekip istasyonda yaklaşık altı ay kalacak.

Fırlatmadan kenetlenmeye

Falcon 9 roketi, Florida'daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri Üssü'nün 40 numaralı rampasından Türkiye saatiyle 18.10'da havalandı. Sabah boyunca yoğun bulutlar geri sayımı tehdit etti, ancak gökyüzü son anda güvenli bir kalkışa yetecek kadar açıldı. "Grace" adlı Dragon kapsülü, Türkiye saatiyle 2 Ekim'e geçen gece 02.05'te, yani kalkıştan 7 saat 55 dakika sonra istasyonun Harmony modülünün ön kenetlenme noktasına bağlandı.

Bu hız, istasyonun fırlatma anında yörüngede uygun konumda bulunmasıyla mümkün oldu. Dragon kapsülleri istasyona genellikle bir günü aşan sürelerde ulaşıyor; örneğin Crew-12'nin yolculuğu 30 saatten uzun sürmüştü. Crew-13'ün yolculuğu, yalnızca SpaceX'in değil, NASA dahil tüm Amerikan araçlarının önceki sürelerini geride bıraktı. Karşılaştırma için, Rus Soyuz kapsülleri kimi uçuşlarda istasyona yaklaşık üç saatte ulaşabiliyor.

Fırlatma aslında 12 Eylül için planlanmıştı; ancak kapsülün itki sistemindeki bir sızıntı nedeniyle yaklaşık üç hafta ertelendi.

Ekip kimlerden oluşuyor?

Görevin komutanı NASA astronotu Jessica Watkins, yörüngeye bir mürettebat götüren ilk siyahi kadın oldu. Jeolog olan Watkins, yaklaşık on yıl önce NASA'nın Mars'taki Curiosity gezgini üzerinde çalışmıştı. Bu, onun ikinci uzay yolculuğu; ilkinde 2022'de Crew-4 göreviyle istasyonda uzun süre kalmıştı.

Ekibin diğer üç üyesi uzaya ilk kez çıkıyor. Pilot koltuğunda, emekli deniz piyadesi havacısı NASA astronotu Luke Delaney oturuyor. Kanada Kraliyet Hava Kuvvetleri albayı Joshua Kutryk, NASA'nın Ticari Mürettebat Programı kapsamında yörüngeye giden ilk Kanadalı oldu. Dördüncü üye ise eski denizaltıcı Rus kozmonot Sergey Teteryatnikov.

Şubattan beri istasyonda olan ekip dönüyor

Crew-13, Şubat 2026'dan beri istasyonda bulunan Crew-12 ekibinin yerini alıyor. NASA'dan Jessica Meir ve Jack Hathaway, Avrupa Uzay Ajansı'ndan Fransız astronot Sophie Adenot ve Roscosmos'tan Andrey Fedyaev'den oluşan ekip 13 Şubat'ta fırlatılmıştı ve 8 Ekim'de Dünya'ya dönmesi planlanıyor. Crew-12'nin fırlatılışı, önceki Crew-11 ekibinin bir mürettebat üyesindeki sağlık sorunu nedeniyle Ocak 2026'da planlanandan erken dönmesi üzerine öne çekilmişti.

Crew-13'ün ise Mart 2027'den önce olmamak üzere Pasifik Okyanusu'na inmesi planlanıyor. Ekip bu süre boyunca istasyonda bilimsel deneyler, bakım işleri ve teknoloji gösterimleri yürütecek.

"Şanslı 13"

Görev, SpaceX'in NASA için fırlattığı 13. düzenli mürettebat; 2020'deki ilk test uçuşu bu sayıya dahil değil. Ekip bu sayıdan kaçmak yerine onu sahiplendi ve görev yamasında, 1970'te ciddi bir arızaya rağmen mürettebatını sağ salim Dünya'ya getiren Apollo 13'e gönderme yaptı. Astronotlar rampaya "Lucky 13" plakalı siyah Tesla'larla gitti. Yanlarında, dört yapraklı yonca takılı, tığ işi küçük altın bir ejderha olan maskotları da vardı.

Yörüngede babalık

Görevin insani bir yanı da var. Kutryk'un eşi Heather, çiftin üçüncü çocuğunu kasım sonunda dünyaya getirecek. Böylece Kutryk, çocuğu doğduğunda yörüngede bulunan dördüncü astronot olacak. NASA, astronotu doğum sırasında ailesiyle bağlantıda tutmak için gereken düzenlemeleri yapacağını açıkladı. Geçmişte de benzer örnekler yaşandı: 2004'te Mike Fincke kızının doğumunu istasyondan telsizle takip etmişti.

Yoğun bir hafta

Crew-13'ün fırlatıldığı gün SpaceX için yoğun geçti. Kalkıştan yaklaşık üç saat sonra Kaliforniya'dan 100'den fazla küçük uyduyu taşıyan bir Falcon 9 havalandı; gece geç saatlerde de Florida'dan ABD Ulusal Keşif Ofisi'ne ait gizli bir uydunun fırlatılması planlandı. Bütün bunlar, şirketin dev Starship aracının ilk kez yörüngeye ulaştığı haftaya denk geldi.

Neden önemli?

Daha kısa yolculuk süresi yalnızca bir rekor değil, astronotlar için de konfor anlamına geliyor. Dar bir kapsülde geçen süre kısaldıkça mürettebat istasyona daha az yorgun ulaşıyor ve görev planlaması kolaylaşıyor. İstasyonun 2030'a kadar kullanılması planlanırken, mürettebat değişimlerinin aksamadan sürmesi bilimsel çalışmaların sürekliliği için kritik.

Kısaca

• Crew-13, 1 Ekim 2026'da fırlatıldı ve yaklaşık sekiz saat sonra ISS'ye kenetlendi.
• Bu, bir ABD aracıyla istasyona yapılan en hızlı yolculuk.
• Komutan Jessica Watkins, yörüngeye mürettebat götüren ilk siyahi kadın oldu.
• Ekip, Crew-12'nin yerini alıyor ve yaklaşık altı ay kalacak.