Sergey Teteryatnikov

Sergey Aleksandroviç Teteryatnikov (Rusça: Сергей Александрович Тетерятников; d. 19 Aralık 1988), Roscosmos test kozmonotu ve eski bir Rus Deniz Kuvvetleri mühendis subayıdır. Kozmonot birliğine girmeden önce nükleer denizaltılarda görev yaptı. 1 Ekim 2026'da NASA'nın SpaceX Crew-13 göreviyle görev uzmanı olarak ilk uçuşuna çıktı ve şu anda Uluslararası Uzay İstasyonu'nda Expedition 75 ekibinin uçuş mühendisi. Yörüngedeki herkesin listesi için Şu anda uzayda kaç kişi var? sayfamıza bakabilirsiniz.

Gemi makinelerinden denizaltılara

Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi'nin (GCTC) resmî biyografisine göre Teteryatnikov, Stavropol bölgesinin Mineralnıye Vodı ilçesine bağlı Uspenovka köyünde doğdu. 2011'de Sankt Peterburg'daki Deniz Harp Akademisi'nden (Sovyetler Birliği Filo Amirali N. G. Kuznetsov adını taşıyan Deniz Kuvvetleri askerî eğitim ve bilim merkezi) gemi güç sistemlerinin işletilmesi dalında mühendis olarak mezun oldu.

Askerî kariyeri büyük ölçüde gemi makine dairelerinde geçti. 2011-2013 arasında bir muhafız füze botunun elektromekanik biriminin komutanıydı. 2013-2015'te Vladivostok'ta, Mistral tipi "Sevastopol" çıkarma gemisinde havuz sorumlusu olarak çalıştı. 2015-2019 arasında Kamçatka'daki Vilyuçinsk'te konuşlu "Vladimir Monomah" nükleer güçlü stratejik füze denizaltısında hasar kontrol birimine bağlı bir grubu yönetti; 2019-2021'de ise "Generalissimus Suvorov" denizaltısında hasar kontrol biriminin komutanıydı. NASA da Teteryatnikov'un denizaltılarda ve makine dairesi operasyonlarında çeşitli deniz mühendisliği görevleri üstlendiğini belirtiyor.

Kozmonot birliğine seçilmesi

Kurumlar arası seçim komisyonu 27 Ocak 2021'de Teteryatnikov'u kozmonot adaylığına önerdi; 1 Nisan 2021'de test kozmonotu adayı olarak atandı. Haziran 2021'de başlayan genel uzay eğitimi; L-39 jetleriyle uçuşları, özel paraşüt eğitimini, Il-76MDK uçağında ağırlıksızlık uçuşlarını, ses yalıtımlı odada yalnızlık testini, dalış eğitimini ve farklı iklim kuşaklarında hayatta kalma tatbikatlarını kapsadı. GCTC'nin haberlerinde 2021 açık seçiminden gelen Arutyun Kiviryan ve Aleksandr Kolyabin ile birlikte eğitim aldığı görülüyor. 16 Haziran 2023'te kendisine "test kozmonotu" yetkisi verildi; ardından Soyuz kapsülü ve istasyonun Rus bölümü üzerine uzmanlaşma grubunda çalıştı.

Crew-13 hazırlığı

Şubat 2026'da Crew-13 ve ISS-75 asıl ekibine katıldı. GCTC'nin yayımladığı eğitim haberleri, hazırlığın kapsamını gösteriyor: Teteryatnikov, istasyonun Rus bölümündeki Avrupa robot kolu ERA'yı kullanma sınavını "pekiyi" ile geçti; kargo araçlarının istasyondan uzaktan elle yönlendirildiği teleoperatör kumanda kipi (TORU) sınavından da yine "pekiyi" aldı; Rus bölümünün simülatörlerinde yangın ve basınç kaybı senaryolarına karşı çalıştı ve uzay yürüyüşüne hazırlık sınavını başarıyla geçti. NASA'nın 23 Nisan 2026'da duyurduğu ekipte komutan Jessica Watkins, pilot Luke Delaney ve Kanadalı Joshua Kutryk de vardı.

İlk uçuş

Crew-13, 1 Ekim 2026'da Cape Canaveral'dan bir Falcon 9 roketiyle fırlatıldı. Ekip, "Grace" adlı Crew Dragon kapsülüyle 7 saat 55 dakikalık bir yolculuğun ardından istasyonun Harmony modülüne kenetlendi; NASA'ya göre bu, ISS tarihinde bir ABD aracının en hızlı fırlatma-kenetlenme süresiydi. Kenetlenme Moskova saatiyle 2 Ekim'e denk geldi. Teteryatnikov'u istasyonda Roscosmos'tan Pyotr Dubrov, Anna Kikina ve Andrey Fedyaev ile NASA ve ESA astronotları karşıladı.

Teteryatnikov'un bir Amerikan kapsülüyle istasyona gitmesi tek yönlü bir düzen değil: aynı dönemde NASA astronotu Anil Menon de Rus Soyuz MS-29 kapsülüyle istasyona çıkmıştı. Kikina da 2022'de Crew-5 ekibiyle Dragon'da uçmuştu.

İstasyondaki işleri

NASA'nın istasyon günlüğünde Teteryatnikov'un ilk haftaları ağırlıklı olarak Dünya gözlemi ve robotik üzerine. 22 Ekim'de Nauka bilim modülüne bağlı Avrupa robot kolunu kullanma alıştırması yaptı; ardından ekip uyurken Asya ve Güney Amerika'daki noktaları görünür ve yakın kızılötesi dalga boylarında görüntüleyecek Dünya gözlem düzeneğini kurup çalıştırdı. 28 Ekim'de bu kez Pasifik adalarını ve Güney Amerika buzullarını gece boyunca fotoğraflayacak başka bir düzenek kurdu. Bunların yanı sıra gelişmiş akıllı yazılım araçlarının ekip operasyonlarına ve uçuş kontrolüyle iletişime nasıl katkı sağlayabileceğini inceleyen bir çalışmada yer aldı. NASA'ya göre Expedition 75 ekibi uzayda üretim tekniklerini, astronotların sağlık kontrolleri için artırılmış gerçeklik ve yapay zekâ yöntemlerini ve insan dokusunun biyobaskıyla üretilmesini inceliyor. Crew-13'ün görevi sırasında istasyona SpaceX'in 35. ticari ikmal uçuşu ile Northrop Grumman'ın CRS-25 kargo uçuşunun gelmesi planlandı; bunlardan ilki 15 Ekim'de kenetlendi ve istasyonun yeni açılır güneş panellerini getirdi. İstasyondaki deneylerin genel çerçevesi için ISS'te yapılan bilimsel deneyler sayfamıza bakabilirsiniz.

Kısaca

• 19 Aralık 1988'de Stavropol bölgesinde doğdu; 2011'de Deniz Harp Akademisi'nden gemi güç sistemleri mühendisi olarak mezun oldu.
• Füze botunda, Mistral tipi çıkarma gemisinde ve iki nükleer denizaltıda görev yaptı.
• 2021'de kozmonot adayı seçildi, 2023'te test kozmonotu oldu.
• 1 Ekim 2026'da Crew-13 ile ilk kez uzaya çıktı; ISS'te Expedition 75 uçuş mühendisi.