23 Kasım 2026, PazartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Bugün uzayda, Sıradaki fırlatma: Ariane 64 Block 2 fırlatması: Amazon Leo (LE-04)23 Kasım 2026, 14:09

JAXA

Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı JAXA, asteroitten örnek getiren Hayabusa görevleri, Ay'a hassas iniş yapan SLIM ve H3 roketiyle tanınıyor; sırada Mars'ın uydusu Phobos var.

Ülke
Japonya
Kuruluş yılı
2003
Alan
Kamu ajansı
İnternet sitesi
global.jaxa.jp

JAXA (Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı), Japonya'nın uzay programını yürüten ve ülkenin ulusal havacılık araştırmalarından sorumlu kurumdur. 1 Ekim 2003'te üç ayrı kuruluşun birleşmesiyle oluştu. Merkezi Tokyo'nun Chōfu bölgesindedir; fırlatmalarını güneydeki Tanegaşima ve Uçinoura uzay merkezlerinden yapar. Ajansın başkanı 2018'den beri Hiroshi Yamakawa'dır.

Tarihçe

JAXA'yı oluşturan üç kurum farklı alanlarda uzmanlaşmıştı. Uzay ve Astronotik Bilimi Enstitüsü (ISAS) bilim görevlerinde, özellikle 1980'ler ve 1990'larda X ışını gökbiliminde başarılı çalışmalar yaptı. Ulusal Havacılık Laboratuvarı (NAL) havacılık araştırmalarına odaklandı. 1969'da kurulan Ulusal Uzay Geliştirme Ajansı (NASDA) ise roketleri, uyduları ve Uluslararası Uzay İstasyonu'nun Japon modülünü geliştirdi.

2003'teki birleşmeyle bu birikim tek çatı altında toplandı. Japonya, ISS programına katılan beş uzay ajansından biri oldu ve istasyonun en büyük modülü Kibō'yu inşa etti. 1992'den bu yana JAXA astronot birliğinden on bir kişi Uzay Mekiği, Soyuz ve Dragon araçlarıyla uzaya gitti.

Roketler, araçlar ve hizmetler

  • H3: Tamamen yeni tasarlanan orta sınıf roket. 2023'te kullanıma girdi; Mart 2023'teki uçuşta ikinci kademe ateşlenmediği için ALOS-3 uydusu kayboldu. Bugün H-IIA'nın yerini alan ana roket H3'tür. Birinci kademe motorunda dünyada ilk kez belirli bir genleşme döngüsü tasarımı kullanıldı.
  • H-IIA: Yıllarca Japonya'nın ana roketi oldu. 50. ve son uçuşunu Haziran 2025'te yaptı; bu uçuşlardan yalnızca biri başarısız oldu.
  • Epsilon S: Küçük uydular için katı yakıtlı roket.
  • HTV ve HTV-X: ISS'e ikmal yapan kargo araçları; Japonya 2009'dan beri istasyona düzenli kargo taşıyor.

Önemli görevler ve başarılar

  • Hayabusa: Bir asteroitten alınan örnekleri 2010'da Dünya'ya getirdi.
  • Hayabusa2: Ryugu asteroidinin yüzeyine küçük gezginler bıraktı ve örnek getirdi.
  • IKAROS: Gezegenler arası uzayda güneş yelkeniyle ilerlemeyi ilk kez başarıyla gösterdi.
  • Akatsuki: 2015-2024 arasında Venüs'ü yörüngeden inceledi.
  • SLIM: 19 Ocak 2024'te Ay'a indi ve Japonya'yı Ay'a yumuşak iniş yapan beşinci ülke yaptı. Hedef noktaya yaklaşık 55 metre mesafeye konarak "nokta atışı iniş" amacına ulaştı. Ters açıyla indiği için güç sorunu yaşasa da daha sonra yeniden çalıştı ve tasarımında olmamasına rağmen Ay gecesini atlattı.
  • BepiColombo: Avrupa Uzay Ajansı ile ortak Merkür görevi, 2018'de fırlatıldı.

Japonya'nın uzay programının belirgin özelliklerinden biri, büyük bütçeli insanlı uçuşlar yerine küçük ama yaratıcı bilim görevlerine yönelmesidir. Asteroitlerden örnek getirme fikri bunun en iyi örneğidir. Bir asteroidin yüzeyinden alınan birkaç gramlık malzeme bile, Güneş Sistemi'nin oluştuğu dönemin koşullarını laboratuvarda incelemeyi mümkün kılar. Hayabusa2'nin Ryugu'dan 2020'de getirdiği örnekler, Dünya'daki suyun ve yaşamın yapıtaşlarının kökenine dair sorular için dünyanın dört bir yanındaki laboratuvarlarda inceleniyor. JAXA'nın Venüs, Merkür ve güneş yelkeni görevleri de aynı "küçük ama özgün" yaklaşımın ürünleridir.

SLIM görevi de benzer bir mühendislik yaklaşımını gösterir. Geçmişteki Ay inişleri birkaç kilometrelik bir hedef alanına yapılıyordu; SLIM ise yüz metrelik bir hedefe iniş yapmayı amaçladı. Bu hassasiyet, gelecekte kraterlerin kenarı ya da su buzu bulunabilecek dar bölgeler gibi bilimsel açıdan değerli ama ulaşması zor noktalara iniş yapmayı mümkün kılacak.

