RimWorld: oynanışı ve oyundaki gerçek volkanik kış, güneş fırtınası bilimi
Tynan Sylvester'ın uzak bir gezegene düşmüş koloniyi yönettirdiği hikâye üreten simülasyon, olayları bir yapay zekâ anlatıcıyla seçer. Oyunu ve gerçek bilimle karşılaştırmasını anlatıyoruz.
- Tür
- Hayatta kalma / inşa
- Çıkış yılı
- 2018
- Geliştirici
- Ludeon Studios
- Yayıncı
- Ludeon Studios
- Platformlar
- PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, Xbox One (Console Edition)
- Türkçe dil desteği
- Arayüz Türkçe (Steam sürümü)
RimWorld, Kanadalı oyun tasarımcısı Tynan Sylvester'ın geliştirdiği ve Ludeon Studios'un yayımladığı bir uzay kolonisi yönetim simülasyonudur. Uzak bir gezegene düşmüş birkaç hayatta kalanı yönetir, onları açlıktan, soğuktan, saldırılardan ve kendi aralarındaki kavgalardan korumaya çalışırsınız. Oyunun asıl iddiası bir "hikâye üreticisi" olmasıdır: olayları, bir yapay zekâ "anlatıcı" seçer. Bu yazıda oyunu, kullandığı fikirlerin gerçek bilimdeki karşılıklarını (volkanik kış, güneş fırtınası, ışık hızı sınırı, yalıtımda insan psikolojisi) ve nerede basitleştirdiğini anlatıyoruz.
Oyun ne anlatıyor?
Oyun, uzak bir gelecekte geçer: insanlar Samanyolu'na yayılmıştır ama ışıktan hızlı yolculuk yoktur. Bu yüzden gezegenler ve yıldız sistemleri birbirinden kopuk gelişir; bazı toplumlar teknolojik olarak ilerlerken diğerleri savaş ve hastalıkla geriler. Sonuçta Neolitik kabilelerden "makine tanrılarına" uzanan geniş bir teknoloji yelpazesi ortaya çıkar. Siz, bilinen uzayın uç bölgesindeki (Rim, "kenar") bir gezegene düşmüş birkaç kişiyi yönetirsiniz. Steam sayfasına göre bu kişiler profesyonel yerleşimci değil, yörüngede parçalanan bir yolcu gemisinden kurtulmuş sıradan insanlardır. Hedef, hayatta kalmak ve bir gün gezegenden kaçmaktır.
Nasıl oynanır?
Oyun iki boyutlu, kuşbakışı bir görünümde oynanır ve gerçek zamanlı akar.
- Dolaylı yönetim: Kolonistlere ("pawn") doğrudan komut vermezsiniz; onlara iş (duvar ör, yemek pişir, araştır) ve öncelik atarsınız, kendileri yaparlar. Savaşta ise "askere çağırıp" elle yönetebilirsiniz.
- Kişilik ve ihtiyaç: Her kolonistin rastgele geçmişi, özellikleri, becerileri ve ilişkileri vardır. Yemek, uyku, barınak, rahat kıyafet ve eğlence ihtiyaçları karşılanmazsa ruh hâli bozulur; en kötü durumda "zihinsel kırılma" yaşayıp ortalığı yakabilir ya da arkadaşına saldırabilirler.
- Üretim ve araştırma: Avcılık, tarım, hayvan evcilleştirme ve ticaretle beslenirsiniz; araştırma istasyonlarıyla "teknoloji ağacı"nda kabile dönemi giysilerinden uzay çağı teknolojisine ilerlersiniz. Elektrik rüzgâr türbini, güneş paneli ya da jeotermal santralle üretilir.
- Anlatıcılar: Üç hazır anlatıcı vardır: gerilimi yükseltip düşüren "Cassandra Classic", olaylar arasında dinlenme payı bırakan "Phoebe Chillax" ve anlatıyı bırakıp tam rastgelelik sunan "Randy Random". Altı hazır zorluk düzeyi ve özel ayar mevcut.
