Mass Effect oynama sırası: Legendary Edition ve oyundaki gerçek ışık hızı bilimi
Mass Effect serisi hangi sırayla oynanır, Legendary Edition'dan mı başlanmalı? Çıkış ve hikâye sırası tablosuyla birlikte oyundaki ışıktan hızlı yolculuğu, karanlık enerjiyi ve galaksi ölçeğini gerçek bilimle karşılaştırıyoruz.
- Tür
- Seri / evren
- Çıkış yılı
- 2007
- Geliştirici
- BioWare (Andromeda: BioWare Montréal)
- Yayıncı
- Electronic Arts (ilk oyun 2007'de Microsoft Game Studios yayınıyla çıktı)
- Platformlar
- PC, PlayStation 4, Xbox One (Legendary Edition; PS5 ve Xbox Series X|S'te geriye dönük uyumlulukla)
- Türkçe dil desteği
- Türkçe yok (Steam'de doğrulandı)
Mass Effect, BioWare'in Casey Hudson'ın 2003'te hazırladığı bir öneriyle başlayan, bilimkurgu rol yapma oyunu serisidir. İlk oyun 2007'de çıktı; üçlemenin tamamı 14 Mayıs 2021'de Mass Effect Legendary Edition adıyla, yenilenmiş görüntülerle ve tek paketle yeniden sunuldu. Bu sayfa seriyi tanıtıyor, hangi sırayla oynanacağını söylüyor ve asıl olarak oyunların dayandığı fikirleri (ışıktan hızlı yolculuk, karanlık enerji, yapay yerçekimi, Samanyolu'nun ölçeği) gerçek bilimle karşılaştırıyor.
Seri ne anlatıyor, kaç oyun var?
Üçlemenin kurgusu, insanlığın Samanyolu'nda uzaylı kökenli teknolojiler keşfetmesiyle başlar. "Kütle röleleri" denen yapılar ışıktan hızlı seyahati mümkün kılar ve insanlık galaktik topluluğun bir parçası hâline gelir. İlk oyun 2183 yılında geçer; oyuncu, Komutan Shepard adlı seçkin bir askeri canlandırır ve galakside yaşamı dönemsel olarak yok eden makine ırkı Reaper'lara karşı mücadelenin içine çekilir. Hikâyenin ayrıntılarını bilerek bozmuyoruz; ama sorunun çerçevesi, galaksinin 50.000 yılda bir tekrarlanan bir tehditle yüz yüze olduğudur.
Ana seride dört oyun vardır: üçleme (2007, 2010, 2012) ve Mass Effect: Andromeda (2017). Andromeda, hikâye olarak üçlemeden yaklaşık altı yüzyıl sonra, başka bir galakside geçer. Legendary Edition ise yeni bir oyun değil, üçlemenin üç oyununu tek pakette toplayan bir yeniden düzenlemedir.
Oynama sırası
Burada çıkış sırası ile hikâye sırası aynıdır; tek ayrıntı Legendary Edition'ın bir derleme olmasıdır.
| Oyun | İlk çıkış | Hikâye sırası | Not |
|---|---|---|---|
| Mass Effect | 2007 (Xbox 360), 2008 (PC) | 1 | 2183'te geçer; Legendary Edition'da yenilenmiş |
| Mass Effect 2 | 2010 (PC ve Xbox 360) | 2 | Legendary Edition'da |
| Mass Effect 3 | 2012 | 3 | Çok oyunculu kipi Legendary Edition'da yok |
| Mass Effect Legendary Edition | 14 Mayıs 2021 | 1-3 (derleme) | PC, PlayStation 4, Xbox One |
| Mass Effect: Andromeda | 2017 | 4 (yaklaşık 600 yıl sonra) | Andromeda galaksisinde; yeni kahraman Ryder |
Nereden başlanır? Yeni başlayanlar için en uygun yol Legendary Edition'dır: üç oyun tek paket olarak gelir, ilk oyunun kontrolleri ve görüntüsü güncellenmiştir. Andromeda'yı ise üçlemeyi bitirdikten sonra, istenirse ayrı bir hikâye olarak oynamak yeterlidir.
Nasıl oynanır?
Seri, takım temelli gerçek zamanlı çatışmayı rol yapma öğeleriyle birleştirir. Birinci oyunda bir galaksi haritasında görev seçer, gezegen yüzeylerinde M35 Mako adlı arazi aracıyla gezinirsiniz; diyalog tekerleği, verdiğiniz yanıtlara göre hikâyenin yönünü ve "Paragon/Renegade" olarak anılan karakter eğilimini belirler. İkinci oyun, silahlardaki aşırı ısınma sistemini terk edip "ısıl şarjör"lere (thermal clips) geçer ve gezegenleri yörüngeden tarayıp kaynak toplama mekaniği ekler. Üçüncü oyunda ise Reaper tehdidine karşı galaksinin hazırlığını izleyen "Galactic Readiness" ölçeği öne çıkar.
Legendary Edition için BioWare, ilk oyunun görüntüsünü, arayüzünü, silah ve nişan alma sistemini, Mako'nun fiziğini ve asansörlerin yükleme sürelerini iyileştirdi; ikinci ve üçüncü oyunlara daha hafif güncellemeler geldi. Pakette tek oyunculu içeriğin neredeyse tamamı vardır; Mass Effect 3'ün çok oyunculu kipi ve ilk oyunun Pinnacle Station eklentisi dışarıda kalmıştır.
Oyundaki bilim
Mass Effect "sert" bilimkurgu değildir; ancak bilimsel fikirlerden ilham alır. En ilginç olanları gerçekle karşılaştıralım.
Işıktan hızlı yolculuk
Kütle röleleri ve gemilerin "kütle etkisi" alanları, seride ışıktan hızlı seyahati mümkün kılar. Bu alanın kurgusal açıklaması Wikipedia'daki seri özetinde şöyle anlatılır: element zero (eezo) denen maddeye karanlık enerji aracılığıyla güçlü bir elektrik akımı uygulandığında kütlesini azaltan bir alan oluşur; bu hem yapay yerçekimini hem de ışıktan hızlı itkiyi sağlar. Gerçek fizikte ise özel görelilik, kütlesi olan bir cismin ışık hızına ulaşmasını yasaklar: Lorentz çarpanı ışık hızına yaklaşırken sonsuza gider ve hızlanmak için gereken enerji sınırsızca artar. Işığın boşluktaki hızı saniyede 299.792.458 metredir. Zaman genleşmesi ise deneylerle doğrulanmıştır; yüksek hızlı müonlar ve atom saatleri bunun örnekleridir. Alcubierre'nin 1994'te önerdiği "warp" sürücüsü uzayı büzüp genişleterek ışıktan hızlı yolculuğu göreliliği bozmadan tarif eder, ama negatif enerji yoğunluğu gerektirir ve yalnızca kuramsaldır; hiçbir deneyle üretilmemiştir.
Ölçeği görmek için en yakın yıldız olan Proxima Centauri'ye (4,25 ışık yılı) bakın: Voyager 1'in yaklaşık 17 km/s'lik hızıyla oraya varmak yaklaşık 74.000 yıl sürer. Oyundaki kısa seyahatler bu yüzden tamamen kurgudur.
Karanlık enerji
Oyun "karanlık enerji" terimini kullanır, ama gerçek anlamı çok farklıdır. NASA'nın tarifine göre karanlık enerji, evrenin genişlemesini hızlandıran gizemli bir şeyin adıdır ve evrenin yaklaşık yüzde 68-70'ini oluşturur. 1998'de uzak Tip Ia süpernovaların beklenenden sönük görünmesi, genişlemenin hızlandığını ortaya koydu; bulguyu yapan iki ekibin liderleri (Adam Riess, Saul Perlmutter, Brian Schmidt) 2011 Nobel Fizik Ödülü'nü aldı. Doğası hâlâ bilinmiyor: kuantum boşluk enerjisi, "quintessence" denen dinamik bir alan ya da genel göreliliğin değiştirilmesi başlıca adaylardır. Yani gerçek karanlık enerjinin yerel olarak elektrik akımıyla uyarılıp gemi motoru olarak kullanılabildiğine dair bilinen bir şey yoktur; bu, oyunun bilimsel jargonu kurguya bağlayan kısmıdır. Daha geniş bilgi için karanlık enerji ve karanlık enerji kuramı sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Yapay yerçekimi
Oyundaki gemilerde yerçekimi, kütle etkisi alanlarıyla sağlanır. Gerçekte yapay yerçekimi için tek bilinen yol dönmektir: geminin gövdesi merkezkaç etkisiyle içindeki insanlara "aşağı" doğru bir kuvvet uygular. Wikipedia'ya göre insanların rahat edebileceği dönüş hızı genellikle dakikada 2 devir ya da daha azdır; bu, yarıçapın büyük olmasını gerektirir. Gemini 11 (1966) mürettebatı, bir Agena aracıyla kablo üzerinden dönerek bunu denedi ve yaklaşık 0,00015 g elde etti; bu kadarı hissedilemeyecek kadar küçüktür. Bugün ISS'te yaşayanlar mikro yerçekimi ortamındadır.
Galaksinin ölçeği
Seri Samanyolu'nda geçer. Wikipedia'ya göre galaksinin yıldız diski yaklaşık 87.400 ışık yılı genişliğindedir, Güneş merkezden 25.000-28.000 ışık yılı uzaktadır ve galaksi 100-400 milyar yıldız içerir. Güneş, galaksi merkezini yaklaşık 212 milyon yılda bir dolanır. Reaper'ların 50.000 yıllık döngüsü bu ölçeğin yanında çok kısadır; bir "galaktik yıl" bunun binlerce katıdır. Daha fazlası için Samanyolu ve Andromeda galaksisi sayfalarına bakın.
Gezegen keşfi
Oyunun galaksi haritasındaki gezegen çeşitliliği kurgusaldır, ama gerçek keşif çok hızlı ilerliyor: NASA, 6.000'den fazla ötegezegeni doğruladığını bildiriyor; Güneş benzeri bir yıldızın çevresindeki ilk ötegezegen 51 Pegasi b ise Ekim 1995'te bulundu. Gerçek yüzey keşfi ise Mako gibi hızlı bir araçla değil, yavaş robotlarla yapılır: Opportunity, 2004'te inen ve 90 sol'luk bir görev için tasarlanan bir araç olarak yaklaşık 14 yıl çalıştı ve yaklaşık 45 kilometre (28,06 mil) yol kat etti.
Isı ve silahlar
İlk oyundaki silahlar aşırı ısınırdı; ikinci oyunda yerlerini ısıl şarjörler aldı. Gerçek uzayda ısıyı atmak zordur, çünkü boşlukta yalnızca ışıma yoluyla soğuyabilirsiniz. Wikipedia'ya göre uzay araçları kızılötesi ışımaya güvenir ve çoğu uydu radyatörü metrekare başına 100-350 watt atar. Bu yönüyle oyundaki "ısı" mekaniği, bilimsel bir fikre kaba bir gönderme olarak okunabilir.
Geliştirme hikâyesi ve etkisi
İlk Mass Effect, Unreal Engine 3 ile yaklaşık üç buçuk yıl süren bir çalışmada, yaklaşık 130 kişilik bir ekiple geliştirildi; Wikipedia'ya göre ilham kaynakları arasında Starflight ve Star Control II gibi eski keşif oyunları ile Star Wars ve Alien filmleri vardı. Oyun 2007 Spike Video Game Awards'ta En İyi Rol Yapma Oyunu seçildi ve 11. Interactive Achievement Awards'ta Yılın Rol Yapma Oyunu ödülünü aldı. Mass Effect 2 ise 2011'de Smithsonian American Art Museum'un video oyunu sergisine seçildi. Legendary Edition, Metacritic'te PC'de 86 puan aldı; EA'nın CEO'su Andrew Wilson bu paketin beklentilerin "çok üzerinde" performans gösterdiğini söyledi, ancak kesin satış rakamı açıklanmadı.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Legendary Edition, PC (Windows), PlayStation 4 ve Xbox One için çıktı; PlayStation 5 ve Xbox Series X|S üzerinde geriye dönük uyumlulukla çalışır. Steam sayfasına göre arayüzde İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İspanyolca, Japonca, Lehçe ve Rusça desteklenir; Türkçe arayüz ya da altyazı yoktur. Oyun ücretli bir üründür (ücretsiz değil) ve tek oyunculudur. Oyun metne dayandığı için İngilizce okumaya hazır olmak gerekir.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=q0lVjqxF0C0
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Seri, hikâye ağırlıklı rol yapma oyunlarını, seçimlerin sonucunu görmeyi ve karakter kadrosuyla bağ kurmayı sevenlere uygundur. Bilim yönünü merak edenler için bunu bir fizik ders kitabı olarak değil, bilimden esinlenmiş bir uzay operası olarak görmek en doğrusudur. Uzayda keşif ve gezegen gezme hissini arayanlar Starfield ve No Man's Sky'a, bilimi oyun mekaniğine dönüştüren bir keşif oyunu isteyenler Outer Wilds'a bakabilir; başka bir uzun soluklu evrenin oyun sırası için Star Wars oyunları oynama sırası sayfamız var.
Benzer oyunlarTümü →
Destiny oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek Ay, Venüs, Mars bilimiBungie (Destiny: Rising: NetEase)2014 · PC (Windows), PlayStation 3, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox 360, Xbox One, Xbox Series X|S; mobil: Android, iOS (Destiny: Rising)
Homeworld oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek asteroit, yakıt bilimiRelic Entertainment, Barking Dog Studios, Gearbox Software, Blackbird Interactive1999 · PC (Windows), macOS (Homeworld 2, Remastered Collection ve Deserts of Kharak)
Elite serisi oynama sırası: 1984'ten Elite Dangerous'a ve oyundaki gerçek Samanyolu bilimiDavid Braben ve Ian Bell (Elite, 1984); Frontier Developments (1995'ten itibaren)1984 · BBC Micro ve birçok ev bilgisayarı, MS-DOS, Amiga, Atari ST, PC (Windows), Xbox One, PlayStation 4
X serisi oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek solucan deliği, makine bilimiEgosoft1999 · PC (Windows; X3 oyunları ve X Rebirth ayrıca Mac ve Linux, X4 Linux)
Kerbal Space Program oynama sırası: KSP 1, KSP 2 ve oyundaki gerçek roket bilimiSquad (KSP 1); Intercept Games (KSP 2)2011 · PC (Windows, macOS, Linux), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S (KSP 1); PC (Windows) (KSP 2)
Halo oynama sırası: nereden başlanır ve oyundaki gerçek halka dünya, yerçekimi bilimiBungie (2001-2010), 343 Industries / Halo Studios (2011'den beri)2001 · Xbox, Xbox 360, Xbox One, Xbox Series X|S, PC (Windows); Halo: Campaign Evolved PlayStation 5'te de
























