Outer Wilds: oynanışı ve oyundaki gerçek gelgit, süpernova, kara delik bilimi
Outer Wilds, güneş sisteminin 22 dakikada bir süpernovayla yok olduğu bir keşif ve bulmaca oyunu. Oyundaki gelgit kuvveti, süpernova ve kara delik fikirleri gerçek bilimle karşılaştırıldı.
- Tür
- Keşif / bulmaca
- Çıkış yılı
- 2019
- Geliştirici
- Mobius Digital
- Yayıncı
- Annapurna Interactive
- Platformlar
- PC (Windows), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S, Nintendo Switch
- Türkçe dil desteği
- Arayüz ve altyazı Türkçe
Outer Wilds, Mobius Digital'in geliştirdiği ve Annapurna Interactive'in yayımladığı birinci kişi bakışlı bir keşif ve bulmaca oyunudur. 28 Mayıs 2019'da Windows ve Xbox One için çıktı; Steam'e 18 Haziran 2020'de geldi. Oyuncu, küçük ve sevimli bir uzay programının acemi astronotudur. Güneş sistemi yaklaşık 22 dakikada bir yıldızın süpernovasıyla yok olur ve zaman döngüsü başa sarar; geriye siz ve öğrendikleriniz kalır. Eski bir uygarlığın, Nomai'nin bıraktığı kalıntılar bu döngünün nedenine dair ipuçları taşır. Bu sayfa hikâyeyi açmadan oyunu tanıtır, nasıl oynandığını anlatır ve oyundaki fizik ile astronomiyi gerçeğiyle karşılaştırır.
Nasıl oynanır?
Outer Wilds'te savaş yoktur ve karakteriniz güçlenmez; ilerleme tamamen bilgiyle olur. Gemi bilgisayarı her döngüde bulduklarınızı bir "gemi günlüğüne" işler ve hangi ipucunun nereye bağlandığını gösterir. Yeni bir yere gitmek için yeni bir eşya gerekmez, yalnızca onu nasıl bulacağınızı bilmeniz gerekir. Bu yüzden oyun, bir bulmacanın içinde gezinme duygusuna benzer: döngü başa sarar ama aklınızdakiler sarmaz.
Gemiyi elle uçurursunuz. Dönüş, itki ve duruş sizin elinizdedir; yönünüzü ve hızınızı kontrol etmediğinizde sürüklenirsiniz. Gezegenlerin kendi kütleçekimi vardır ve yaklaştıkça sizi çeker. Sistemdeki yerler birbirinden çok farklıdır: Timber Hearth başlangıç gezegeniniz, Brittle Hollow içi boşalmış, merkezine çöken bir dünya, Hourglass Twins iki gezegen arasında akan kumla dikkat çeker, Giant's Deep okyanusla kaplı bir devdir, Dark Bramble ise sarmaşıklarla uzayı bükmüş gibi görünen tehlikeli bir bölgedir. Sistemde ayrıca bir kuyruklu yıldız (Interloper) ve bir "kuantum ayı" vardır. Sinyal tarayıcı adlı cihaz, sistemdeki ses yayınlarını yakalamanıza yarar.
Oyundaki bilim
Outer Wilds, görünüşte oyuncak gibi bir güneş sistemi kurar ama içindeki fikirler gerçek astronomiye dayanır. Oyun fiziği "abartılmış bir Newton fiziği" olarak tanımlanıyor: gezegenler yörünge çizer, her cisim kütleçekimi uygular ve geminizin momentumuyla savaşmak zorundasınız. Newton'un birinci yasasına göre bir cisim üzerine kuvvet etki etmedikçe hızını ve yönünü korur; boşlukta yavaşlamak için ters itki gerekir. Oyunun uçuş hissi bunu çok iyi yansıtır. Aşağıda en dikkat çekici bilim noktalarını sırayla ele alıyoruz.
Güneş patlar mı?