- Kayıt kipleri: "Bağlılık" kipinde elle kayıt yoktur; "her an yükle" kipinde bir olayı geri alabilirsiniz.
- Bitiş: Gezegenden ayrılmak için bir gemi araştırıp inşa etmek ya da arızalı bir gemi bulmak, sonra geminin 15 günlük hazırlık sürecinde onu korumak gerekir. Genişleme paketleri farklı bitişler ekler.
- Mod desteği: Steam Atölyesi üzerinden yüzlerce mod vardır; topluluk, oyunun önemli bir parçasıdır.
Oyunun zorluğu bir beceri sınavı değil, bir dramın sürdürülmesidir; kaybettiğinizde bile çoğu zaman ortaya anlatılacak bir hikâye çıkar.
Oyundaki bilim
RimWorld bir fizik simülatörü değildir; ama kurduğu dünya, gerçek bilimde karşılığı olan olaylara ve sınırlara dayanır. Aşağıda bunları gerçekle karşılaştırıyoruz.
Işık hızı sınırı: yalıtılmış dünyalar
Oyunun kurgusundaki en "bilimsel" karar, ışıktan hızlı yolculuğa yer vermemesidir. Özel görelilik, kütlesi olan bir cismin ışık hızına (boşlukta saniyede 299.792.458 metre) ulaşmasını yasaklar; hızlandıkça gereken enerji sınırsız artar. Bu sınır yüzünden yıldız sistemleri arasındaki iletişim ve ulaşım yıllarla ölçülür; RimWorld'ün "her gezegen kendi yolunda gider" evreni, bu yalıtılmışlığı doğal bir sonuç olarak kurar. Fazladan bilgi için ışık hızı sayfamıza bakın.
Volkanik kış ve soğuk dalgası: Tambora örneği
Oyunun olay havuzunda soğuk dalgaları ve "volkanik kış" gibi uzun süren felaketler yer alır. Oyundaki volkanik kış, uzaktaki bir yanardağın havaya kül püskürtmesi, Güneş'in kararması, sıcaklığın düşmesi ve bitkilerin zarar görmesi olarak anlatılır. Gerçekte bunun en bilinen örneği, Nisan 1815'te Endonezya'daki Tambora Yanardağı'nın patlamasıdır; bu patlama kayıtlı tarihin en güçlü volkanik patlaması sayılır (volkanik patlama indeksinde VEI 7; 37-45 kilometreküp yoğun kaya eşdeğeri malzeme). Patlama sütunu 43 kilometrenin üzerinde bir yüksekliğe çıktı, ses en az 2.600 kilometre öteden duyuldu. Asıl iklim etkisi küllerden çok, stratosfere karışan kükürt dioksitin oluşturduğu sülfat aerosol tabakasından geldi: Kuzey Yarımküre'nin 1816 yazında küresel sıcaklıklar yaklaşık 0,53 °C düştü ve "Yazsız Yıl" olarak anılan bu dönemin dolaylı ya da doğrudan yaklaşık 90.000 ölüme yol açtığı tahmin ediliyor. Oyun bu süreci tek bir "hava durumu olayı"na indirger; gerçekte etki bölgeden bölgeye değişir ve yıllarca sürebilir.
