Şimşek-1

Şimşek-1, Roketsan'ın geliştirdiği uydu fırlatma aracı. Türkiye'nin uydularını kendi roketiyle yörüngeye taşıma hedefinin merkezinde bu araç bulunuyor. ŞİMŞEK fırlatma aracı ailesinin ilk üyesi olan roket, 400 kilogramlık faydalı yükü yaklaşık 550 kilometre irtifadaki dairesel bir alçak Dünya yörüngesine yerleştirmek üzere tasarlanıyor. Roketsan 25 Temmuz 2025'te Şimşek-1'in ilk fırlatma testini 2027'de yapmayı planladığını duyurdu.

Türkiye henüz uydularını kendi roketiyle fırlatabilen ülkeler arasında değil. Örneğin TÜBİTAK UZAY'ın geliştirdiği İMECE, 15 Nisan 2023'te ABD'deki Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden bir Falcon 9 ile fırlatıldı. Şimşek-1 bu bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.

Görevin amacı

Roketsan aracı "ŞİMŞEK Fırlatma Aracı Ailesi ve Uzay Fırlatma Merkezleri ile Türkiye'nin uzaya bağımsız erişim kabiliyeti" başlığıyla tanıtıyor. Uzaya bağımsız erişim, bir ülkenin uydusunu başka bir ülkenin roketine ve fırlatma takvimine bağlı kalmadan yörüngeye çıkarabilmesi demek. Şimşek-1'in resmî görev tanımı "Alçak Dünya Yörüngesi'ne çoklu uydu fırlatma kabiliyeti", yani tek uçuşta birden fazla uydunun yörüngeye bırakılması.

Roketsan Genel Müdürü Murat İkinci, Ekim 2026'da Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) sırasında ŞİMŞEK-1 ve ŞİMŞEK-2'yi, Türkiye'den uzaya ulaşacak sistemin ana platformları olarak tanımladı. İkinci'ye göre bu araçlar Türkiye'yi uzaya uydu taşıyabilen ve bu konuda dost ülkelere de destek verebilen bir ülke konumuna getirecek.

Araç: üç kademe, sıvı yakıt

Roketsan'ın ürün sayfasına göre ŞİMŞEK ailesi, üç kademeli ve sıvı yakıtlı bir yapıya sahip. Birinci ve ikinci kademede turbopompa beslemeli sıvı yakıtlı itki sistemleri kullanılıyor. Turbopompa, yakıtı ve oksitleyiciyi depolardan yanma odasına yüksek basınçla gönderen, bir türbinle döndürülen pompa sistemi. Üçüncü kademe ise hipergolik yakıtlı bir yörünge aktarım itki sistemi. Hipergolik yakıtlar, yakıt ile oksitleyici birbirine değdiği anda ayrı bir ateşleme düzeneğine gerek kalmadan tutuşan madde çiftleri. Bu özellik motorun uzayda yeniden çalıştırılmasını kolaylaştırıyor. Yörünge aktarım kademesi de uyduları istenen yörüngeye taşıyıp oraya bırakmakla görevli.

Şimşek-1'in çapı 2,7 metre, boyu yaklaşık 30 metre. Hedef yörünge 550 kilometre irtifada ve dairesel. Yörünge eğimi ise 42,5 ile 45 derece arasında. Eğim, yörünge düzleminin ekvatorla yaptığı açıyı gösteriyor. Bu eğimdeki bir yörüngede uydu, yaklaşık 45 derece kuzey ve güney enlemleri arasında kalan bölgenin üzerinden geçiyor.

Verileri göster

Şimşek-1 (550 km, alçak Dünya yörüngesi)	400
Şimşek-2 (700 km, güneş eşzamanlı yörünge)	1500

Ailenin büyük üyesi: Şimşek-2

Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB), 29 Ekim 2025'te Roketsan'ı Şimşek-2 Sistemi Geliştirme Projesi'nin ana yüklenicisi olarak görevlendirdi. Şimşek-2, 1.500 kilogramlık yükü 700 kilometre irtifadaki güneş eşzamanlı yörüngeye taşımak üzere tasarlanıyor. Güneş eşzamanlı yörüngede uydu, Dünya'nın her bölgesinin üzerinden hep aynı yerel saatte geçiyor. Bu özellik ışık koşullarını sabit tuttuğu için yer gözlem uydularında yaygın olarak tercih ediliyor. Şimşek-2'nin çapı 3,7 metre, boyu yaklaşık 40 metre olacak. Roketsan, aracı Mayıs 2026'daki SAHA 2026 fuarında sergiledi ve ilk testini "önümüzdeki dönemde" yapmayı hedeflediğini açıkladı. Bu test için kesin bir tarih verilmedi.

