21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Tiamat's Wrath (James S. A. Corey): konusu, bilimi ve okuma rehberi

James S. A. Corey'nin 2019 tarihli romanı Tiamat's Wrath, The Expanse serisinin sekizinci kitabı: Laconia'ya karşı direniş, ölü sistemler ve bir nötron yıldızının çöküşü.

Tür
Roman
Yazar
James S. A. Corey
İlk yayın yılı
2019
Sayfa
544

Tiamat's Wrath, James S. A. Corey takma adıyla yazılan The Expanse serisinin sekizinci romanıdır. Orbit Books tarafından 26 Mart 2019'da yayımlandı; ilk baskısı 544 sayfadır. Kitap, Persepolis Rising'in bıraktığı yerden devam eder: insanlığın binlerce dünyayı birbirine bağlayan halka geçitleri artık Laconia'nın denetimindedir ve Güneş Sistemi yeni bir imparatorluğun gölgesinde yaşamaktadır. Kitap, The Expanse dizisinin ekrana taşımadığı bölümlerden biridir; dizi altı sezonun ardından "ara" noktasında kalmış, Persepolis Rising'den itibaren kitaplar görüntüye uyarlanmamıştır.

Kitap ne anlatıyor?

Roman, serinin öncekilerden en çok ayrılan kitaplarından biridir. İlk romanlarda hikâyeyi Holden'ın tayfası taşırdı; burada ağırlık birkaç farklı çizgiye dağılır. Yayıncının tanıtımına göre bir yanda bilim insanı Elvi Okoye çok eski bir soykırımın izini sürer, bir yanda Laconia'nın yüksek konsülünün genç kızı Teresa Duarte saray entrikalarının ortasında büyür, bir yanda da dağılmış Rocinante tayfası imparatorluğa karşı direnişi sürdürür. Bütün bunlar, halka geçitleriyle birbirine bağlı yaklaşık bin üç yüz yıldız sistemini kapsayan bir zeminde geçer.

Kitapta güç dengesi açıkça eşitsizdir: Laconia'nın imparatorluğu karşısında direniş küçük ve dağınıktır. Seri boyunca arka planda duran büyük soru, yani halka geçitlerini yapanların akıbeti de bu kitapta ilk kez ciddi biçimde öne çıkar. Roman boyunca yaşlanan karakterlerin yorgunluğu, kayıpları ve verdikleri kararların bedeli de işlenir; Booklist'in yıldızlı eleştirisi bu noktayı, kahramanlar yaşlanıp amaçlarını sorgularken siyasi entrika ile karakter gelişimini ustaca birleştirmesi diye öne çıkarmıştır.

Kitabın özeti

Bu bölüm kitabın sonunu da anlatır.

Kitap, Chrisjen Avasarala'nın ölümüyle açılır. Laconia'da tutsak olarak yaşayan James Holden, devlet töreninde ona veda eder. Holden, yüksek konsül Winston Duarte'nin saray bölgesinde dolaşabilen ama oradan ayrılamayan bir mahkûmdur. Aynı sırada Elvi Okoye, Laconia'nın "ölü sistemler" dediği, geçidi olup yaşanabilir gezegeni olmayan yıldız sistemlerini tarayan bir seferde yer alır. Ekip Adro sisteminde, gezegen boyutunda yeşil bir elmasa rastlar; protomolekülle garip bir etkileşim gösteren bu cisim, Elvi'ye göre eski bir veri deposu olabilir. Sefer, çalışmayı tamamlamadan Tecoma sistemine yönlendirilir ve orada kararsızlık sınırındaki bir nötron yıldızından başka bir şey bulunmaz. Komutan o noktada gizli görevi açıklar: geçitlerde gemileri yutan varlıklara karşı bir antimadde saldırısı için uygun sistem aramaktadırlar.

Duarte'nin on dört yaşındaki kızı Teresa ise babasının kendisini halef olarak hazırladığını öğrenir. Bir yandan da, Holden'ı kurtarmak için gönderilmiş Amos Burton'la gizlice temas kurar. Direniş cephesinde Naomi, Bobbie ve Alex ele geçirilmiş bir Laconia savaş gemisiyle bir ikmal gemisine baskın yapmaya çalışır; operasyon kayıplarla sonuçlanır. Ele geçirdikleri malzemede antimadde bulan Bobbie ve Alex, Laconia'nın amiral gemisini yok etmek için bir plan kurar ve Bobbie bu planda kendini feda eder.

Tecoma'daki deney ise beklenmedik sonuç verir: nötron yıldızı bir kara deliğe çöker, açığa çıkan gama ışını patlaması Tecoma geçidini ve onun öbür ucundaki geçidi yok eder. Ardından, protomolekülü yapanları da yok etmiş olan varlıklar bütün halka ağına saldırır, Medina İstasyonu ve Laconia'nın büyük bir savaş gemisi yok olur. Protomolekülle güçlendirilmiş olan Duarte bu saldırıda zihinsel olarak çöker ve hareketsiz kalır; çevresindekiler durumu gizlemeye çalışırken bilim insanı Cortázar Teresa'ya suikast planlar. Amos öldürülür ama onarım dronları onu protomolekül katkısıyla diriltir. Direniş filosu Laconia'nın tersanelerine saldırır; Holden ile Teresa kaçar, Rocinante tayfası yeniden bir araya gelir ve Teresa kalan amiral gemisini geri çekilmeye ikna eder. Direniş, Laconia'yı ağır biçimde zayıflatmış olarak ayrılır. Kitabın kapanışında güçlendirilmiş Amos, saldıran varlıkların insanlığın yok edilmesini planladığını anlar.

Yazarlar ve yazıldığı dönem

James S. A. Corey, Daniel Abraham ile Ty Franck'in ortak takma adıdır. Adın ilk ve son kısmı iki yazarın ikinci adlarından, "S. A." ise Abraham'ın kızının baş harflerinden alınmıştır; takma ad bilerek 1970'lerin uzay operası yazarlarını çağrıştıracak biçimde seçilmiştir. Franck daha önce George R. R. Martin'in kişisel asistanlığını yapmıştı, Abraham ise fantastik edebiyat yazarıdır. İkili, serinin ilk kitabı Leviathan Wakes ile 2011'de çıktı.

Seri dokuz romandan oluşur: Leviathan Wakes (2011), Caliban's War (2012), Abaddon's Gate (2013), Cibola Burn (2014), Nemesis Games (2015), Babylon's Ashes (2016), Persepolis Rising (2017), Tiamat's Wrath (2019) ve Leviathan Falls (2021). Tiamat's Wrath, Persepolis Rising'le başlayan "Laconia dönemi"nin ikinci halkasıdır; hikâye, ilk altı kitabın geçtiği dönemden otuz yıl kadar sonrasına yerleşir. Serinin tamamı 2020'de Hugo Ödülleri'nde En İyi Seri ödülünü kazandı.

Kitaptaki bilim

The Expanse, ilk kitaplarda Güneş Sistemi içindeki hareketi, ivmeyi ve düşük yerçekimini sıkı biçimde işlemesiyle tanınır; halka geçitleri ve protomolekül ise açıkça kurgudur. Bu kitapta bilimin en dikkat çeken kullanımı, nötron yıldızının kara deliğe çökmesidir.

Gerçek bilimde nötron yıldızı, büyük bir yıldızın süpernovada çöken çekirdeğidir. Kütlesi yaklaşık 1,4 Güneş kütlesi, yarıçapı yaklaşık 10 kilometredir; yoğunluğu atom çekirdeğininkine yakındır. Nötronların oluşturduğu direnç çöküşü durdurur, ancak kalıntı yaklaşık 2,2-2,9 Güneş kütlesini aşarsa kara deliğe dönüşür. Yani "kararsızlık sınırındaki nötron yıldızı" fikri gerçek bir fiziğe dayanır: sınıra yakın bir nötron yıldızına yeterli kütle eklenirse çökmesi beklenir. Kitaptaki tetikleyici deney ise tümüyle kurgusal bir senaryodur.

Gama ışını patlamaları (GRB) da gerçek bir olgudur. Kısa süreli patlamaların (yaklaşık iki saniyeden kısa) iki nötron yıldızının birleşmesinden doğabildiği, 2017'de GW170817 olayında kütleçekim dalgalarıyla eşzamanlı bir gama ışını patlaması saptanmasıyla doğrulandı. Tipik bir patlama birkaç saniyede Güneş'in 10 milyar yıllık ömrü boyunca yayacağı enerji kadarını salar, ama bu enerji küresel yayılmaz; dar ve göreli hızlardaki jetlerde toplanır. Kaydedilen bütün patlamalar gökadamızın dışından gelmiştir; yakın bir patlamanın ozon tabakasını aşındırarak yaşamı etkileyebileceği, hatta Ordovisyen dönemindeki kitlesel yok oluşa yol açmış olabileceği ise bazı araştırmacıların öne sürdüğü bir varsayımdır. Kitapta bu enerji geçitleri yok eder; bu, kurgunun gerçek fiziği alıp büyüttüğü bir noktadır.

"Ölü sistemler" fikri ise ötegezegen araştırmalarındaki bir gerçeğe değinir: yaşanabilir bölgede kayalık bir gezegen bulmak, gökbilimcilerin özellikle aradığı ve her yıldızda rastlanmayan bir sonuçtur. Gezegen boyutunda bir elmas ya da protomolekülle etkileşen bir veri deposu ise gerçek bilimde karşılığı olmayan, tamamen kurgusal ögelerdir. Antimadde ise gerçek bir fizik kavramıdır; ancak kitaptaki ölçekte bir silahın pratikte nasıl yapılacağı kurgunun alanına girer.

Etkisi ve ödülleri

Booklist kitaba yıldızlı eleştiri verdi; Polygon, yazarların "insanlık için büyük sonuçlar" doğuran bir hikâyeyi anlatırken faşizm ve totaliterliğin tehlikelerine dair güncel bir uyarı yaptığını yazdı; Publishers Weekly ise kitabı şiddet, entrika, hırs ve umut içeren çarpıcı bir hikâye olarak niteledi. Kitabın tek başına aldığı bilinen büyük bir ödülü doğrulayamadım; seri bütünüyle ise yukarıda anılan Hugo En İyi Seri ödülünü aldı.

Hikâye açısından kitap, geçit yapıcıların akıbetine dair sorunun cevabına yaklaşır ve son kitaba zemin hazırlar.

Uyarlamaları

The Expanse dizisi Syfy'da 14 Aralık 2015'te başladı, üç sezonun ardından Mayıs 2018'de iptal edildi; hayranların kampanyaları sürerken Amazon diziyi aynı ay devraldı. Dördüncü sezon 12 Aralık 2019'da, beşinci sezon 15 Aralık 2020'de yayımlandı. Altıncı ve son sezon 10 Aralık 2021'de başladı, 14 Ocak 2022'de altı bölümle bitti. Yazarlar bunun bir "ara" olduğunu, dizinin iptal edilmediğini söyledi. Romanın olayları bu sezonlarda yer almadı; izleme ve okuma sırası sayfamız, dizinin bittiği yer ile kitapların nasıl eşleştiğini gösterir.

Karakterleri

Kimlere uygun, nereden başlanır?

Tiamat's Wrath serinin ortasından sonrasına ait olduğu için tek başına okunması önerilmez; önceki kitaplardaki karakterlerin geçmişi, Laconia'nın doğuşu ve protomolekül bilgisi hikâyenin anlaşılması için gereklidir. Seriyi yeni okuyacaksanız The Expanse okuma sırası sayfasındaki yayın sırasını izleyin: Leviathan Wakes'ten başlayıp dokuz kitabı sırayla okumak en sağlıklısıdır. Bu kitaba gelmiş olanlar için ise sonraki durak Leviathan Falls'tır; yazarları ve seri hakkında genel bilgi için James S. A. Corey sayfasına bakabilirsiniz.

Siyasi entrika, direniş hikâyeleri ve sert bilimkurgu seven okurlara uygundur. Kitap, otoriter yönetim, yaşlanma ve kayıp gibi ağır temalar işler; bunlara duyarlı okurlar bunu hesaba katmalıdır.

Yazarın diğer kitaplarıTümü →

📚 KitaplarTümü →

  1. Introduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiIntroduction to Stellar Astrophysics (Böhm-Vitense): özeti, bilimi ve rehberiBilim kitabı
  2. Evren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiEvren Avucunda (Christophe Galfard): konusu, bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  3. Mae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMae Among the Stars (Roda Ahmed): konusu, Mae Jemison ve okuma rehberiMasal / efsane
  4. Team Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiTeam Moon (Catherine Thimmesh): Apollo 11'in 400 bin kişilik ekibi ve rehberiBilim kitabı
  5. Moonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiMoonshot (Brian Floca): konusu, Apollo 11 bilimi ve okuma rehberiBilim kitabı
  6. Cosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiCosmic (Frank Cottrell-Boyce): konusu, bilimi ve okuma rehberiRoman
  7. The True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiThe True Meaning of Smekday (Adam Rex): konusu, Home filmi ve rehberiRoman
  8. Mr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMr. Wuffles! (David Wiesner): konusu, bilimi ve okuma rehberiMasal / efsane

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Dizi ve filmlerTümü →

  1. The Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarThe Expanse izleme ve okuma sırası: 6 sezon, 9 roman ve novellalarSeri / evren
  2. Halo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiHalo oynama ve izleme sırası: bütün oyunlar ve Paramount+ dizisiSeri / evren
  3. MonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerMonsterVerse (Godzilla ve Kong) izleme sırası: bütün filmler ve dizilerSeri / evren
  4. Transformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneTransformers izleme sırası: bütün filmler, Bumblebee ve Transformers OneSeri / evren
  5. Predator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorPredator izleme sırası: bütün filmler, Prey ve Alien vs. PredatorSeri / evren

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar