Arktik Deniz Buzu 2026 Yılı En Düşük Seviyesine Geriledi

Bu yazı, Dünya yüzeyindeki uzun vadeli değişimi uydu görüntüleriyle izleyen "Değişim Dünyası" dizimizdeki Arktik deniz buzu yazısının bir güncellemesidir.

Arktik Okyanusu'nun üzerini donmuş deniz suyundan bir tabaka örter. Bu deniz buzu uzun kutup kışı boyunca büyür, genellikle Mart'ta doruğa ulaşır, ardından yaz boyunca eriyerek Eylül'de yıllık en düşük düzeyine iner. Bu, binlerce yıldır süren doğal bir dalgalanmadır. Ancak uydu kayıtları, buzun artık yıllık azami ve asgari düzeylerinde Arktik Okyanusu'nun, birkaç on yıl öncesine göre daha küçük bir bölümünü kapladığını gösteriyor.

NASA ve Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi'ne (NSIDC) göre 2026'da deniz buzu, yıllık asgari yayılımına 12 Eylül'de ulaştı (yukarıda) ve tahmini 4,6 milyon kilometrekareyi (1,78 milyon mil kare) kapladı. Bu, uydu kaydındaki en düşük 10. asgari değer olarak 2008, 2010 ve 2025 ile eşit.

Aşağıdaki haritalar, 1990'dan itibaren her yılın buzun yıllık asgari düzeyine yakın olan Eylül ayını (solda), takip eden ve yıllık azami düzeye yakın olan Mart ayıyla (sağda) eşleştiriyor; seri Mart 2026'ya kadar uzanıyor.

Daha Düşük Alçaklar, Daha İnce Buz

Bilim insanları, Arktik deniz buzunun yıllık büyümesini ve gerilemesini 1978'in sonlarından beri uydularla kesintisiz gözlüyor. Deniz buzu yayılımı bu dönemde genel olarak azalmış olsa da düşüş eğilimi 2000'lerde dikleşti ve bir dizi rekor ve rekora yakın düşük değeri beraberinde getirdi. 2007'den 2026'ya kadar geçen son 20 yazın her biri, uydu kaydındaki en düşük 20 asgari yayılım arasında yer alıyor. En düşük değer Eylül 2012'de görüldü.

Daha yakın zamanda, Eylül ayı deniz buzu yayılımı görece sabit kaldı. Hava durumu, bir yazdan diğerine ne kadar buzun eriyeceği konusunda büyük fark yaratabilir. NASA bilim insanlarına göre örneğin son on yılda artan bulut örtüsü, güneş ışığının erimeyi hızlandırmasını engelledi. Bu yakın dönemdeki durağanlığa rağmen yaz asgarisi uzun vadeli ortalamanın hâlâ çok altında.

Arktik genelinde kalan buz daha genç ve daha ince. Gözlemler, en az bir erime mevsimini atlatan çok yıllık buzda bir azalma olduğunu ve Arktik'te ince birinci yıl buzunun ağırlık kazandığını gösteriyor. Kış buzu da küçülüyor. Mart 2026 azamisi, uydu kaydındaki en düşük değer olan 2025 azamisiyle istatistiksel olarak eşit çıktı.

Arktik Salınımı gibi doğal değişkenlik döngülerinin Arktik deniz buzu yayılımında rol oynadığı biliniyor; ancak uydu kaydı boyunca gözlenen düşüş yalnızca doğal değişkenlikle açıklanamıyor. Doğal değişkenlik ve yükselen küresel sıcaklıklar birlikte çalışarak daha fazla Arktik deniz buzunun erimesine yol açtı. Bilim insanları, 21. yüzyılın ortasından önce Arktik'in en az bir kez neredeyse tamamen buzsuz kalabileceğini öngörüyor.

Bulutların Ardını Görmek

Bilim insanları deniz buzu yayılımını belirlemek için, Dünya'nın doğal olarak yaydığı mikrodalga enerjisini ölçen pasif mikrodalga sensörlü uydulardan yararlanıyor. Deniz buzu bu enerjiyi açık sudan daha fazla yaydığından mikrodalga görüntülerinde öne çıkar. Mikrodalgalar bulutları geçtiği için uydular, hava koşullarından bağımsız olarak deniz buzunu düzenli biçimde gözlemleyebiliyor.

Kayıt, 1978'de NASA'nın Nimbus-7 uydusunun topladığı verilerle başladı; 1987'den itibaren Savunma Meteoroloji Uydu Programı (DMSP) uyduları, 2002 ile 2011 arasında ise NASA'nın Aqua uydusu izledi. 2025'ten itibaren bilim insanları, Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı'nın GCOM-W uydusundan gelen gözlemleri kullanmaya başladı. Her görüntünün ortasındaki beyaz daire, kuzeyinde uydu sensörlerinin tarihsel olarak veri toplayamadığı "kutup deliği"dir. Deniz buzu tahminleri bu deliğin buzla dolu olduğunu varsayar.

NASA Dünya Gözlemevi görüntüleri: Michala Garrison, Ulusal Kar ve Buz Veri Merkezi verileriyle.

Bu haber, NASA News Releases tarafından yayımlanan metinden çevrilmiştir.