İki aracın kapasitesi arasındaki fark, Türkiye'nin kendi uydularıyla karşılaştırıldığında anlam kazanıyor. TÜBİTAK UZAY'ın verilerine göre İMECE yaklaşık 700 kilogram ağırlığında ve yaklaşık 680 kilometre irtifada çalışıyor. Yani bu sınıftaki bir yer gözlem uydusu Şimşek-1'in kapasitesini aşıyor ve ancak Şimşek-2'nin hedeflediği sınıfa giriyor. Şimşek-1'in resmî görev tanımı ise daha hafif uyduların, tek uçuşta birden fazla olacak şekilde yörüngeye bırakılması.

Takvim: yapılanlar

• 2012: Roketsan, uzaya bağımsız erişim hedefiyle Ar-Ge çalışmalarına başladı. Bu çalışmalarla geliştirilen sonda roketleri sonraki yıllarda uzaya ulaştı ve uçuşlarla kritik alt sistemler uzayda sınanmış oldu.
• 29 Ekim 2018: SSB, Roketsan'ı Şimşek-1 Sistemi Geliştirme Projesi'nin ana yüklenicisi olarak görevlendirdi.
• 30 Ağustos 2020: Roketsan'ın Lalahan yerleşkesinde Uydu Fırlatma, Uzay Sistemleri ve İleri Teknolojiler Araştırma Merkezi açıldı. Törende, ilk yerli sonda roketinin 130 kilometre irtifaya çıkarak uzayın sınırı kabul edilen 100 kilometre çizgisini aştığı açıklandı.
• 29 Ekim 2020: Roketsan'ın SR-0.1 sonda roketinin ilk prototipi, sıvı yakıtlı motorla 136 kilometre irtifaya çıktı. Uçuşta faydalı yük kapsülünün ayrılması da başarıyla denendi.
• Ağustos 2021: Roketsan, Türkiye Uzay Ajansı çalışanları için fırlatma sistemleri, roket itkisi, motor testleri ve fırlatma üssü bileşenleri üzerine bir eğitim programı düzenledi.
• 25 Temmuz 2025: Roketsan, IDEF 2025 fuarında Şimşek-1'in ilk fırlatma testini 2027'de gerçekleştirmeyi planladığını açıkladı.
• 29 Ekim 2025: Şimşek-2 projesi Roketsan'a verildi.
• Mayıs 2026: Şimşek-2, SAHA 2026'da sergilendi.
• Ekim 2026: Roketsan, ana sponsorları arasında yer aldığı IAC 2026'da ŞİMŞEK platformlarını tanıttı.

Hedefler zaman içinde büyüdü. 2020'deki Roketsan duyurularında SSB'nin başlattığı yörünge fırlatma projesi "Mikro Uydu Fırlatma Sistemi (MUFS)" adıyla anılıyordu. O dönemde hedef, 100 kilogram ve altındaki mikro uyduları en az 400 kilometre yükseklikteki alçak yörüngeye yerleştirmek ve ilk mikro uyduyu 2025'te fırlatmaktı. Bugünkü Şimşek-1 hedefi 400 kilogram ve 550 kilometre. Hedeflenen kapasite dört katına çıktı, takvim ise ileri kaydı.

Verileri göster

2012	Ar-Ge çalışmaları başladı
2018	Şimşek-1 projesi başladı
2020	Sıvı yakıtlı roket 136 km'de
2025	Şimşek-2 projesi başladı
2027	İlk fırlatma testi (plan)

Takvim: planlananlar ve fırlatma yeri

Roketsan'ın en güncel resmî takvimi, Şimşek-1'in ilk fırlatma testinin 2027'de yapılması. Şirket bu test için ay ya da gün açıklamadı. Testin ardından aracın düzenli uydu fırlatmalarına ne zaman geçeceği de henüz duyurulmadı.

Fırlatma altyapısı tarafında Roketsan iki ayrı yapıdan söz ediyor. Uzaya bağımsız erişim için bir "Yurt İçi Uzay Fırlatma Merkezi", farklı yörüngelere erişim için de bir "Yurt Dışı Uzay Fırlatma Merkezi" planlanıyor. Şirketin açıklamasına göre iki merkezde de kurulum çalışmaları sürüyor. Merkezlerde faydalı yük hazırlama tesisi, fırlatma kontrol merkezi, entegrasyon binası, kademe ateşleme test altyapısı, fırlatma rampası, yakıt dolum-boşaltım ve basınçlandırma sistemleri, deflektör su basma sistemi, depolar ve ölçüm-takip sistemleri yer alacak. Roketsan'ın ürün sayfası, Şimşek-1'in ilk uçuşunun bu merkezlerden hangisinden yapılacağını belirtmiyor.

Türkiye Uzay Ajansı ise 26 Haziran 2026'da Katar ve Somali'nin Ankara büyükelçileriyle "uzaya erişim ve uzay sistemleri" üzerine bir toplantı düzenledi. IAC 2026'da Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Somali'deki uzay limanı çalışmalarını ve yerli fırlatma sistemlerine ilişkin hedefleri paylaştı. Somali'deki tesisin arka planı için uzay limanı yazımıza, Şimşek-1'in kalkış noktası tartışması için ayrıntılı haberimize bakabilirsiniz.

Teknik önemi

Bir uydu fırlatıcısı geliştirmek, sonda roketi yapmaktan çok daha zor bir iş. Sonda roketi uzaya kısa bir süre çıkıp geri düşer. Yörünge fırlatıcısı ise yükü, Dünya'nın çevresinde düşmeden dolanabileceği yörünge hızına ulaştırmak zorunda. Bunun için motorların uzun süre kararlı çalışması, kademelerin doğru anda ayrılması ve üst kademenin uyduyu hassas biçimde bırakması gerekiyor. Roketsan, sonda roketleriyle yaptığı uçuşlarda kritik alt sistemlere "uzay tarihçesi", yani uzayda çalışmış olma geçmişi kazandırdığını belirtiyor. Şirket, 2020'de uzayda denediği sıvı yakıtlı motor teknolojisini de uyduların yörüngeye hassas yerleştirilmesi için geliştirdiğini açıklamıştı.

Türkiye bugün uydularını tasarlayıp üretebiliyor. TÜBİTAK UZAY'ın İMECE'si ve Türksat 6A bunun örnekleri. Zincirin eksik halkası ise uyduyu yörüngeye taşıyacak roket ve fırlatma üssü. Şimşek-1 başarılı olursa Türkiye, uydu üretiminden fırlatmaya kadar zincirin tamamını kendi imkânlarıyla yürütebilen ülkeler arasına girmeye aday olacak. Türkiye'nin uzay programının genel çerçevesi için Türkiye'nin uzay programı sayfasına, sektördeki diğer kurumlar için Türk uzay sanayisinin haritasına göz atabilirsiniz.

Türkiye'den izlemek

Şimşek-1 henüz uçmadığı için bugün izlenebilecek bir fırlatma yok. Ama aracı yakından görmek mümkün. Roketsan, ŞİMŞEK Uydu Fırlatma Sistemi'ni TEKNOFEST etkinliklerinde sergiliyor. En son 30 Eylül – 4 Ekim 2026 tarihleri arasında Şanlıurfa GAP Havalimanı'nda düzenlenen TEKNOFEST Güneydoğu'da ziyaretçiler sistemi inceleyebildi. Şirket aynı etkinliklerde gençlere yönelik Roket Yarışması'nı da düzenliyor. 2027'de planlanan ilk fırlatma testi yaklaştığında tarih ve yer bilgisi bu sayfada güncellenecek.