Kzinler kimdir? Bilinen Uzay'ın kedimsi savaşçıları
Kzinler, Larry Niven'in Bilinen Uzay evreninde insanlarla savaşan yırtıcı, kedimsi bir uzaylı ırktır. Gerçek 61 Ursae Majoris yıldızını yurt edinen bu ırk, Uzay Yolu animasyonuna da girmiştir.
- Tür
- Uzaylı
- Geçtiği eser
- The Warriors (1966)
- Yaratıcısı
- Larry Niven
- İlk göründüğü yıl
- 1966
- Kitabı
- Sayfasını aç →
- Filmi / dizisi
- Sayfasını aç →
Kzinler kimdir? Kzinler (tekil: Kzin, çoğul: Kzinti), Larry Niven'in Bilinen Uzay (Known Space) evrenindeki yırtıcı, kedimsi, savaşçı bir uzaylı ırktır. Boyları yaklaşık 2,4 metre (8 fit), ağırlıkları yaklaşık 225 kilogram (500 libre) olarak anlatılır. İlk kez Niven'in 1966'da Worlds of If dergisinde yayımlanan "The Warriors" öyküsünde görünürler ve insanlarla savaşan başlıca ırk olarak Bilinen Uzay'ın tanınmış uzaylıları arasında yer alırlar.
Hangi eserlerde geçer?
Kzinler ilk olarak "The Warriors" (1966) ve "The Soft Weapon" (1967) öykülerinde ortaya çıkar. "The Warriors" öyküsü Tales of Known Space (1975) derlemesinde yer alır. Kzinler sonraki yıllarda Niven'in Hugo ve Nebula ödüllü Halka Dünya romanına (1970) ve 1980'deki devamına da girer. Orada yer alan Kzin karakteri Hayvanlarla Konuşan (Chmeee) adıyla bilinir. Evrenin tamamı için Bilinen Uzay okuma sırası sayfasına bakabilirsiniz.
1988'den itibaren Baen Books'un yayımladığı Man-Kzin Wars antolojileri, bu ırkın evrendeki yerini başka yazarlara da açmıştır. Niven'in savaş öykülerini yazmakta çekimser kaldığı, okur talebi üzerine kendisi yalnız birkaçını yazıp geri kalanı için başka yazarları davet ettiği aktarılır; seri ondan fazla cilde yayılmıştır; erken dönem katkıcıları arasında Poul Anderson ve Jerry Pournelle vardır. Yazarın kendisi için Larry Niven sayfasına bakın.
Kzinler nasıl bir ırk?
Betimlemeye göre Kzinler geniş göğüslü, esnek omurgalı, geniş zarlı kulaklara, geri çekilebilir pençelere ve turuncu, sarı, siyah tonlarında tüylere sahip iki ayaklı yaratıklardır. Parmaklarının üçü karşılıklı başparmakla birlikte ele sahiptir ve ayak parmakları üzerinde yürürler. Çoğu kedi benzeri insansı betimlemelerden ayrılan bu görünüm, onları bir "insan kıyafetli kedi"den çok uzaklaştırır.
Toplumları erkek egemen ve hiyerarşiktir; liderlere Patriarch denir ve bu mevki kalıtsaldır. Bir Kzin'e doğuştan ad verilmez; adını yaptığı yiğitlik işleriyle kazanır, yani isim kısmi adlardan tam adlara doğru ilerler. Niven bu kültürde onur ve savaşçılığı öne çıkarır; kaynaklar bunu samuray kodlarına benzetir. Kzin toplumunda dişilerin büyük çoğunluğunun zekâsının gelişmemiş olarak betimlendiği de aktarılır. Kzinler, saldırıya hazır olmadan atılan "çığlık at ve atıl" tarzı bir savaş anlayışıyla tanınır; bu özellik hikâyelerde sık sık onların zaafına dönüşür.
Hikâyedeki yeri
"The Warriors" öyküsü insanlığın Kzinti ile ilk temasını anlatır. Anavatanları Kzinhome, 61 Ursae Majoris yıldızının üçüncü gezegenidir; bu dünya Dünya'dan biraz daha soğuk ve kurudur ve Patriarch yönetimini Kzinhome'daki sarayından yürütür. Niven'in anlatısında insanlarla Kzinler arasında beş çatışma yaşanır; Man-Kzin Wars adı verilen bu savaşlar Bilinen Uzay takvimine göre 2367 ile 2433 arasına yerleştirilir. İlk temasta Kzinler insanların savunma gücünü hafife alır.
Kzinler teknolojik olarak gelişmiştir; telepatları ve yerçekimi sürücüleri vardır. Niven aynı yıl, 1966'da Beowulf Shaeffer'ın ilk öyküsü "Neutron Star"ı da yayımlamıştır; Bilinen Uzay'ın insan kahramanı ile en tanınmış yırtıcı ırkı böylece aynı dönemde sahneye çıkmıştır.
Savaşların sonu
Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Man-Kzin Wars boyunca Kzinler, savaşa tam hazırlık yapmadan girişme eğilimleri yüzünden toprak kaybeder; insanlar teknolojik yenilik ve eşgüdümlü savaşla üstünlük sağlar. Yani hikâyenin yönü, güçlü ama sabırsız bir ırkın, planlı bir rakip karşısında yavaş yavaş gerilemesidir.
