Astroneer: oynanışı ve oyundaki gerçek oksijen üretimi, Ay regoliti, çekirdek bilimi
Astroneer, arazi aletiyle gezegenleri şekillendirdiğiniz, üs kurup oksijen ağı çektiğiniz renkli bir uzay keşif oyunudur. Oyundaki oksijen, regolit ve derin kazı fikirlerini gerçek bilimle karşılaştırıyoruz.
- Tür
- Hayatta kalma / inşa
- Çıkış yılı
- 2016
- Geliştirici
- System Era Softworks
- Yayıncı
- System Era Softworks
- Platformlar
- PC (Windows), Xbox One, PlayStation 4, PlayStation 5, Nintendo Switch
- Türkçe dil desteği
- Arayüz Türkçe (Steam dil tablosunda yalnız arayüz işaretli; seslendirme ve altyazı yok)
Astroneer, renkli ve yumuşak çizgili bir dünyada geçen, uzay temalı bir keşif, inşa ve hayatta kalma oyunudur. Oyuncu bir "Astroneer"i, yani bir astronotu yönetir; garip bir güneş sisteminde yeni gezegenlere iner, zemini kazar, üs kurar, araç yapar ve başka gök cisimlerine geçmek için kaynak toplar. Oyunun resmî sitesine göre hikâye, "Galaksiler Arası Keşif Çağı" denen 25. yüzyılda geçiyor ve Astroneer'ler uzayın sınırlarında nadir keşifler peşinde.
Oyunu Seattle merkezli bağımsız stüdyo System Era Softworks geliştirdi ve kendisi yayımladı. Steam'de erken erişimde 16 Aralık 2016'da çıktı, 1.0 sürümüne Şubat 2019'da ulaştı. Yani oyun, 1.0'a kadar yaklaşık iki buçuk yıl boyunca erken erişimde, oyuncu geri bildirimiyle şekillendi. Bu yazıdaki durum 15 Kasım 2026 itibarıyladır.
Nasıl oynanır?
Oyun, kapsülünüzle bir gezegene inmenizle başlar. Başlangıç gezegeninde sizi küçük bir yardım paketi bekler; asıl araç ise Steam sayfasının "Terrain Tool" (arazi aleti) dediği, kazan, toplayan, şekil veren ve renklendiren cihazdır. Zemini kil gibi yoğurmak, oyunun imzasıdır: bir dağı kaldırabilir, bir tünel açabilir ya da gezegenin çekirdeğine kadar inebilirsiniz. Shacknews'daki değerlendirme, hiçbir gezegen parçasının sizin etkinizin dışında kalmadığını vurguluyor.
Hayatta kalmanın merkezinde oksijen var. Shacknews'a göre ilk iş, aletle "bileşik" (compound) denen bir kaynağı toplayıp ondan halat (tether) yapmaktır; halatlar üssünüzün oksijen kaynağına bağlanır ve sizi canlı tutar. Halat ağınız büyüdükçe daha uzağa, daha nadir kaynaklara gidebilir ve zamanla gezegenden ayrılıp diğer cisimlere geçebilirsiniz. Üs kurma modüler: parçalar birbirine "çat" diye oturuyor; otomasyon sistemleri, üretim istasyonları, enerji santralleri, kaynak toplayıcılar ve ray tesisleri de Steam sayfasında sayılıyor. Güç akışı küçük animasyonlarla gösterilir; Shacknews'ın yazarı bunu menülerde vakit kaybetmeden, yerleştirme ve düzenleme keyfiyle tarif ediyor.
Oyun tek başına oynanabildiği gibi 2-4 kişilik çevrimiçi iş birliğine de açıktır; tek başınayken bile başkaları oyununuza girip çıkabilir. Kaynak bulmak rastgeledir ve bazen sıkıcı bir tekrar hâline gelir; Shacknews bu işi arkadaşlarla bölüşmenin yükü hafiflettiğini belirtiyor. 1.0 ile birlikte gezegenlere eklenen gizemli yapılar, bir hedef arayan oyunculara keşif amacı sundu.
Shacknews'a göre oyun, durum çubuklarıyla uğraştırmadan keşfe ve inşaya zaman bırakan sakin bir denge kuruyor. Gerçek yörünge mekaniğini deneyimlemek isteyenlere Kerbal Space Program sayfamız daha uygun olur.
Oyundaki bilim
Astroneer bir bilim öğretme oyunu değil; sakin, renkli bir kum havuzu. Ama oksijen, yerinde kaynak kullanımı, yüzey malzemesi ve gezegen derinliği gibi konularda gerçek uzay biliminin sorularıyla ilginç noktalarda buluşuyor. Önce bir uyarı: Oyunun her cisme atadığı yerçekimi, sıcaklık ya da atmosfer değerlerini birinci elden doğrulayamadım; bu yüzden aşağıda yalnız gerçek verileri, oyundaki fikirle kıyaslamak için veriyorum.
Oksijen: halat can damarı mı, emniyet kemeri mi?