Güneş patlaması ve elektrik
Topluluk wiki'sinin olay listesinde "güneş patlaması" (solar flare) da yer alır; olay, oyunda kısa süren kötü bir olay olarak listelenir. Gerçekte 1-2 Eylül 1859'daki Carrington Olayı, kayıtlı tarihin en şiddetli jeomanyetik fırtınasıdır. İngiliz astronomlar Richard Carrington ve Richard Hodgson, 1 Eylül'de çok parlak bir güneş patlamasını birbirinden bağımsız gözlemledi; bunlar bilinen ilk güneş patlaması kayıtlarıdır. Fırtına sırasında Avrupa ve Kuzey Amerika'da telgraf sistemleri çöktü, bazı operatörler elektrik çarpmasına uğradı, telgraf direklerinden kıvılcımlar saçıldı ve aurora dünyanın pek çok yerinden gözlendi. Bugün aynı büyüklükte bir fırtınanın elektrik şebekelerinde ve uydularda yaygın hasara yol açabileceği tahmin ediliyor. Ayrıntılar için jeomanyetik fırtına sözlük sayfamıza ve Ad Astra'daki gibi uzaydan gelen bir dalga elektrikleri keser mi? yazımıza bakabilirsiniz. Oyun, gerçekteki çok katmanlı süreci (patlama, parçacık bulutu, manyetosfer etkileşimi, şebeke akımları) tek bir olay kartına sığdırarak bilerek basitleştirir.
Yalıtılmış küçük topluluk: ruh hâli ve stres
RimWorld'ün en gerçekçi tarafı mekanik değil, psikolojidir: birkaç kişi, zor koşullarda, birbirine mahkûm kalınca stres, çatışma ve zihinsel kırılma kaçınılmaz olur. NASA'nın CHAPEA programı bunu gerçek gönüllülerle sınıyor: dört kişilik ekip, Houston'daki Johnson Uzay Merkezi'nde yaklaşık 1.700 fit karelik izole bir habitatta 378 gün geçiriyor; fiziksel ve davranışsal sağlık ile performans izleniyor. Sonuçları için CHAPEA-2 yazımıza bakabilirsiniz. Gerçek ekipler dikkatle seçilir ve eğitilir; RimWorld'ün rastgele üretilmiş kolonistleri ise bilerek kusurludur, çünkü amaç hikâye üretmektir.
"Anlatıcı yapay zekâ": uyarlanabilir zorluk
Oyundaki anlatıcı, durumunuzu çözümleyip hangi olayın ilginç bir hikâye yaratacağına karar verir. Bu, video oyunlarında "dinamik zorluk dengeleme" diye bilinen fikre dayanır: oyuncunun becerisine göre parametreleri gerçek zamanlı ayarlayarak sıkıcılığı ve bunalmayı önlemek. 2008 tarihli Left 4 Dead, bunun bilinen bir örneği olan "AI Director"ı kullanmıştı. RimWorld'ün anlatıcısı ise yalnızca zorluğu değil, olayları "ilginç bir hikâye" üretme hedefiyle seçer.
Kısacası: ışık hızı sınırı, Tambora benzeri volkanik kış, Carrington benzeri güneş fırtınası ve yalıtım psikolojisi gerçek bilimle uyumlu temellere dayanır; bunların süreleri, etkileri ve ayrıntıları ise bir oyunun ritmine sığacak biçimde bilinçli olarak kısaltılıp basitleştirilmiştir.
Geliştirme hikâyesi
Tynan Sylvester, 2008'de Irrational Games'e katılıp dört yıl BioShock Infinite üzerinde çalıştı ve Şubat 2012'de bağımsız oyun geliştirmek için ayrıldı. Birkaç prototipten sonra RimWorld fikrine, arkadaşlarıyla yaptığı bir oyun testinin ardından yöneldi: iki arkadaşı sabah ikiye kadar oyundan kalkamamıştı. Oyunun ilham kaynakları arasında Dwarf Fortress ve Firefly dizisi ile sanat tarzı için Prison Architect sayılıyor; Steam sayfası Dune'u da anıyor (çöl gezegenlerinin iklimi için Arrakis gibi bir çöl gezegeni yaşanabilir mi? yazımıza bakabilirsiniz). Oyunun ilk adı Eclipse Colony idi. 2013'te kamuya duyuruldu, 2 Ekim 2013'te başlayan Kickstarter kampanyası 30 günde 268.132 Kanada doları topladı. İlk genel alfa 4 Kasım 2013'te çıktı; 1.0 sürümü 17 Ekim 2018'de yayımlandı. 2013-2018 arasında ekip iki üç kişiyi geçmedi; sürüm sonrası yedi geliştiriciye çıktı. Konsol sürümü Double Eleven tarafından hazırlandı. Oyun genişleme paketleriyle büyüdü: Royalty (24 Şubat 2020), Ideology (20 Temmuz 2021), Biotech (21 Ekim 2022), Anomaly (11 Nisan 2024) ve uzay uçuşuna ağırlık veren Odyssey (11 Temmuz 2025); Odyssey ile oyuncunun kurduğu "gravgemi"ler ve yeni keşif ortamları geldi.
