Crew-13 rekor sürede ISS'e ulaştı: dört kişilik ekip yörüngede

Uluslararası Uzay İstasyonu'nun (ISS) yeni sakinleri yola çıktı. NASA'nın SpaceX Crew-13 görevi, 1 Ekim 2026 Perşembe günü yerel saatle 11.10'da Florida'daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri Üssü'nün 40 numaralı rampasından bir Falcon 9 roketiyle fırlatıldı. Grace adlı Crew Dragon kapsülü aynı akşam istasyona kenetlendi; fırlatmadan kenetlenmeye geçen yaklaşık sekiz saatlik süre, NASA ekipleri için bir rekor olarak kayda geçti.

Ekipte kimler var?

Dört kişilik ekibin komutanı NASA astronotu Jessica Watkins. Jeoloji doktoralı Watkins, 2022'deki Crew-4 görevinin ardından ikinci kez uzaya çıkıyor ve böylece bir SpaceX Dragon aracıyla iki kez fırlatılan ilk NASA astronotu oluyor. Aracın pilotu, eski deniz havacısı ve askerî test pilotu NASA astronotu Luke Delaney.

Görev uzmanı koltuklarında ise Kanada Uzay Ajansı (CSA) astronotu Joshua Kutryk ile Roscosmos kozmonotu Sergey Teteryatnikov oturuyor. Eski savaş ve test pilotu olan Kutryk, uzaya giden 17. Kanadalı; NASA'nın Ticari Mürettebat Programı kapsamında yörüngeye gönderilen ilk Kanadalı olma unvanını da taşıyor. Teteryatnikov ise kozmonot olmadan önce Rus donanmasında denizaltı subayı olarak görev yapmıştı. Delaney, Kutryk ve Teteryatnikov için bu, ilk uzay uçuşu.

Watkins'in 2022'deki ilk görevi de tarihe geçmişti: Crew-4 ile istasyonda yaklaşık altı ay kalan Watkins, ISS'te uzun süreli görev yapan ilk siyahi kadın astronot olmuştu. Bu kez ise aynı istasyona komutan koltuğunda dönüyor; jeoloji geçmişi, ilerideki Ay ve Mars görevlerinde arazi bilimine dair deneyim kazandırması açısından da önemli görülüyor.

Ertelenen ilk deneme

Görevin yolculuğu pürüzsüz başlamadı. Fırlatma ilk olarak 12 Eylül 2026'ya planlanmıştı ancak oksitleyici tankındaki bir sızıntı nedeniyle iptal edildi. Ekip, aradaki gecikmeyi esprili bir dille Apollo 13'e benzetti; görevin numarası ile yaşanan aksaklık arasındaki tesadüf, mürettebatın da dikkatinden kaçmadı. Sorunun giderilmesinin ardından 1 Ekim'deki ikinci deneme sorunsuz geçti.

Grace kapsülü, istasyonun Harmony modülünün ön kenetlenme noktasına bağlandı. Ekip, istasyondaki 75. Uzun Süreli Görev'in (Expedition 75) parçası olarak yaklaşık beş-altı ay yörüngede kalacak; Dünya'ya dönüşün 2027 Mart'ında olması planlanıyor.

Nöbet değişimi

Crew-13'ün gelişi, istasyonda bir nöbet değişimi anlamına geliyor. Şubat 2026'da fırlatılan Crew-12 ekibi, yani NASA astronotları Jessica Meir ve Jack Hathaway, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) astronotu Sophie Adenot ve Roscosmos kozmonotu Andrey Fedyaev, yeni ekibe birkaç günlük devir teslimin ardından istasyondan ayrılıp Kaliforniya açıklarına inmeye hazırlanıyordu. Bu tür örtüşmeli geçişler, istasyondaki deneylerin ve bakım işlerinin kesintisiz sürmesi için özellikle planlanıyor.

Yörüngede ne yapacaklar?

Crew-13 ekibi önümüzdeki aylarda yüzlerce bilimsel çalışmaya katkı verecek. Öne çıkan başlıklar arasında insan kök hücrelerinden üretilen dokuların mikroçekimde incelenmesi, uzayda bitki ve ürün yetiştirme denemeleri, ağırlıksızlığın kan akışında yol açtığı düzensizliklerin araştırılması ve tıbbi tanı cihazlarının test edilmesi bulunuyor. Bunların yanı sıra istasyonun rutin bakımı ve olası uzay yürüyüşleri de ekibin görev listesinde.

Bu araştırmaların ortak hedefi, uzun süreli uzay uçuşlarının insan vücudu üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak. Ay'a dönüşü hedefleyen Artemis programı ve ilerideki Mars yolculukları düşünüldüğünde, astronotların aylarca, hatta yıllarca Dünya'dan uzakta sağlıklı kalabilmesi için ISS'te toplanan veriler kritik önem taşıyor.

Yörüngede bir doğum haberi

Görevin insani bir boyutu da var. Joshua Kutryk'in eşi, çiftin üçüncü çocuğunu Kasım sonu civarında bekliyor. Bu doğum gerçekleştiğinde Kutryk'ler, ebeveynlerden biri uzaydayken çocuğu dünyaya gelen tarihteki dördüncü çift olacak.

Neden önemli?

Crew-13, NASA'nın Ticari Mürettebat Programı'nın artık ne kadar rutinleştiğini gösteriyor: Özel bir şirketin aracıyla dört farklı geçmişten gelen astronot, sabah fırlatılıp akşam istasyona ulaşabiliyor. Kenetlenme süresinin sekiz saate inmesi, hem mürettebatın kapsül içinde geçirdiği yorucu süreyi kısaltıyor hem de operasyonların ne kadar olgunlaştığını ortaya koyuyor. Ayrıca görev, ABD ile Rusya arasındaki koltuk takası düzeninin sürdüğünü de gösteriyor: Bir Rus kozmonot Dragon'la uçarken, NASA astronotları da Soyuz araçlarında yer alabiliyor.

Kısaca

• Fırlatma: 1 Ekim 2026, Cape Canaveral, Falcon 9; araç Crew Dragon Grace.
• Kenetlenme: Aynı akşam, yaklaşık sekiz saatte; NASA ekipleri için rekor.
• Ekip: Watkins (komutan), Delaney (pilot), Kutryk ve Teteryatnikov (görev uzmanları).
• Süre: Yaklaşık beş-altı ay; dönüş 2027 Mart'ında planlanıyor.
• İlk fırlatma denemesi 12 Eylül'de oksitleyici sızıntısı nedeniyle iptal edilmişti.