21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Per Aspera: oynanışı ve oyundaki gerçek Mars atmosferi, terraforming bilimi

Per Aspera'da Mars'ı insanlığa hazırlamakla görevli bir yapay bilincin yerine geçiyorsunuz; oyunun gezegen dönüşümünü gerçek Mars bilimiyle karşılaştırıyoruz.

Tür
Hayatta kalma / inşa
Çıkış yılı
2020
Geliştirici
Tlön Industries
Yayıncı
Raw Fury
Platformlar
PC (Windows)
Türkçe dil desteği
Türkçe yok

Per Aspera'da insan değilsiniz: Mars'ı insanlığa hazırlamakla görevli bir yapay bilincin, AMI'nin yerine geçersiniz. Yapacağınız iş, kızıl gezegeni önce yaşanabilir hâle getirmek, sonra da orada tutunmaya çalışan kolonicilerle bir ilişki kurmak. Tlön Industries'in geliştirdiği, Raw Fury'nin yayımladığı bu oyun, gezegen ölçeğinde bir şehir kurma ve terraforming (bir gezegeni insan yaşamına elverişli hâle getirme) simülasyonunu bir hikâyeyle birleştiriyor. Oyun ilk kez Haziran 2019'daki PC Gaming Show'da duyuruldu ve 3 Aralık 2020'de Steam'de çıktı.

Hikâyesini burada açmıyoruz: oyun, Mars'ın yüzeyinin geçmişte başarısız olmuş koloni girişimlerinin kalıntılarıyla dolu olduğu bir dünyada geçiyor ve oyuncunun kararları sonucu etkiliyor. Dallanıp budaklanan bir anlatı ve birden çok son var; ayrıca hikâyesiz, serbest bir mod da bulunuyor. Oyunun seslendirme kadrosunda Troy Baker ve Phil LaMarr gibi adlar yer alıyor.

Nasıl oynanır?

Oyunun merkezinde bir kaynak ağı var. Madenler, enerji santralleri, fabrikalar, su tesisleri ve kolonilerin yaşam alanları gezegenin yüzeyine yayılır; hepsi birbirine yollarla ve boru hatlarıyla bağlanır. Her yapının girdisi ve çıktısı vardır: bir su arıtma tesisini kurmak için hem malzeme hem enerji, hem de uygun bir arazi gerekir, aksi hâlde oyun neyin eksik olduğunu gösterir. Yani yapboz Mars'ın yüzeyine yayılmış bir lojistik hesabı.

İkinci katman araştırma ağacı. Dallı budaklı bir teknoloji haritasında ilerledikçe yeni binalar ve gezegeni dönüştüren yeni yöntemler açılır. Steam sayfası bunların gerçek bilimden esinlendiğini belirtiyor. Üçüncü katman ise terraforming göstergeleri: ekranın üst köşesinde sıcaklığı, hava basıncını (milibar cinsinden), oksijen ve karbondioksit oranlarını izlersiniz. Oyun ilerledikçe gezegen gözle görülür biçimde değişir; ilk kırmızı çölün yerini önce mavi su kütleleri, sonra yeşil bitki örtüsü alır. Zaman da Mars takvimine göre akar: oyunun saati yıl, ay ve "sol" cinsinden gösterilir; sol, Mars'ın bir güneş gününe verilen addır (sol nedir?).

Dördüncü katman insanlar. Kolonicilerin ihtiyaçlarını karşılamazsanız hayatta kalmaları zorlaşır; onlarla ilişkiniz görevin gidişatını etkiler. Ayrıca oyunda bir tehdit unsuru da var: Steam sayfası Mars'ta bilinmeyen, saldırgan güçlerin bulunduğundan söz ediyor.

Oyundaki bilim

Per Aspera, bu sitede ele aldığımız oyunlar arasında Mars'ın gerçek sorunlarına en çok yaklaşanlardan biri. Oyun hepsini çözülebilir bir bulmacaya çeviriyor; gerçek dünya ise daha inatçı.

Mars'ın gerçek havası

Oyun, havayı bir "kırmızı çölden yeşile" yolculuk olarak sunuyor; gerçekte başlangıç noktası çok uzak. NASA'ya göre Mars atmosferi çoğunlukla karbondioksit, azot ve argondan oluşuyor. Ayrıntılı değerlerde karbondioksit yaklaşık yüzde 95, azot yüzde 2,8, argon yüzde 2, oksijen ise yalnızca yaklaşık yüzde 0,17. Yüzey basıncı yaklaşık 610 paskal, yani Dünya'dakinin yaklaşık yüzde 0,6'sı. Oyun göstergesindeki "milibar" birimiyle söylersek bu, deniz seviyesindeki Dünya basıncının (yaklaşık 1013 mbar) yüzde 1'inin bile altında bir değer; yani gerçek Mars'ta basınç yaklaşık 6 milibar. Bu kadar düşük basınçta sıvı su kararlı kalamaz; sıcaklık da NASA'ya göre en fazla yaklaşık 20 °C'ye çıkıyor, en düşükte yaklaşık eksi 153 °C'ye iniyor.

Yeterli karbondioksit var mı?

Oyun, gezegeni kurduğunuz sanayiyle adım adım dönüştürmenizi ister. Gerçek bilimde ise atmosferi kalınlaştırmak başlı başına tartışmalı bir konu. Jakosky ve Edwards'ın çalışması, kutup buzulları ve toprakta hapsolmuş tüm karbondioksit serbest bırakılsa bile basıncın yaklaşık 12 milibara, yani şimdikinin yaklaşık iki katına çıkabileceğini, bunun da Dünya'nın deniz seviyesi basıncının yalnızca yüzde 1,2'si kadar olduğunu hesapladı. Yani yalnızca Mars'ın kendi kaynaklarıyla yeterli bir sera etkisi kurmak zor görünüyor. Başka önerilerde kutuplara nükleer patlama yapmak, yörüngeye ayna yerleştirmek, güçlü sera gazları (klorofluorokarbonlar gibi) üretmek var; ama bunların hepsi ya çok büyük bir sanayi gücü, ya da büyük bir taşıma gerektiriyor. Terraforming sayfamız bu fikirleri ve karşı görüşleri ayrıntılı veriyor: terraforming. Genel kanı, bugünün teknolojisiyle bunun mümkün olmadığı yönünde.

Manyetik kalkan ve radyasyon

Mars'ın bugün küresel bir manyetik alanı yok; yalnızca güney yarımküredeki kabuğun bazı bölgeleri yüksek derecede mıknatıslanmış (manyetik alan). Bu yüzden güneş rüzgârı atmosferin atomlarını zamanla uzaya sürüklüyor; yapay olarak kalınlaştırılmış bir atmosferi korumak da ayrı bir sorun. Yüzey aynı zamanda iyonlaştırıcı radyasyona açık ve toprak, canlılar için zehirli olan perklorat tuzları içeriyor. Bu, Mars yüzeyindeki her türlü uzun süreli yaşam için başlı başına bir engel.

Oksijen üretmek

Oyunun oksijen göstergesini yükseltmesi, gerçek bir deneyle yan yana düşünülebilir. NASA'nın Perseverance gezgini üzerindeki MOXIE, Mars havasındaki karbondioksiti yaklaşık 800 °C'ye ısıtıp katı oksit elektrolizle oksijene ve karbonmonoksite ayırdı. 20 Nisan 2021 ile Ağustos 2023 arasında 16 çalıştırmada toplam 122 gram oksijen üretti, saatte en çok yaklaşık 12 gram verdi ve saflık yüzde 98 ya da daha iyiydi. Bu, bir küçük köpeğin on saatlik nefesi kadar. Gezegeni değil, tek bir insan misyonunu doldurmaya yönelik bir ilk adım; NASA 200 kat büyük bir sistemle saatte en az 2 kilogram hedefleyen planlar yapıyor. Oyunun gezegen ölçekli oksijen oranına ulaşması içinse çok daha farklı bir ölçek gerekir.

Su, toz ve hız

Gerçek Mars'ta su kutup bölgelerinde yüzeyin hemen altında buz olarak ve tuzlu su biçiminde bulunuyor (Mars'ta su). Küresel toz fırtınaları ise ortalama her üç Mars yılında bir yaşanıyor; 2018'deki fırtına gezegen yüzeyinin yaklaşık dörtte birini kapladı. Gerçek bir koloni için toz, makinelerin ve güneş panellerinin düşmanı (Perseverance'ın astronotlar için toz bulguları). Son olarak zaman ölçeği: oyunun ekran görüntülerinde sayaç 100. yılı gösteriyor, ama Mars'ın gerçek koşullarını böyle bir sürede değiştirmenin mümkün olup olmadığı belirsiz; en iyimser öneriler bile bugünün teknolojisinin ötesinde.

Bir etik soru da oyunun dışında kalıyor: Mars'ta yaşam varsa ya da olduysa, gezegeni değiştirmek ne anlama gelir? Bilim insanlarının bu konudaki çağrısını Mars'ı yaşanabilir kılmak bir kütüphaneyi yakmak mı? yazımızda okuyabilirsiniz.

Geliştirme hikâyesi, etkisi ve ödülleri

Oyun Unity oyun motoruyla yapıldı. Resmî olarak PC Gaming Show'da duyurulduktan sonra Steam ve GOG'da yayımlandı. Çıkışının ardından üç genişleme paketi aldı: "Green Mars" (21 Ekim 2021), "Blue Mars" (2 Mayıs 2022) ve "Home" (23 Ocak 2023). Basın oyunu, doğrusal olmayan anlatımı ve bilimsel zemini için övdü; denge sorunları ise sık anılan bir eleştiri oldu. 24. D.I.C.E. Ödülleri'nde (2021) "Strateji/Simülasyon Oyunu" dalında aday gösterildi. Mars üçlemesini sevenler için Kim Stanley Robinson'ın kitapları bu temanın edebiyattaki karşılığı: Mars üçlemesi okuma sırası.

Fragman

Hangi platformlarda var, Türkçe mi?

Per Aspera, Steam'in sayfasına göre yalnızca Windows'ta oynanıyor ve Steam ile GOG'da satılıyor. Ücretli bir oyun; genişleme paketleri de ayrıca ücretli. Steam'in dil listesinde Türkçe yok: arayüz ve altyazı İngilizce, Fransızca, Almanca, İspanyolca, Japonca, Brezilya Portekizcesi, Rusça ve Basitleştirilmiş Çince. Seslendirme yalnızca İngilizce. Oyunda uzun bir araştırma ağacı ve yoğun metin olduğu için İngilizce bilmek oyuna rahat girmeyi sağlıyor.

Kimlere uygun, benzer oyunlar

Yapı kurma, kaynak zincirlerini düzenleme ve tek bir gezegeni baştan sona dönüştürmek hoşunuza gidiyorsa Per Aspera bunun için iyi bir seçenek; hızlı aksiyon beklemeyin. Mars teması için Surviving Mars, daha bilimsel bir yerleşim simülasyonu için Mars Simulation Project da bakılabilir.

Benzer oyunlarTümü →

🎮 Uzay oyunlarıTümü →

  1. Galaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiGalaxy on Fire 2: oynanışı ve oyundaki gerçek zaman genişlemesi, süpernova bilimiAksiyon / macera
  2. Starlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiStarlink: Battle for Atlas: oynanışı ve oyundaki gerçek kaçış hızı, atmosfere giriş bilimiAksiyon / macera
  3. Everspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiEverspace: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, uzay enkazı, bulutsu bilimiAksiyon / macera
  4. SpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıSpaceBourne 2: oynanışı ve oyundaki gerçek gezegen yerçekimi, Dış Uzay AntlaşmasıAksiyon / macera
  5. SpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiSpaceBourne: oynanışı ve oyundaki gerçek kara delik, yapay yerçekimi, hibernasyon bilimiAksiyon / macera
  6. Helldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiHelldivers 2: oynanışı ve oyundaki gerçek yörünge, atmosfere giriş, dev böcek bilimiAksiyon / macera
  7. Lethal Company: oynanışı ve oyundaki gerçek Ay, Titan, ötegezegen uydusu bilimiLethal Company: oynanışı ve oyundaki gerçek Ay, Titan, ötegezegen uydusu bilimiAksiyon / macera
  8. Among Us: oynanışı ve oyundaki gerçek vakum, yaşam destek, izolasyon bilimiAmong Us: oynanışı ve oyundaki gerçek vakum, yaşam destek, izolasyon bilimiAksiyon / macera

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Dizi ve filmlerTümü →

  1. The Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarThe Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarSeri / evren
  2. Halo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiHalo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiSeri / evren
  3. MonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerMonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerSeri / evren
  4. Transformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneTransformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneSeri / evren
  5. Predator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorPredator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorSeri / evren

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor14 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar