KARI (Korea Aerospace Research Institute)

KARI (Korea Aerospace Research Institute), Türkçesiyle Kore Havacılık ve Uzay Araştırma Enstitüsü, Güney Kore'nin uzay roketlerini, uydularını ve Ay aracını geliştiren devlet destekli araştırma kurumudur. Kore'nin tamamen yerli olarak geliştirdiği üç kademeli Nuri roketi, KOMPSAT yer gözlem uyduları ve Kore'nin ilk Ay yörünge aracı Danuri KARI'nin işidir. Enstitü 10 Ekim 1989'da kuruldu.

KARI ne yapar?

KARI, Kore'nin havacılık ve uzay alanındaki ulusal araştırma-geliştirme çalışmalarını yürütüyor: uçak teknolojileri, uydular, fırlatma araçları, uydu verilerinin kullanımı, Ay keşfi ve uydu navigasyon sistemleri. Enstitü, kendi tarihçesine göre 10 Ekim 1989'da Kore Makine ve Malzeme Enstitüsü'ne (KIMM) bağlı olarak kuruldu, binası 1992'de tamamlandı.

KARI ile KASA arasındaki fark nedir?

Güney Kore 27 Mayıs 2024'te ayrı bir uzay ajansı kurdu: Kore Havacılık ve Uzay İdaresi (KASA). KASA, Ocak 2024'te çıkarılan özel bir yasayla kurulan ve Kore'yi dünyanın en büyük beş havacılık-uzay gücünden biri yapmayı hedefleyen devlet kurumu. KASA'nın tanımına göre iki kurum yakın iş birliği içinde çalışıyor; Nuri gibi büyük projelerde teknik uygulamayı ve uçuş operasyonlarını KARI yürütüyor.

Sonda roketlerinden Naro'ya

KARI roket çalışmalarına küçük adımlarla başladı. Enstitü 1993'te KSR-I, 1998'de KSR-II ve 2002'de KSR-III sonda roketlerini geliştirdi; bu süreçte katı yakıtlı roketlerden sıvı yakıtlı roketlere geçildi. Kore'nin ilk uzay fırlatma aracı iki kademeli Naro (KSLV-I) ise Rusya ile iş birliği içinde geliştirildi ve 30 Ocak 2013'teki üçüncü fırlatmasında başarıya ulaştı.

Nuri roketi nedir?

Nuri (KSLV-II), KARI'nin bağımsız olarak geliştirdiği üç kademeli bir roket. Birinci kademede dört adet 75 tonluk motor, ikinci kademede bir adet 75 tonluk motor, üçüncü kademede bir adet 7 tonluk motor bulunuyor. Yaklaşık 47,2 metre boyunda, 3,05 metre çapında ve 200 ton kütlesindeki roket, 1,5 ton sınıfındaki bir uyduyu 600-800 kilometre yükseklikteki alçak Dünya yörüngesine yerleştirebiliyor. Geliştirme 2010'da başlayıp 2023'e kadar üç aşamada sürdü; fırlatmalar Kore'nin güneyindeki Jeollanam eyaletinin Goheung ilçesinde bulunan Naro Uzay Merkezi'nden yapılıyor.

Nuri'nin ilk fırlatması 21 Ekim 2021'de yapıldı; roket hedef irtifaya ulaştı ancak yörünge hızına erişemedi. 21 Haziran 2022'deki ikinci fırlatma başarılı oldu ve 25 Mayıs 2023'teki üçüncü fırlatmada uygulama uyduları ile küp uydular yörüngeye yerleştirildi. Dördüncü fırlatma 27 Kasım 2025'te başarıyla gerçekleşti. 7 Ekim 2026'daki beşinci fırlatmada ise KASA'nın açıklamasına göre beş mikro uydu (2-6 numaralı) ile dokuz küp uydu hedef yörüngelere bırakıldı; mikro uydular kalkıştan yaklaşık 14,5 saat sonra ilk yer gözlem görüntülerini gönderdi.

Verileri göster

2021	1. fırlatma: yörünge yok
2022	2. fırlatma başarılı
2023	3. fırlatma başarılı
2025	4. fırlatma başarılı
2026	5. fırlatma: 14 uydu
2027	6. fırlatma planlanıyor

Nuri'nin geleceği

KARI, Nuri'yi tekrarlanan fırlatmalarla olgunlaştırmayı ve teknolojiyi 2027'ye kadar özel sektöre aktarmayı planlıyor. Ekim 2022'de ana yüklenici seçilen Hanwha Aerospace, üçüncü fırlatmadan itibaren sürece katıldı ve beşinci fırlatmada daha geniş bir operasyon rolü üstlendi. KASA, 2032'ye kadar her yıl en az bir fırlatma yapmayı, altıncı fırlatmayı da 2027'nin ikinci yarısında gerçekleştirmeyi planlıyor. Nuri'nin ardılı olacak yeni nesil fırlatma aracı KSLV-III'ün geliştirilmesi Temmuz 2023'te başladı ve Aralık 2032'ye kadar sürmesi öngörülüyor; projenin bütçesi yaklaşık 2 trilyon won.

Uydular ve Ay aracı Danuri

KARI'nin uydu programı Aralık 1999'da fırlatılan ilk Kore çok amaçlı uydusu KOMPSAT-1 ile başladı; enstitü bugün sekiz ulusal uyduyu işletiyor. Bu uydulardan KOMPSAT-3, 18 Mayıs 2012'de Japonya'dan bir H-IIA roketiyle fırlatıldı.

Kore'nin uluslararası iş birliğiyle geliştirdiği ilk Ay yörünge aracı Danuri, 5 Ağustos 2022'de fırlatıldı ve 27 Aralık 2022'de Ay yörüngesine girdi. KARI'ye göre araç Ay yüzeyinin yaklaşık 100 kilometre üstündeki hedef yörüngeye yerleşti; ilk olarak 2023 boyunca sürecek bir yıllık görev için planlanan Danuri'nin çalışma ömrü 2027'ye uzatıldı. Ay'a giden diğer görevlerin genel tablosu Ay'a yolculuklar sayfasında.

Kısaca

• KARI, 10 Ekim 1989'da kurulan Güney Kore'nin havacılık ve uzay araştırma enstitüsü.
• Rusya ile geliştirilen Naro 2013'te, yerli Nuri ise 2022'de ilk başarılı fırlatmasını yaptı.
• Nuri üç kademeli; 1,5 ton sınıfı uyduyu 600-800 km yörüngeye taşıyabiliyor; Ekim 2026'ya kadar beş kez fırlatıldı.
• 2024'te ayrı bir uzay ajansı olarak KASA kuruldu; Nuri'nin teknik uygulamasını ve uçuş operasyonlarını KARI yürütüyor.
• Kore'nin ilk Ay aracı Danuri, Aralık 2022'den beri Ay yörüngesinde.