İMECE-2

İMECE-2, TÜBİTAK UZAY'ın geliştirdiği metre altı çözünürlüklü, elektro-optik bir yer gözlem uydusu. "Metre altı çözünürlük", uydunun çektiği görüntüde bir pikselin yerde bir metreden küçük bir alana karşılık gelmesi demek. Uydu, "Yüksek Çözünürlüklü Takım Uydu Geliştirilmesi Projesi" (TUGEP) kapsamında, ikizi İMECE-3 ile birlikte hazırlanıyor. TÜBİTAK UZAY, iki uyduyu "Türkiye'nin ilk metre altı çözünürlüklü yer gözlem takım uyduları" olarak tanımlıyor. Enstitünün resmî sayfasına göre İMECE-2'nin 2027'nin son çeyreğinde, İMECE-3'ün ise 2028'in son çeyreğinde fırlatılması planlanıyor.

İMECE-2'yi, 2023'te fırlatılan ve bugün yörüngede görev yapan ilk İMECE ile karıştırmamak gerekiyor. Yeni uydular, İMECE'nin bilgi birikimi üzerine kuruluyor ve onunla birlikte çalışacak.

Görevin amacı

TÜBİTAK UZAY projenin hedefini şöyle tanımlıyor: Türkiye'nin askerî ve sivil alandaki yüksek çözünürlüklü görüntü ihtiyacını yerli ve millî imkânlarla karşılamak. Uydular "çift kullanım" (dual-use) yapısına sahip olacak, yani verileri hem kamu kurumlarına hem özel sektöre hizmet edecek. Enstitünün saydığı kullanım alanları şunlar:

• Haritacılık ve coğrafi bilgi sistemleri (CBS)
• Hassas tarım ve tarımsal üretimin takibi
• Çevre ve iklim izleme
• Orman yönetimi ve orman yangınlarının tespiti
• Kentsel planlama ve altyapı denetimi
• Deniz gözetimi
• Afet yönetimi ve su kaynaklarının yönetimi

Projenin asıl yeniliği "takım uydu" yaklaşımı. TÜBİTAK UZAY'a göre İMECE-2 ve İMECE-3, yörüngedeki İMECE ile birlikte görev yaparak bir takım uydu mimarisi oluşturacak. Bu sayede daha geniş alanların daha kısa sürede görüntülenmesi ve yeniden ziyaret sürelerinin kısalması hedefleniyor. Yeniden ziyaret süresi, yeryüzündeki belirli bir noktanın ardışık iki görüntüsü arasında geçen süre. Tek bir uydu aynı bölgenin üzerine ancak belirli aralıklarla dönebiliyor. Üç uydu birlikte çalıştığında bir sel, yangın ya da depremden sonra aynı bölgenin çok daha sık görüntülenmesi mümkün oluyor.

Uydu: TstarL platformu

TÜBİTAK UZAY, İMECE-2 ve İMECE-3'ü TstarL-101 adıyla anıyor. Bu ad, enstitünün kendi geliştirdiği Tstar uydu platformu ailesinin alçak yörünge kolunu gösteriyor. Uydu platformu, kamera gibi görev yükünü taşıyan ve ona güç, yönelim, haberleşme ve yörünge kontrolü sağlayan temel gövde demek. Ailenin ilk modeli olan TstarL-100, TÜBİTAK UZAY'a göre Türkiye'nin ilk yerli alçak yörünge uydu platformu. RASAT (2011) ve GÖKTÜRK-2 (2012) uydularından edinilen deneyimle geliştirilen bu platform, 2023'te İMECE'yi yörüngeye taşıdı.

Enstitünün TstarL-100 için verdiği değerler şöyle: güneş eşzamanlı yörüngeler de dahil olmak üzere alçak yörünge görevleri için tasarlandı, 150 kilograma kadar faydalı yük taşıyabiliyor ve 3 kilovata kadar güç sağlayabiliyor. Beş yılı aşan bir hizmet ömrü için tasarlanan platform, ksenon yakıtlı Hall etkili bir elektrikli itki sistemi kullanıyor. Yönelimini 0,1 dereceden daha iyi bir hassasiyetle kontrol edebiliyor ve 60 derecelik bir dönüş manevrasını 100 saniyeden kısa sürede tamamlayabiliyor. Platform Falcon 9, Soyuz ve Vega-C gibi farklı roketlerle uyumlu olacak şekilde tasarlandı. Bu değerler ailenin ilk modeline ait. İMECE-2'nin kendi kütlesi, irtifası ve kesin çözünürlük değeri henüz resmî olarak açıklanmadı.

TÜBİTAK UZAY, İMECE için geliştirilen platformun, elektro-optik kameranın, uçuş bilgisayarının, yıldız izleyicilerin, tepki tekerinin ve güç yönetim sisteminin yeni projelere aktarılacağını belirtiyor. Yıldız izleyici, yıldızların konumuna bakarak uydunun uzaydaki yönünü belirleyen bir kamera. Tepki tekeri ise içinde dönen bir volan sayesinde uyduyu yakıt harcamadan döndüren bir düzenek. Kameranın hedefe tam doğrultulabilmesi bu iki parçanın hassasiyetine bağlı.

İMECE'den İMECE-2'ye

İMECE projesi 2013'te başladı. Uydu, 15 Nisan 2023'te Türkiye saatiyle 09.48'de ABD'deki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden SpaceX'in Falcon 9 roketiyle fırlatıldı. Aynı gün saat 12.24'te roketten ayrılarak yörüngesine yerleşti ve 29 Nisan 2023'te ilk test görüntüsünü gönderdi. TÜBİTAK UZAY'ın verilerine göre İMECE yaklaşık 680 kilometre irtifada çalışıyor ve yaklaşık 700 kilogram ağırlığında. Uydu, siyah-beyaz (pankromatik) kanalda metre altı, kırmızı-yeşil-mavi ve yakın kızılötesi kanallarda 3,96 metre çözünürlüğe sahip. Proje kapsamında Türkiye'de ilk kez uzay uyumlu bir elektro-optik kamera tasarlanıp üretildi ve uydunun yerlilik oranı yüzde 90'ın üzerine çıktı.

İMECE, kabul testlerinin ardından 22 Mayıs 2025'te Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterine alındı ve Hava Kuvvetleri'nin isimlendirme standartlarına göre "GÖKTÜRK-2B" adını aldı. TÜBİTAK UZAY aynı açıklamada, İMECE'de kazanılan yetkinlikler doğrultusunda 2024 itibarıyla TUGEP'in başlatıldığını duyurdu. Projenin amaçları, İMECE için kurulan altyapıları daha verimli kullanmak, geliştirilen ekipmanları yeni sistemlere uyarlamak ve yetişmiş insan kaynağını korumak. İMECE'nin yörüngedeki ilk yılları için ayrıntılı haberimize, uydunun genel tanıtımı için İMECE uydusu sayfasına bakabilirsiniz.

Verileri göster

2011	RASAT fırlatıldı
2012	GÖKTÜRK-2 fırlatıldı
2013	İMECE projesi başladı
2023	İMECE yörüngede
2024	TUGEP başladı
2025	İMECE, GÖKTÜRK-2B oldu
2027	İMECE-2 (plan, son çeyrek)
2028	İMECE-3 (plan, son çeyrek)

Takvim

• 2024: TÜBİTAK UZAY yürütücülüğünde Yüksek Çözünürlüklü Takım Uydu Geliştirilmesi Projesi (TUGEP) başladı.
• 7 Temmuz 2026: Ankara'daki 36. NATO Zirvesi kapsamında düzenlenen NATO Savunma Sanayii Forumu'nda NATO Genel Sekreter Yardımcısı Radmila Šekerinska, TÜBİTAK UZAY'ın iki yeni yüksek çözünürlüklü yer gözlem uydusu geliştirdiğini açıkladı. Bunlar İMECE-2 ve İMECE-3'tü.
• Ekim 2026: TÜBİTAK UZAY, Antalya'daki IAC 2026'da İMECE'nin ölçekli maketlerini sergiledi ve millî yer gözlem uydularının görüntülerine erişim sağlayan Gezgin Portal'ın yenilenen sürümünü tanıttı.
• 2027 son çeyrek (planlanan): İMECE-2'nin fırlatılması.
• 2028 son çeyrek (planlanan): İMECE-3'ün fırlatılması.

İMECE-2'yi hangi roketin, hangi üsten fırlatacağı henüz açıklanmadı. TÜBİTAK UZAY aynı dönemde daha küçük bir uydu üzerinde de çalışıyor. TstarC-100 platformunu kullanan, 75 kilogramın altındaki GEZGİN-1 mikro uydusunun da 2028'in son çeyreğinde fırlatılması planlanıyor.

Bilimsel ve teknik önemi

TÜBİTAK UZAY'ın uydu projeleri, her yeni uydunun bir öncekinin deneyimi üzerine kurulduğunu gösteriyor. RASAT ve GÖKTÜRK-2 ile kazanılan bilgi İMECE'ye, İMECE'de geliştirilen ekipman da İMECE-2 ve İMECE-3'e aktarılıyor. Enstitü, tekil uydu görevlerinden birbiriyle uyumlu çalışan bir takım uyduya geçişi "kritik bir kilometre taşı" olarak nitelendiriyor. Tek bir uydu ne kadar keskin görürse görsün, aynı yere ancak belirli aralıklarla bakabiliyor. Afetler ya da hızlı değişen durumlar söz konusu olduğunda görüntünün ne kadar sık alınabildiği, çözünürlük kadar önem taşıyor.

İMECE-2, İMECE gibi elektro-optik bir uydu. Optik kameralar bulutların altını ve gece karanlığını göremez. Bu açığı kapatmak için ayrı bir proje yürütülüyor. Savunma Sanayii Başkanlığı, TUSAŞ ile 2024'te GÖKTÜRK-3 Sentetik Açıklıklı Radar (SAR) Uydu Sistemi Geliştirme Projesi sözleşmesini imzaladı. SSB'ye göre SAR uyduları her hava koşulunda ve gece gündüz görüntü alabildiği için elektro-optik uyduların yeteneklerini tamamlayacak. Optik takım uydular ile radar uydusu birlikte düşünüldüğünde, Türkiye'nin uzaydan yer gözlem kapasitesinin önümüzdeki yıllarda belirgin biçimde genişlemesi planlanıyor.

Türkiye'den izlemek

Millî yer gözlem uydularının görüntüleri kamuoyuna açık bir kanaldan da sunuluyor. TÜBİTAK UZAY'ın Gezgin Portal'ı IAC 2026'da yenilendi. Portala artık e-Devlet üzerinden güvenli giriş yapılabiliyor ve RASAT arşivine GÖKTÜRK-2 görüntüleri de eklendi. TÜBİTAK UZAY, bu verilerin afet yönetiminden tarıma, çevre izlemeden şehir planlamasına kadar pek çok alanda kullanılabileceğini belirtiyor. İMECE-2 verilerinin bu portala eklenip eklenmeyeceği ise henüz açıklanmadı. Türkiye'nin uydu projelerinin genel tablosu için Türkiye'nin uzay programı sayfasını, 2026'daki gelişmelerin özeti için Milli Uzay Programı 2026 bilançosunu okuyabilirsiniz.