Oyundaki sistemin yıldızı süpernova olur. Gerçekte Güneş'e benzer bir yıldız böyle bitmez. NASA'ya göre Güneş yaklaşık 4,6 milyar yıl önce oluştu ve ömrünün yarısından biraz azını yaşadı; ileride kızıl dev olup Merkür ile Venüs'ü, belki Dünya'yı da yutacak, kızıl dev evresinden sonra beyaz cüceye dönüşecek. Süpernova bu yolda yok. Çekirdek çökmesiyle gerçekleşen süpernovalar için yıldızın en az yaklaşık 9 Güneş kütlesinde (belki 12'ye kadar) olması gerekir; daha hafif yıldızlar beyaz cüce olur. Bir başka yol olan Ia türü süpernova, ikili sistemdeki bir beyaz cücenin yaklaşık 1,44 Güneş kütlesine ulaşmasıyla tetiklenir. Gerçek süpernovanın parlaklığı da haftalar ila aylar sürer; oyunun 22 dakikalık döngüsü, anlatımı için sıkıştırılmış bir zamandır. İlgilenenler sitemizdeki başarısız süpernovalar ve kara delikler haberine ve süpernova kalıntısı maddesine bakabilir.
Gelgit kuvveti: kum akan ikizler
Hourglass Twins'te bir gezegenden ötekine kum akması oyunun görsel imzasıdır. Böyle bir şey gerçekte yok, ama arkasındaki fizik gerçek: gelgit kuvveti, bir cisim üzerinde çekim kuvvetinin noktadan noktaya değişmesinden doğar ve cismi uzatır. Küçük bir cisim büyük bir gezegene yaklaştıkça bu fark büyür; belli bir mesafenin (Roche sınırının) içinde, cismin parçalarını bir arada tutan çekim yenilir ve cisim dağılır. Jüpiter'in kuyruklu yıldız Shoemaker–Levy 9'u 1992'deki yakın geçişinde parçalaması buna örnektir. Jüpiter'in uydusu Io'daki yanardağ etkinliği ise gelgit ısınmasının ürünüdür. Sitemizde gelgit bozulması olayı maddesi, yıldızların kara deliklerce parçalanmasını anlatır.
Kara delik ve boş gezegen
Brittle Hollow'un merkezine çökmesi ve bir kara deliğe dönüşmesi kurgudur. NASA'nın tanımına göre kara delik, çok küçük bir hacme sığmış devasa bir madde yoğunluğudur; olay ufkunun altında ışık bile kaçamaz. Kara delikler genellikle büyük yıldızların çökmesiyle oluşur; gezegenler kendiliğinden kara delik olmaz. Gerçekte Samanyolu'nun merkezinde Sagittarius A* var ve kütlesi Güneş'in yaklaşık 4 milyon katı. Kara delikler ışık yaymadığı için dolaylı yoldan bulunur (bkz. yığılma diski).
Dev gezegen ve fırtınalar
Giant's Deep'in bulutlarla kaplı, dev ölçekli yapısı Jüpiter'i hatırlatır. NASA'ya göre Jüpiter çoğunlukla hidrojen ve helyumdan oluşur, gerçek bir yüzeyi yoktur; Büyük Kırmızı Leke Dünya'nın iki katı genişliğinde ve 300 yıldan uzun süredir gözleniyor, rüzgârlar ekvatorda saatte 539 kilometreye ulaşıyor. Oyunun su kaplı dev gezegeni bu örneğe tıpatıp uymaz; dev bir gezegende bulut ve fırtına fikri gerçektir, ama yüzeyi ve okyanusu olan bir dev kurgudur.
Kuyruklu yıldız ve kuantum ayı
Gerçek kuyruklu yıldızlar oyunda olduğu kadar bilmeceli değildir ama ilginçtir. ESA'nın Rosetta aracı 2014'te 67P/Churyumov–Gerasimenko'ya vardı; Philae iniş aracı 12 Kasım 2014'te bir kuyruklu yıldız çekirdeğine ilk başarılı inişi yaptı. Araçlar çekirdeğin düzensiz biçimini, yüzeyindeki organik bileşikleri ve çevresindeki oksijeni ortaya koydu. Oyundaki "kuantum ayı" ise kuantum süperpozisyonunun büyük bir cisme uygulanması fikridir. Kuantum fiziğine göre bir sistem ölçülene kadar birden fazla durumda olabilir; ancak büyük cisimler çevreyle sürekli etkileştiği için bu özellik çok hızlı kaybolur (dekoherans). Gerçekte bir ay süperpozisyonda olamaz; oyun bunu bir bulmaca kuralına çevirir.
Zaman döngüsü
Zamanda kapalı döngü, fizikte ciddi biçimde tartışılan bir konudur; sitemizde zamanda kapalı döngüyü engelleyen kısa bir ispat üzerine bir bilim haberi var. Oyunun döngüsü ise fizikten çok anlatım aracıdır.
Geliştirme hikâyesi, etkisi ve ödülleri
Oyun, yaratıcı yönetmen Alex Beachum'un 2012'nin sonlarında Güney Kaliforniya Üniversitesi'nin (USC) Interactive Media & Games bölümündeki yüksek lisans tezi olarak başladı. Beachum, "kontrol edilemeyen bir ortamdaki uzay keşfi ruhunu" Apollo 13 ve 2001: Bir Uzay Destanı'ndan; hikâye anlatımını ve yaklaşan felaket hissini ise The Legend of Zelda serisinin Wind Waker ve Majora's Mask oyunlarından aldığını söylüyor. Müziği Andrew Prahlow besteledi; kamp ateşi motifi etrafında kurulan müzikte her kaşif farklı bir enstrümanla temsil edilir. Annapurna Interactive yayıncı olarak katılınca ekip büyüdü.
Oyunun erken sürümü 2015'te Bağımsız Oyunlar Festivali'nde (IGF) Seumas McNally Büyük Ödülü ve Tasarım Mükemmelliği ödülünü aldı. 2019 Golden Joystick'te En İyi Bağımsız Oyun seçildi; 2020 BAFTA Oyun Ödülleri'nde En İyi Oyun, Oyun Tasarımı ve Özgün Yapım ödüllerini kazandı. Ek içerik Echoes of the Eye, 28 Eylül 2021'de çıktı. Oyun sonra PlayStation 4'e (15 Ekim 2019), PlayStation 5 ile Xbox Series X|S'e (15 Eylül 2022) ve Nintendo Switch'e (7 Aralık 2023) geldi.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Oyun PC'de (Windows), PlayStation 4 ve 5'te, Xbox One ve Xbox Series X|S'te ve Nintendo Switch'te oynanabiliyor. Steam'in dil listesine göre Türkçe arayüz ve altyazı var; Türkçe seslendirme yok. Oyun ücretlidir; Echoes of the Eye ek içeriği ayrı bir paket olarak satılır.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Outer Wilds, hızlı refleks yerine merak ve gözlem isteyen oyunculara uygundur; ipuçlarını kendiniz birleştirmek, çözüme dışarıdan yardım almadan ulaşmak oyundan alınan keyfin önemli kısmıdır. Yörünge mekaniğini daha çok bir oyuncak kutusunda denemek isterseniz Kerbal Space Program, gezegenlerin çarpışmasını ve çekimini görmek isterseniz Universe Sandbox iyi tamamlayıcılardır.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=ZKJUMMCJvGM
Benzer oyunlarTümü →
The Turing Test: oynanışı ve oyundaki gerçek Europa, Turing testi, radyasyon bilimiBulkhead2016 · PC (Windows), Xbox One, PlayStation 4, Nintendo Switch
Deliver Us Mars: oynanışı ve oyundaki gerçek Mars çekimi, MOXIE bilimiKeokeN Interactive2023 · PC, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
Deliver Us The Moon: oynanışı ve oyundaki gerçek helyum-3, Ay yüzeyi bilimiKeokeN Interactive2018 · PC, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S, Nintendo Switch
The Dig (1995): oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit, DART, mekik bilimiLucasArts1995 · PC (MS-DOS; Steam'de Windows ve Mac), Macintosh
Space Quest: oynanışı ve oyundaki gerçek uzay çöpü, zaman yolculuğu bilimiSierra On-Line (Mark Crowe, Scott Murphy)1986 · PC (DOS, Windows), Macintosh, Amiga, Atari ST, Apple II
The Expanse: A Telltale Series: oynanışı ve oyundaki gerçek Kuşak, sıfır yerçekimi bilimiTelltale Games, Deck Nine2023 · PC (Windows), PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S, Nintendo Switch (2026)
