Etkisi ve ödülleri
Şubat 2018'de Sylvester, oyunun bir milyondan fazla sattığını duyurdu. Eleştirmenler genel olarak olumlu: IGN'den Nomura Hikaru 9/10 verdi ve oyunu "yönetim simülasyonu için hepsi bir arada paket" diye anlattı; PC Gamer'dan Sam Greer oyunu "zengin bir koloni simülasyonu" buldu; Rock Paper Shotgun dram üretme becerisini övdü. RimWorld, 2016'da IndieDB'nin "yılın bağımsız oyunu" seçildi, 2018'de Steam'in en yüksek kullanıcı puanlı oyunu oldu, 22. D.I.C.E. Ödülleri'nde "Strateji/Simülasyon Oyunu" dalında aday gösterildi ve 2020'de Rock Paper Shotgun tarafından PC'nin en iyi yönetim oyunu seçildi. Oyunun mod topluluğundan, RimWorld'den esinlenen Ascent of Ashes gibi yeni oyunlar da çıktı.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
RimWorld, Steam üzerinden Windows, macOS ve Linux için çıkıyor; PlayStation 4 ve Xbox One için "RimWorld Console Edition" 29 Temmuz 2022'de Double Eleven tarafından yayımlandı. Steam sayfasındaki dil listesinde Türkçe de bulunuyor; yani Steam sürümünde Türkçe arayüz desteği var (oyunda seslendirme yoktur). Konsol sürümlerinin dil desteğini doğrulayamadık. Oyun ücretlidir (ücretsiz değil); genişleme paketleri ayrıca satılır. Tek oyunculudur ve Steam Atölyesi desteği vardır.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=3tDrxOASUog
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Sabırlı, planlamayı ve küçük felaketlerden hikâye çıkarmayı seven oyunculara uygundur; görsel gösteriş ya da hızlı aksiyon arayanlara pek göre değil. Kolonileri bilim odaklı yönetmek isteyenler, gerçek yaşam destek ve ısı mekaniklerini kurcaladığınız Oxygen Not Included, Mars'a koloni kurduğunuz Surviving Mars ve gezegen yüzeyinde üs kurduğunuz Planetbase oyunlarına bakabilir.
Benzer oyunlarTümü →
Breathedge: oynanışı ve oyundaki gerçek oksijen, vakum, uzay cenazesi bilimiRedRuins Softworks2018 · PC, Nintendo Switch, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
Interstellar Rift: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, madencilik, roket bilimiSplit Polygon2015 · PC (Windows)
Starbound: oynanışı ve oyundaki gerçek ötegezegen, Venüs, radyasyon bilimiChucklefish2013 · PC (Windows, macOS, Linux), Xbox One, Xbox Series X|S
Stationeers: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, atmosfer, Europa, Mars bilimiRocketWerkz2017 · PC (Windows)
Ostranauts: oynanışı ve oyundaki gerçek Newton uçuşu, yaşam destek, Venüs bilimiBlue Bottle Games2020 · PC (Windows)
Space Haven: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, oksijen, yapay yerçekimi bilimiBugbyte Ltd.2020 · PC (Windows, macOS, Linux)
