Canlandıranlar
Kzinler'in en bilinen ekran görünümü Uzay Yolu: Animasyon Seri'de yapmıştır. Niven, 8 Aralık 1973'te NBC'de yayımlanan, ilk sezonun 14. bölümü "The Slaver Weapon" için kendi "The Soft Weapon" öyküsünü uyarlamıştır; yönetmen Hal Sutherland'dır. Uyarlamada öyküdeki Kuklacı karakterin yerini Spock, insan mürettebatın yerini Sulu ile Uhura almıştır. Bölümde Kzin korsanlar, bir Slaver stazis kutusundaki güçlü silahı ele geçirmek ister. Bu bölüm, Kirk'ün görünmediği ilk Uzay Yolu bölümü olarak da bilinir. Kzinti seslendirmesi yapan oyuncular konusunda güvenilir bir kayıt bulamadığımız için ad vermiyoruz.
Kzinti sonraki on yıllarda Uzay Yolu'nda pek görülmemiş; 2020'de yayımlanan Star Trek: Picard'ın yedinci bölümünde William Riker'ın bir sözünde anılmış, Star Trek: Lower Decks'te ise ikinci sezondan itibaren Taylor adlı bir Kzin mürettebat figürü küçük bir rolle yer almıştır.
Animasyon dizisinin bağlamı da bilinmeye değer. Star Trek: The Animated Series, NBC'de 8 Eylül 1973 ile 12 Ekim 1974 arasında yayımlanan, 22 bölümlük iki sezondan oluşan bir yapımdır; Filmation ile Paramount Television'ın ortak işidir. Gene Roddenberry yaratıcı ve yapımcı, D. C. Fontana hikâye editörüdür; yazarları arasında David Gerrold ve Larry Niven de bulunur. Dizi, ikinci sezonuyla 1975'te çocuk programı dalında Emmy kazanan ilk Uzay Yolu yapımı olmuştur. Kanon statüsü hayranlar arasında tartışmalı olsa da sonraki yapımlar ona gönderme yapar.
Karakterin arkasındaki bilim: 61 Ursae Majoris
Kzinhome'un yıldızı gerçektir. 61 Ursae Majoris, Büyükayı takımyıldızında, Dünya'dan yaklaşık 31,2 ışık yılı uzakta, gözle belli belirsiz seçilen bir yıldızdır. G8V sınıfında, yani Güneş'e benzer bir anakol yıldızıdır; kütlesi Güneş'in yaklaşık yüzde 93'ü, yarıçapı yüzde 86'sı, ışıması ise yaklaşık yüzde 61'idir. Yüzey sıcaklığı yaklaşık 5488 kelvindir. Yaşı yaklaşık 1,4 milyar yıldır; yani Güneş'ten çok daha genç ve etkin bir yıldızdır, benekleri ve X-ışını yayımı vardır, 2013'te bir parlama da gözlenmiştir. Çok uzak bir açısal mesafede sönük bir yıldız eşi de gözlenmiştir.
Kzinhome ise kurgudur: Kzin yurdunun gerçek yıldız sistemiyle ilişkisi yalnızca Niven'in seçimidir. Yapılan taramalarda bu yıldızın çevresinde dev bir gezegen ya da toz halkası bulunmamıştır; yani yıldız gerçek, gezegen ve üzerindeki uygarlık kurgusaldır. Niven uzaylılarını gerçekten var olan, Güneş'e benzer ve görece yakın bir yıldıza yerleştirmiştir. Tayf sınıfları hakkında yıldız türleri sayfasına bakabilirsiniz.
Kültürdeki etkisi
Kzinti, Niven'in Bilinen Uzay'ında Kuklacılar'la birlikte öne çıkan iki uzaylı ırktan biri olarak anılır. Man-Kzin Wars antolojisi 1988'den 2019'a uzanan bir seriye dönüşmüş, Kzinti masaüstü oyunu Star Fleet Battles'ın gemi ve senaryolarında da yer almıştır. Star Trek Online oyununda ise hukuki kısıtlar yüzünden Kzinti'den esinlenen karakterler için "Ferasan" adı kullanılmıştır.
Ekran dışında, Kzin figürü en çok okurların ortak evren öykülerinde ve Chmeee gibi karakterlerde yaşar.
Kısaca
- Tür: Yırtıcı, kedimsi, iki ayaklı savaşçı ırk; tekil Kzin, çoğul Kzinti.
- İlk görünüm: "The Warriors", 1966; ardından "The Soft Weapon", 1967.
- Yurt: 61 Ursae Majoris'in üçüncü gezegeni Kzinhome (kurgu); yıldız gerçek, Dünya'dan yaklaşık 31,2 ışık yılı uzakta.
- Savaşlar: Bilinen Uzay takvimine göre 2367-2433 arasında beş çatışma.
- Ekran: Uzay Yolu animasyonunda "The Slaver Weapon" (8 Aralık 1973).
Başka karakterlerTümü →
Galactus kimdir? Gezegen yiyen kozmik varlığın hikâyesiFantastic Four #48 (1966)
Mekon kimdir? Dan Dare'in Venüslü dev kafalı baş düşmanıDan Dare, Eagle dergisi (1950)
Ras Thavas kimdir? Barsoom'un beyin nakli yapan dahi cerrahıThe Master Mind of Mars (1927'de Amazing Stories Annual'da, 1928'de kitap)
Tan Hadron kimdir? Barsoom'un Hastorlu genç savaşçısıA Fighting Man of Mars (1930'da Blue Book dergisinde tefrika, 1931'de kitap)
Gahan of Gathol kimdir? The Chessmen of Mars'ın Gathol jed'iThe Chessmen of Mars (1922'de Argosy All-Story Weekly'de tefrika, aynı yıl kitap)
Salensus Oll kimdir? Barsoom'un Kuzey Buz Diyarı hükümdarıThe Warlord of Mars (1913-1914'te All-Story dergisinde tefrika, 1919'da kitap)
