Oyunda halat, oksijeninizi taşıyan bir can damarıdır. Gerçekte durum tersidir. NASA'nın EMU uzay giysilerinin yaşam destek sırt çantası, giysiye oksijen sağlar, karbondioksiti ve nemi uzaklaştırır, vücut ısısını dengeler ve en çok 7 saatlik bir uzay yürüyüşünü destekler. Giysideki iki kısa bel halatı ile uzun bir emniyet halatı yalnızca emniyet hattıdır, yaşam desteği sağlamaz (NASA Genel Müfettişlik raporuna göre). Yani oyundaki halat ağı, gerçek uzay yürüyüşündeki halatın işlevini tersine çeviriyor: gerçekte sizi canlı tutan şey sırtınızdaki yaşam destek sistemi, halat ise yalnızca sürüklenip gitmenizi engeller. Oyunun bu tercihi anlaşılır: keşfi bir ağ kurma oyununa dönüştürüyor.
Gezegenin kendi malzemesinden oksijen
Oyunun cazibelerinden biri, yaşamı sürdürecek şeyleri gezegenin kendisinden üretmek. Bu fikrin gerçek adı "yerinde kaynak kullanımı". Perseverance gezgini üzerindeki MOXIE deneyi bunu Mars'ta gösterdi: NASA'ya göre Mars atmosferi yüzde 96 karbondioksittir ve MOXIE bu gazdan elektrokimyasal bir süreçle oksijen ayırdı. İşlem yaklaşık 800 °C sıcaklık gerektirir. İlk çalıştırma yaklaşık 5,4 gram oksijen verdi; bu, bir astronot için yaklaşık 10 dakikalık nefes demek. 7 Ağustos 2023'teki 16. ve son çalıştırmaya kadar toplam 122 gram üretildi; tepe hız saatte 12 gramdı ve saflık yüzde 98 ya da üzerindeydi. NASA, bu tür sistemlerin asıl önemli kullanımının, astronotları geri getirecek roketler için yakıt olduğunu söylüyor: dört astronotun dönüşü için yaklaşık 7 ton yakıt ve 25 ton oksijen gerekiyor; bir yıl Mars'ta kalan astronotların soluması içinse ortak yaklaşık 1 ton yeter. Oyunda kaynak toplayıp işlemek kısa sürede olur; gerçekte ise 122 gram, küçük ama başka bir gezegende ilk kez gösterilmiş bir adımdı. Gezgin hakkında ayrıntı için Perseverance gezgini sayfasına bakın.
Zemin: Ay'ın tozu
Arazi aletinin kazdığı yer, gerçek hayatta regolittir. NASA'ya göre Ay yüzeyi kömür grisi tozdan ve kayalık döküntüden oluşan regolitle kaplıdır; milyarlarca yıllık asteroit çarpmaları yüzeyi iri kayalardan toza kadar parçalamıştır. Ay'ın çekimi Dünya'nınkinin altıda biri kadardır (yaklaşık 1,62 m/s²; Dünya'da yaklaşık 9,8 m/s²); astronotların zıplar gibi hareket etmesinin nedeni budur. Ayrıca Güneş gören yüzey yaklaşık 127 °C'ye çıkarken gölgedeki yüzey -173 °C'ye iner ve kutuplardaki kalıcı gölgeli kraterlerde su buzu bulunur. Ay tozundan inşaat malzemesi yapma fikrini sitemizde Ay tozundan LEGO benzeri tuğlalar yazısında okuyabilirsiniz; çekim ve ivme kavramı için g kuvveti sözlük sayfasına bakabilirsiniz.
Çekirdeğe kadar kazmak
Steam sayfasına göre oyundaki her gök cismi yüzeyden çekirdeğine kadar keşfedilebiliyor. Gerçekte ise Kola Yarımadası'ndaki Kola Süper Derin Kuyusu 1989'da 12.262 metreye ulaştı; 1992'de dördüncü kuyuda yaklaşık 11,9 km derinlikte beklenenden yüksek, 180 °C sıcaklık görüldü ve bu kuyudaki çalışma bu yüzden durduruldu. NASA'ya göre Dünya'nın kabuğu karada ortalama yaklaşık 30 km kalınlıktadır, manto yaklaşık 2.900 km, iç çekirdeğin yarıçapı ise yaklaşık 1.221 km'dir. Dünya boyutunda bir cisimde "çekirdeğe in" hamlesi, Kola'nın derinliğinin yaklaşık 500 katı bir yolculuk olurdu (ekvator yarıçapı yaklaşık 6.378 km). Dünya'nın iç yapısı için Dünya'nın iç yapısı sayfasına bakabilirsiniz.
Neyi basitleştiriyor?
- Oyun, gezegenler arası geçişi ilerlemenin bir basamağı olarak sunuyor (Shacknews); yörünge hesabı ve yakıt planlaması gibi gerçek uçuş ayrıntılarını bu kaynaklarda göremedim.
- Oksijen ağı oyunda bir ilerleme mekaniği; gerçekte yaşam desteği giysinin içindedir.
- Bileşik gibi kaynaklar oyuna özgüdür; gerçek yerinde kaynak kullanımı MOXIE gibi küçük ve yavaş örneklerle ilerliyor.
Fragman
Video: https://www.youtube.com/watch?v=0KXQZG7riEs
Geliştirme hikâyesi, etkisi ve ödülleri
Astroneer'in arkasındaki System Era Softworks, kendini uzay keşfinden ilham alan, uzay çağının iyimser geleceğine bakan, Seattle merkezli bağımsız bir stüdyo olarak tanıtıyor. Oyun Aralık 2016'da erken erişime açıldı ve 1.0'a kadar topluluğun geri bildirimiyle gelişti; Steam sayfasındaki mesajlarında ekip topluluğun desteğine teşekkür ediyor ve ücretsiz içerik güncellemelerini sürdüreceklerine dair verdikleri sözü yineliyor. PlayStation 4 sürümü Kasım 2019'da, Nintendo Switch sürümü Ocak 2022'de çıktı; PlayStation 5 sürümü ise 20 Kasım 2025'te geldi ve PS4 sahipleri için ücretsiz yükseltmeydi.
Değerlendirmeler olumlu ağırlıklıydı. Shacknews oyunu rahatlatıcı bir keşif ve inşa deneyimi olarak değerlendirirken kaynak bulmanın zaman zaman sıkıcı olabildiğini, ama inşa sisteminin akıcı çalıştığını yazdı. Oyunun resmî sitesi ise Popular Science, Polygon ve Kotaku'dan olumlu alıntılar öne çıkarıyor. 2019'da oyun, Webby Ödülleri'nde birçok dalda ödül aldı (Webby'nin sayfasına göre toplam yedi, bir kısmı izleyici oyuyla verilen "People's Voice" ödülü) ve SXSW Gaming Ödülleri'nde izleyici oyuyla verilen "Gamer's Voice" ödülünü kazandı.
1 Kasım 2023'te Devolver Digital, System Era Softworks'ü satın aldı; stüdyo, Devolver'ın birinci taraf stüdyosu olarak oyun yapmayı sürdürüyor. Oyuna sonradan "Glitchwalkers" ve "Megatech" gibi genişlemeler eklendi. Resmî bir satış ya da oyuncu sayısı açıklaması doğrulayamadığım için sayı vermiyorum.
Hangi platformlarda var, Türkçe mi?
Astroneer PC'de (Windows, Steam), Xbox One'da, PlayStation 4 ve PlayStation 5'te ve Nintendo Switch'te oynanabiliyor. Steam'de tek oyunculu ve 2-4 kişilik çevrimiçi iş birliği, kontrolcü desteği ve Steam Bulutu var. Oyun ücretlidir; indirimli ve paket sürümleri de bulunur. Fiyat bölgeye ve döneme göre değiştiği için rakam vermiyorum.
Arayüz Türkçe. Steam'in dil tablosunda Türkçe arayüz listeleniyor; tabloda ayrıca seslendirme ya da altyazı işaretli değil. Yani menüler ve oyun metinleri Türkçe oynanabilir, ama bunun ötesinde bir yerelleştirme (seslendirme gibi) beklememek gerekir. Oyun İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Almanca, İspanyolca, Felemenkçe, Japonca, Korece, Lehçe, Rusça, Basitleştirilmiş Çince ve Brezilya Portekizcesi dillerinde de sunuluyor.
Kimlere uygun, benzer oyunlar
Rahat tempoda keşfetmek, inşa etmek ve arkadaşlarla uzay temalı bir üs kurmak isteyenlere uygun. Gerçekçi roket bilimi aramıyorsanız bile, ilginizi çekecek gerçek konulara kapı aralayabilir: oksijen üretimi, Ay yüzeyi, gezegen iç yapısı. Daha mühendislik ağırlıklı alternatifler için Space Engineers ve yaşam destek sistemlerine odaklanan Oxygen Not Included, daha geniş bir keşif için No Man's Sky sayfalarına bakabilirsiniz.
Benzer oyunlarTümü →
Breathedge: oynanışı ve oyundaki gerçek oksijen, vakum, uzay cenazesi bilimiRedRuins Softworks2018 · PC, Nintendo Switch, PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X|S
Interstellar Rift: oynanışı ve oyundaki gerçek asteroit kuşağı, madencilik, roket bilimiSplit Polygon2015 · PC (Windows)
Starbound: oynanışı ve oyundaki gerçek ötegezegen, Venüs, radyasyon bilimiChucklefish2013 · PC (Windows, macOS, Linux), Xbox One, Xbox Series X|S
Stationeers: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, atmosfer, Europa, Mars bilimiRocketWerkz2017 · PC (Windows)
Ostranauts: oynanışı ve oyundaki gerçek Newton uçuşu, yaşam destek, Venüs bilimiBlue Bottle Games2020 · PC (Windows)
Space Haven: oynanışı ve oyundaki gerçek yaşam destek, oksijen, yapay yerçekimi bilimiBugbyte Ltd.2020 · PC (Windows, macOS, Linux)
