Bugün ve gelecek planları

JAXA'nın en çok beklenen görevi MMX (Martian Moons eXploration). Aralık 2026'da fırlatılması planlanan araç, Mars'ın uydusu Phobos'tan örnek alıp Dünya'ya getirmeyi hedefliyor. Dünya gözleminde sera gazı izleme uydusu GOSAT-GW Haziran 2025'te fırlatıldı. ALOS-3'ün kaybının telafisi olacak yeni optik gözlem uydusunun 2027 civarında fırlatılması planlanıyor.

Ajans uluslararası iş birliklerini de genişletiyor: Temmuz 2026'da Singapur Ulusal Uzay Ajansı ile iki ülke uzay ajansları arasındaki ilk iş birliği mutabakatını imzaladı. Havacılık tarafında ise Japan Airlines ile uçak gövdelerindeki sürtünmeyi azaltacak özel kaplamaları deniyor.

Tanegaşima Uzay Merkezi, okyanus kıyısındaki konumuyla dünyanın en güzel fırlatma alanlarından biri olarak anılır. Ancak bölgedeki balıkçılık faaliyetlerini korumak için fırlatmalar uzun yıllar boyunca yılın belirli dönemleriyle sınırlandırıldı. Japonya'nın uzay programının bütçesi, ABD ve Çin'e göre çok daha küçüktür; bu nedenle ajans uluslararası ortaklıklara ve özenle seçilmiş görevlere büyük önem verir.

H3'ün en önemli hedeflerinden biri, Japonya'nın ticari fırlatma pazarında rekabet edebilmesi için fırlatma maliyetini önceki roketlere göre belirgin biçimde düşürmektir.

Bilmeye değer

  • Kibō, Uluslararası Uzay İstasyonu'nun en büyük tekil modülüdür.
  • SLIM, ısıtıcı radyoizotop birimi olmadan Ay gecesini atlatan nadir araçlardan biri oldu.
  • Tanegaşima Uzay Merkezi, eski NASDA'nın merkezinin bulunduğu adadadır.
  • JAXA'nın kısaltması, İngilizce adının (Japan Aerospace Exploration Agency) baş harflerinden gelir.

Benzer kurumlarTümü →

Kurumla ilgili haberler

  1. Hayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecekHayabusa2 iyon motoru arızası yüzünden hedef değiştirdi: 2028'de 2015 BM510'un yanından geçecek17 Kasım 2026, 17:33
  2. MMX'in Phobos kepçesi P-Sampler: gaz üfleyerek toprak toplayan PlanetVac'ın ilk bilim göreviMMX'in Phobos kepçesi P-Sampler: gaz üfleyerek toprak toplayan PlanetVac'ın ilk bilim görevi6 Kasım 2026, 17:33
  3. MMX'in ilk kritik evresi tamam: güneş panelleri açıldı, araç Mars yoluna hazırlanıyorMMX'in ilk kritik evresi tamam: güneş panelleri açıldı, araç Mars yoluna hazırlanıyor22 Ekim 2026, 07:10
  4. MMX yola çıktı: H3 roketi Phobos'tan örnek getirecek aracı Mars'a gönderdiMMX yola çıktı: H3 roketi Phobos'tan örnek getirecek aracı Mars'a gönderdi20 Ekim 2026, 02:02
  5. NASA, Mars’ın Ayları Phobos ve Deimos’u Keşfetmek İçin MMX Görevine Katkı SağlayacakNASA, Mars’ın Ayları Phobos ve Deimos’u Keşfetmek İçin MMX Görevine Katkı Sağlayacak16 Ekim 2026, 01:28
  6. Phobos'tan örnek getirecek MMX, 20 Ekim'de fırlatılmaya hazırlanıyorPhobos'tan örnek getirecek MMX, 20 Ekim'de fırlatılmaya hazırlanıyor12 Ekim 2026, 11:44

✨ Günün seçkisi23 Kasım

The Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)📚 Günün kitabıThe Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)Joanna Cole · 1990

Görev dosyalarıTümü →

  1. Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)NASA, ESA, JAXA, CSA, MBRSC
  2. Artemis MutabakatıArtemis MutabakatıNASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı
  3. Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon
  4. Sovyet Uzay ProgramıSovyet Uzay ProgramıSSCB (OKB-1 ve diğer tasarım büroları)

Son haberler

  1. Işık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyorIşık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyor1 saat önce
  2. NASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'neNASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'ne3 saat önce
  3. Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)6 saat önce
  4. Dragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndüDragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndü7 saat önce
  5. Samanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdiSamanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdi8 saat önce

Çok okunanlar

  1. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  2. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı
  4. Uzay Yolu: İlk Temas'taki gibi uzaylılar Dünya'yı gerçekte nasıl fark ederdi?
  5. BepiColombo Merkür'ün yörüngesine girdi: ikinci uzay aracı, ilk çift araç

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar