Space Engineers: oynanışı ve oyundaki gerçek roket denklemi, iyon itki, yerçekimi bilimi
Keen Software House'un sandbox mühendislik oyunu, gemi ve istasyon kurup hayatta kalmayı anlatır. Oyunun nasıl oynandığını ve arkasındaki gerçek roket ve uzay bilimini ele alıyoruz.
- Tür
- Hayatta kalma / inşa
- Çıkış yılı
- 2013
- Geliştirici
- Keen Software House
- Yayıncı
- Keen Software House
- Platformlar
- PC (Windows), Xbox One, PlayStation 4, PlayStation 5
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok (Steam'de 16 dil, Türkçe listede yok)
Space Engineers, Çekyalı bağımsız stüdyo Keen Software House'un geliştirdiği ve yayımladığı bir "sandbox" (kum havuzu) mühendislik oyunudur. Belirli bir bitiş hedefi yoktur: gemi, istasyon ve gezegen üssü tasarlar, madencilik yapar, hayatta kalmaya çalışır ve fizik kurallarının sizi nereye kadar götürdüğünü görürsünüz. Oyun Ekim 2013'te Steam Erken Erişim'de yayımlandı, Şubat 2019'da tam sürüme çıktı. Bu yazıda oyunun nasıl oynandığını, ardından içindeki gerçek bilimi (roket denklemi, iyon itki, yapay yerçekimi, yaşam destek ve kaynak çıkarma) ve oyunun bu bilimi nerede basitleştirdiğini ele alıyoruz.
Oyun ne anlatıyor?
Space Engineers bir hikâye oyunu değil, bir mühendislik oyuncağıdır. Keen'in oyun tanıtımına göre oyuncu uzayda ve gezegenlerde inşaat, keşif ve hayatta kalma ile uğraşır: uzay gemileri, uzay istasyonları ve gezegen üsleri kurar, gemileri uçurur, kaynak toplamak için gezegenleri gezer. Hiçbir şey sınırlı değildir; neyin inşa edileceği oyuncunun hayalgücüne bırakılmıştır. İstenirse hazır senaryolar ya da topluluğun yaptığı özel dünyalar da oynanabilir.
Nasıl oynanır?
Oyun iki ana modla gelir ve tek başına ya da çevrimiçi oynanabilir.
- Yaratıcı (Creative) mod: Sınırsız kaynak vardır, bloklar anında yerleşir ve oyuncu ölümsüzdür. Bu mod, fikirleri hızla denemek için kullanılır ve oyunun ilk çıktığı dönemde tek moddu.
- Hayatta kalma (Survival) modu: Asteroit ve gezegenlerden cevher çıkarıp rafineride işler, montaj makinelerinde bileşen üretir, bunlarla blok, alet ve silah yaparsınız. Sağlık, enerji ve oksijen göstergelerini izlemeniz gerekir; çarpışma, silah, itici motora temas ya da meteor yağmuru zarar verebilir.
- Izgaralar (grid): İnşa ettiğiniz her şey bloklardan oluşan bir ızgaradır: küçük ızgaralar küçük gemiler ve araçlar, büyük ızgaralar büyük gemi ve istasyonlar içindir; zemine sabitlenen yapı "istasyon" olur.
- Hareket: Bir geminin uçabilmesi için güç, jiroskop, itici sistemi ve bir kokpit ya da uzaktan kumanda gerekir; dengeli hareket için itici motorları altı yöne de yerleştirmeniz beklenir. Eylemsizlik sönümleyicileri açılırsa gemi hareketi kendiliğinden yavaşlatılır. Astronot jetpack'le altı yönde hareket edebilir.
- Gezegenler: Dünya benzeri, Ay, Mars, Titan, Europa ve "uzaylı" bir gezegen bulunur; kendi çekim alanları vardır. Gezegenden çıkmak için yeterli yakıtı olan hidrojen motorlarına ya da kalkış için atmosfer motorlarını, üst atmosferden uzaya geçiş için iyon motorlarını birleştiren hibrit bir gemiye ihtiyaç vardır.
- Çok oyunculu oynanış: Özel sunucular ve oyuncunun kendi başlattığı oturumlar vardır; PC, PlayStation ve Xbox oyuncuları özel sunucularda birlikte oynayabilir; kendi başlattığınız oturumlar ise yalnız aynı platformdaki oyunculara açıktır.
- Modlar ve planlar: Steam Atölyesi (PC) ve mod.io (konsol) üzerinden blok, araç ve senaryo eklenebilir; oyuncular tasarımlarını "blueprint" olarak paylaşır.
Oyundaki bilim
Keen Software House kendi sayfasında oyunlarını "gerçek bilim, gerçek olgular, gerçek fizik" üzerine kurmak istediğini, bilimkurgu alanına girdiklerinde ise "sert bilimkurgu" yaklaşımını benimsediklerini yazar: her teknolojinin modern bilgiyle açıklanabilir olması hedeflenir. Oyunun merkezindeki fikir de buradan gelir: nesneler kütlesi, eylemsizliği ve hızı olan hacimli (volumetric) yapılardır. Şimdi bunları gerçekle karşılaştıralım.
Newton, eylemsizlik ve dönüş
Uzayda sürtünme olmadığı için bir cisim itildiği yönde, durdurulana kadar sürüp gider. Oyundaki "eylemsizlik sönümleyicileri", motorları kendiliğinden ters yöne ateşleyerek gemiyi yavaşlatan bir kolaylıktır; gerçek uzay araçlarında bu işi yönlendirme motorları (RCS) ve tepki çarkları ya da jiroskoplar yapar. Uluslararası Uzay İstasyonu yönünü elektrikle çalışan kontrol momenti jiroskoplarıyla korur; RCS motorları yedek ve destek görevindedir. Oyunda dönmeyi sağlayan jiroskop bloğu da benzer bir işlev görür.
Roket denklemi ve iyon itki
Her uzay aracı, yakıtının bir kısmını yüksek hızla dışarı atarak ivmelenir. Bu ilişki, 1903'te yayımlayan Konstantin Tsiolkovsky'nin adıyla anılan roket denklemiyle yazılır: elde edilebilecek hız değişimi, egzoz hızının, aracın başlangıç ve son kütlesinin oranının logaritmasıyla çarpımına eşittir. Pratik anlamı şudur: hedeflenen hız değişimi büyüdükçe gereken yakıt kütlesi üstel olarak artar. Space Engineers, atmosferden çıkış için hidrojen motorlarını, boşlukta ise iyon motorlarını kullanmanızı bekler; bu ayrım gerçek mühendisliğin yönüyle uyumludur. Gerçekte Uzay Mekiği'nin RS-25 motorları sıvı hidrojen ve sıvı oksijen yakar. İyon iticiler ise çok verimlidir ama çok düşük itki verir: tipik iyon motorlar 25-250 milinewton itki üretir; NASA'nın NSTAR iticisinin 92 mN'lik itkisi, bir tonluk bir uyduyu yalnızca yaklaşık 9,2×10⁻⁵ m/s² ile ivmelendirir. Bu yüzden gerçek iyon iticiler fırlatma için kullanılamaz; Deep Space 1 görevi 73,4 kg ksenonla 4,3 km/s, Dawn görevi 425 kg ksenonla 11,5 km/s hız değişimi sağlamıştır. Bir oyunun akıcı kalması için bu zayıf itkinin birebir yansıtılması beklenmez; oyundaki motorların sayısal değerlerini doğrulamadık. Daha ayrıntılı bir açıklama için sözlüğümüzdeki İyon motoru maddesine bakabilirsiniz; roket bilimini oyunla anlatan örnekler için Kerbal Space Program ve Children of a Dead Earth yazılarımız var.
Yapay yerçekimi
Oyunda bir "yerçekimi üreteci" bloğu bulunur; gemilerin ve asteroitlerin içinde yürümeyi mümkün kılar. Gerçekte böyle bir cihaz yoktur. Yapay yerçekiminin bilinen tek pratik yolu dönmedir: dönen bir yapıda merkezkaç etkisi, yer çekimine benzer bir kuvvet yaratır. Ancak Dünya'nınkine yakın bir değer için gereken yapının büyüklüğü ve maliyeti yüzünden bugün insan uzay uçuşlarında kullanılan bir yapay yerçekimi yoktur; ayrıca dönüşün iç kulakta bulantı ve yönelim kaybı yaratabileceğinden endişe edilir. Bu önemli, çünkü ağırlıksızlık bedene zarar verir: astronotlar uzayda ortalama olarak ayda kemik kütlelerinin %1'inden fazlasını kaybeder.
Yaşam destek ve kaynak çıkarma
Oyundaki astronotun skafandrı, canlı kalması için enerjiye bağlıdır. Gerçek istasyonlarda da yaşam destek enerjiye bağımlıdır: ISS'te oksijen, başlıca suyun elektrolizinden elde edilir. Gezegen yüzeyinde kaynak çıkarma fikri de gerçek araştırmaya dayanır: NASA'nın Perseverance Mars gezgininde taşıdığı MOXIE deneyi, 20 Nisan 2021'de Mars atmosferindeki karbondioksitten oksijen üretti; bu, başka bir gezegenden doğal bir kaynağın insan kullanımı için ilk deneysel çıkarılmasıydı. Bunun yaşam destek açısından anlamı Surviving Mars yazımızda da var. Asteroitlerde ise gerçek görevler bugün örnek getirme düzeyindedir (Hayabusa ve OSIRIS-REx gibi görevler); oyundaki el matkabıyla cevher çıkarma, bu işin çok daha kolay bir hâlidir. Asteroitler hakkında genel bilgi için Asteroitler sayfasına bakabilirsiniz.
Oyunun bilerek basitleştirdikleri
Oyundaki gezegenler ve asteroitler uzayda sabit durur; yörünge mekaniği yoktur, yani Kerbal Space Program'daki gibi bir yörünge hesabı yapmazsınız. Gerçek bir görevde ise aracın yörüngesi, fırlatma penceresi ve yakıt bütçesi birlikte hesaplanır. Oyun bunun yerine inşaat mühendisliğine ve sistemlerin birbirine bağlanmasına odaklanır.
Geliştirme hikâyesi
Keen Software House, 2010'da Marek Rosa tarafından kuruldu ve özel mülkiyetli bir şirkettir. Space Engineers, şirketin kendi geliştirdiği VRAGE oyun motoruyla çalışır; motorun adı "volumetric rage" yani "hacimsel ve voksel" anlamına gelir ve temel özelliği çevrenin hacimli olmasıdır. Oyun 23 Ekim 2013'te Steam Erken Erişim'e çıktı. Ardından sürekli güncellendi: gezegenler 12 Kasım 2015'te eklendi, 15 Aralık 2016'da beta aşamasına geçildi, Şubat 2019'da "Survival Overhaul" güncellemesiyle tam sürüm yayımlandı. Mayıs 2015'te oyunun kaynak kodu modlama topluluğuna yardım için GitHub'da açıldı. Keen'in 23 Ekim 2026 tarihli duyurusu oyunun 13. yılını kutluyor ve serinin devamı Space Engineers 2'nin ayrı bir oyun olarak sürdüğünü gösteriyor; bu oyun Almagest adlı yeni bir sistemde geçer.
Etkisi ve ödülleri
Keen Software House'un kendi sayfasına göre oyun, çıkışından bu yana 5 milyondan fazla kopya sattı. Stüdyonun kendi listesinde yer alan ödüller arasında "Indie of The Year" kapsamında 2015'in en iyi bağımsız oyunu ödülü, 2013 IndieDB Yılın Oyunu seçiminde 4. en iyi bağımsız oyun ve "Perpetuum MOB 2013" kapsamında En Sıra Dışı Çevrimiçi Oyun ödülü bulunur. Oyunun modlama topluluğu da büyüktür. Stüdyonun Medieval Engineers (ortaçağ teknolojisiyle mühendislik) gibi başka oyunları da var.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=YWZQj-1oK8k
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Oyun Steam üzerinden Windows için, ayrıca Xbox One ve PlayStation 4/5 konsolları için satılır (Keen'in sayfasına göre). Steam'deki dil listesinde İngilizce, Almanca, İspanyolca, Çekçe, Danca, Felemenkçe, Lehçe, Fransızca, İtalyanca, Fince, Macarca, Norveççe, Brezilya Portekizcesi, İsveççe, Rusça ve Basitleştirilmiş Çince yer alır; Türkçe arayüz ya da altyazı yok. Oyun ücretlidir (ücretsiz değil); ek içerik paketleri de ayrıca satılır.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Bir şeyin nasıl çalıştığını kurcalamayı, gemi ya da istasyon tasarlamayı seviyorsanız oyun size göre; hazır bir hedef ve hikâye arıyorsanız oyunun açık uçlu yapısı sizi zorlayabilir. Arkadaşlarla birlikte inşa etmek ve oyuna modlar eklemek de büyük bir artı. Benzer hissi veren, ancak yörünge mekaniğine ağırlık veren oyun için Kerbal Space Program, gemi sökme ve ağırlıksızlıkta iş yapma deneyimi için Hardspace: Shipbreaker ve yaşam destek yönetimi için Oxygen Not Included yazılarına göz atabilirsiniz.
Benzer oyunlarTümü →
Breathedge: oynanışı ve oyundaki gerçek oksijen, vakum, uzay cenazesi bilimiRedRuins Softworks2018 · PC, Nintendo Switch, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
Interstellar Rift: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, madencilik, roket bilimiSplit Polygon2015 · PC (Windows)
Starbound: oynanışı ve oyundaki gerçek ötegezegen, Venüs, radyasyon bilimiChucklefish2013 · PC (Windows, macOS, Linux), Xbox One, Xbox Series X|S
Stationeers: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, atmosfer, Europa, Mars bilimiRocketWerkz2017 · PC (Windows)
Ostranauts: oynanışı ve oyundaki gerçek Newton uçuşu, yaşam destek, Venüs bilimiBlue Bottle Games2020 · PC (Windows)
Space Haven: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, oksijen, yapay yerçekimi bilimiBugbyte Ltd.2020 · PC (Windows, macOS, Linux)
























