ABD Uzay Kuvvetleri

ABD Uzay Kuvvetleri (United States Space Force, kısaca USSF), Amerika Birleşik Devletleri Silahlı Kuvvetleri'nin altıncı ve en genç kuvvetidir. 20 Aralık 2019'da, 2020 mali yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'nın imzalanmasıyla kuruldu. Kuruluş sıfırdan bir ordu yaratmak anlamına gelmiyordu: o güne kadar ABD Hava Kuvvetleri içinde çalışan Hava Kuvvetleri Uzay Komutanlığı yeni kuvvete dönüştürüldü ve uzaydaki askerî işler tek çatı altında toplandı.

Uzay Kuvvetleri'nin işi uzayda savaşmaktan çok, Dünya'daki gündelik hayatın da bağlı olduğu uyduları çalıştırmak ve korumaktır. Telefonlardaki konum hizmetini sağlayan GPS uydularını işleten, füze fırlatmalarını uzaydan izleyen uyarı uydularını yöneten ve ABD'nin iki büyük fırlatma menzilini işleten kurum budur. Bu yüzden Uzay Gündem'de okuduğunuz pek çok fırlatma haberinin arka planında Uzay Kuvvetleri vardır.

Yapısı: Hava Kuvvetleri Bakanlığı'nın içinde ayrı bir kuvvet

Uzay Kuvvetleri, kendi komuta yapısı olan ayrı bir kuvvettir, ama bakanlık düzeyinde Hava Kuvvetleri Bakanlığı'na bağlıdır. Bu düzen, Deniz Piyadeleri'nin Deniz Kuvvetleri Bakanlığı içindeki konumuna benzer. Kuvvetin en üst askerî yöneticisi "Uzay Operasyonları Şefi" unvanını taşır. İlk şef General John W. Raymond oldu; 2022'de görevi General B. Chance Saltzman devraldı.

Kuvvet üç ana saha komutanlığı üzerinden çalışır:

• Uzay Operasyonları Komutanlığı: Uyduları ve yer istasyonlarını günlük olarak işleten birlikler buraya bağlıdır.
• Uzay Sistemleri Komutanlığı: Yeni uyduların ve fırlatma hizmetlerinin satın alınmasını ve geliştirilmesini yürütür; merkezi Kaliforniya'daki Los Angeles Hava Kuvvetleri Üssü'dür.
• Uzay Eğitim ve Hazırlık Komutanlığı: Personelin eğitiminden, tatbikatlardan ve askerî uzay öğretisinden sorumludur.

Uzay Kuvvetleri personeline 2020'nin sonunda "Guardian" (muhafız) adı verildi. Kuvvetin parolası Latince "Semper Supra", yani "daima yukarıda"dır. Personel sayısı ABD ordusunun diğer kuvvetleriyle karşılaştırılamayacak kadar küçüktür: birkaç on binlik değil, yaklaşık on binlik bir askerî kadro ve ona eşlik eden sivil çalışanlardan söz ediliyor.

Ne yapar?

Konum ve zaman: GPS

Uzay Kuvvetleri'nin en bilinen işi, Küresel Konumlama Sistemi'ni (GPS) işletmektir. Yaklaşık 20 bin kilometre yükseklikteki yörüngelerde dolaşan GPS uyduları, Colorado'daki Schriever Uzay Kuvvetleri Üssü'nden yönetilir. Uyduların taşıdığı atom saatlerinin yaydığı sinyaller, yalnız askerî araçların değil, akıllı telefonların, uçakların, gemilerin ve bankacılık sistemlerinin de dayandığı zaman ve konum bilgisini sağlar. GPS'in nasıl çalıştığını ve uydulardaki saatlerin neden göreliliği hesaba katmak zorunda olduğunu GPS uydularında göreli zaman sayfasında anlattık.

Füze uyarısı ve uzayın gözetimi

Kuvvetin bir başka temel görevi, dünyanın herhangi bir yerinden fırlatılan balistik füzeleri uzaydan, ısı izlerinden algılayan uyarı uydularını işletmektir. Buna ek olarak Dünya çevresindeki yapay uyduları ve uzay çöplerini izleyerek bir tür "uzay trafik kaydı" tutar; çarpışma riski gördüğünde uydu operatörlerini uyarır. Bu gözetim yalnız askerî uydular için değil, ticari uydular ve Uluslararası Uzay İstasyonu için de önemlidir.

Haberleşme

Uzay Kuvvetleri, ABD ordusunun dünya çapındaki birliklerini birbirine bağlayan askerî haberleşme uydularını da işletir. Bu uydular, karadan uzak bölgelerdeki gemilere, uçaklara ve birliklere güvenli bağlantı sağlar.

Fırlatma menzilleri: Cape Canaveral ve Vandenberg

ABD'deki fırlatmaların büyük çoğunluğu, Uzay Kuvvetleri'nin işlettiği iki menzilden yapılır. Florida'daki doğu menzilini Patrick Uzay Kuvvetleri Üssü merkezli Uzay Fırlatma Deltası 45 yönetir; Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu buraya bağlıdır. Kaliforniya'daki batı menzilini ise Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'ndeki Uzay Fırlatma Deltası 30 yönetir. Uzay Kuvvetleri kurulunca bu tesislerin adlarındaki "Hava Kuvvetleri" ifadesi "Uzay Kuvvetleri" olarak değiştirildi.

Bu menziller yalnız askerî görevlere değil, NASA'nın ve ticari şirketlerin fırlatmalarına da hizmet verir. Bir SpaceX Falcon 9 roketi Florida'dan kalkarken hava durumu tahmini, güvenlik bölgesinin kapatılması ve roketin uçuşunun izlenmesi gibi işleri Uzay Kuvvetleri birlikleri üstlenir. Fırlatma takvimimizde gördüğünüz "Space Launch Delta 45" ya da "Space Launch Delta 30" adları bu birliklere aittir.

Ulusal güvenlik fırlatmaları

Uzay Kuvvetleri, ABD'nin askerî ve istihbarat uydularını uzaya taşıyacak roketleri Ulusal Güvenlik Uzay Fırlatma programıyla satın alır. Program, bu yüklerin yalnız güvenilirliği kanıtlanmış roketlerle taşınmasını şart koşar. Uzun yıllar boyunca bu fırlatmaların çoğunu United Launch Alliance yaptı; SpaceX'in Falcon 9 ve Falcon Heavy roketleri sertifika aldıktan sonra programa katıldı. Programın son aşamasında Blue Origin da sağlayıcılar arasına girdi. Bu sözleşmeler, ticari roket şirketlerinin en büyük ve en istikrarlı müşterilerinden birinin Uzay Kuvvetleri olduğunu gösteriyor.

Kuvvet, insansız ve yeniden kullanılabilir uzay aracı X-37B'nin uçuşlarını da işletir. Küçük bir uzay mekiğine benzeyen bu araç yörüngede yıllarca kalabilir; görevlerinin ayrıntılarının çoğu gizli tutulur.

Sık karıştırılanlar

ABD Uzay Kuvvetleri, ABD Uzay Komutanlığı ile sık karıştırılır. Uzay Komutanlığı (USSPACECOM), farklı kuvvetlerden gelen birlikleri ortak bir harekât için yöneten "birleşik muharip komutanlıklardan" biridir ve 2019'da yeniden kuruldu. Basitçe söylemek gerekirse Uzay Kuvvetleri personeli eğitir, donatır ve uyduları işletir; Uzay Komutanlığı ise bu imkânları harekât sırasında kullanır.

Bir diğer karışıklık da adı aynı olan kurgu yapımlardan çıkar. 2020'de yayımlanan komedi dizisi Uzay Kuvvetleri (Space Force), yeni kurulan bir askerî uzay biriminin karmaşasını hicveder; gerçek kurumla adı dışında doğrudan bir bağı yoktur.

Kısaca

• Kuruluş: 20 Aralık 2019; ABD ordusunun altıncı kuvveti.
• Bağlı olduğu bakanlık: Hava Kuvvetleri Bakanlığı.
• Personel adı: Guardian (muhafız); parola: Semper Supra (daima yukarıda).
• Ana görevler: GPS, füze uyarısı, uzay gözetimi, askerî haberleşme, fırlatma menzilleri.
• İşlettiği menziller: Cape Canaveral (doğu) ve Vandenberg (batı).
• Sık karıştırılan kurum: ABD Uzay Komutanlığı.