Crew-14

Crew-14 (NASA'nın SpaceX Crew-14 görevi), Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) dört kişilik ekip götürecek uzun süreli bir görevdir. NASA'nın 24 Eylül 2026'da açıkladığı ekipte üç uzay ajansından astronotlar var: NASA'dan Kayla Barron ve Chris Birch, Japonya Uzay Ajansı JAXA'dan Makoto Suwa ve Rusya'nın Roscosmos ajansından kozmonot Arutyun Kiviryan. Görevin 2027 baharından önce olmamak üzere fırlatılması planlanıyor.

NASA'ya göre Crew-14, ajansın Alçak Dünya Yörüngesi Programı kapsamında SpaceX ile yapılan 14. ticari ekip rotasyonu olacak. Ekip, istasyona kenetlendikten sonra Expedition 75/76 seferine katılacak.

Görevin amacı

Ticari ekip rotasyonları, ISS'te sürekli bir mürettebat bulunmasını sağlayan düzenli seferlerdir. NASA'nın açıklamasına göre Crew-14 ekibi, insanları Ay ve Mars'a yapılacak gelecekteki keşif görevlerine hazırlamaya ve Dünya'daki insanlara fayda sağlamaya yönelik bilimsel araştırmalar ve teknoloji denemeleri yapacak. İstasyonda insanlar 25 yılı aşkın süredir kesintisiz yaşıyor ve çalışıyor; NASA, istasyonun insan uzay uçuşunun zorluklarını anlamaya, alçak Dünya yörüngesinde ticari fırsatları genişletmeye ve Ay ile Mars'a uzun süreli görevlerin temelini atmaya yardım ettiğini vurguluyor. İstasyonda yapılan araştırmaların türleri ISS'teki bilimsel deneyler sayfasında anlatılıyor.

Araç ve roket

Ekip, SpaceX'in Dragon kapsülüyle uçacak; NASA'nın görev arması açıklamasında Barron ve Birch "Dragon komutanı ve pilotu" olarak anılıyor. Önceki rotasyonlarda olduğu gibi, örneğin Ekim 2026'da fırlatılan Crew-13'te, Dragon'u yörüngeye SpaceX'in Falcon 9 roketi taşıyor. NASA'nın Crew-13 için verdiği bilgiye göre Falcon 9, Dragon'u saatte yaklaşık 17.500 mil (yaklaşık 28.000 km) hıza çıkarıyor; kapsül istasyona kendi kendine kenetlenecek şekilde tasarlanmış, ancak gerekirse ekip kontrolü elle devralabiliyor. Crew-14 için kullanılacak kapsül ve fırlatma tarihi henüz açıklanmadı.

Mürettebat

• Kayla Barron (komutan, NASA): 2017'de NASA astronotu seçildi; bu onun istasyona ikinci uçuşu olacak. ABD Deniz Harp Okulu'nda sistem mühendisliği okudu, Cambridge Üniversitesi'nde nükleer mühendislik yüksek lisansı yaptı. ABD Donanması'nda komutan rütbesinde; denizaltı harp subayı olarak USS Maine ile üç kez göreve çıktı. İlk kez 2021'de Crew-3 ile istasyona gitti, Expedition 66/67 seferlerinde toplam 177 gün uzayda kaldı, iki uzay yürüyüşü yaptı ve bir başkasında baş robotik operatörü oldu. Son olarak Artemis programı için yeni teknolojilerin ve operasyon kavramlarının geliştirilmesinde çalıştı.
• Chris Birch (pilot, NASA): 2021'de astronot seçildi; bu onun ilk uzay uçuşu olacak. Arizona Üniversitesi'nde matematik ile biyokimya ve moleküler biyofizik okudu, MIT'de biyomühendislik doktorası yaptı; Kaliforniya Üniversitesi Riverside'da biyomühendislik, Caltech'te bilimsel yazım dersleri verdi. ABD milli takımında madalyalı bir pist bisikletçisiydi ve 2020 Tokyo Olimpiyatları geniş kadrosuna seçildi. İstasyondaki ekipleri ve Artemis II görevini destekleyen kapsül iletişimcisi (capcom) olarak çalıştı, Expedition 72'nin ekip sorumlusuydu.
• Makoto Suwa (görev uzmanı, JAXA): Bu onun da ilk uzay görevi. JAXA tarafından 2023'te astronot adayı seçilmeden önce yaklaşık on yıl Dünya Bankası Grubu'nda çalıştı. Daha önce Japonya'nın denizaşırı gönüllü programıyla Ruanda'da görev yaptı, ardından Birleşmiş Milletler Dünya Meteoroloji Örgütü'ne katıldı. Princeton Üniversitesi'nde yer bilimleri doktorası var; temel eğitimini 2024'te tamamlayıp astronot sertifikası aldı.
• Arutyun Kiviryan (görev uzmanı, Roscosmos): İstasyona ilk yolculuğunu yapacak. 2010'da St. Petersburg Suvorov Askerî Okulu'ndan mezun oldu, ardından Baltık Devlet Teknik Üniversitesi'nde okudu ve 2015'te roket bilimi alanında mühendis olarak mezun oldu. 2021'de Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi kozmonot kadrosuna seçildi, 2023'ten beri test kozmonotu.

Görev arması

NASA'nın yayımladığı resmî armada, kendi kuyruğunu ısıran kadim ouroboros figürü biçiminde kıvrılmış bir ejderha, istasyonun gözlem modülü Cupola'yı andıran bir çerçeve oluşturuyor. Ekibin açıklamasına göre bu, istasyon ekipleri arasında kesintisiz devredilen bayrağı ve yerdeki ekiplerin hiç bozulmayan nöbetini simgeliyor. Ortadaki Dünya, gece ile gündüzü ayıran çizgiyle (terminatör) ikiye bölünmüş: bir yarısı karanlıkta şehir ışıklarıyla, diğer yarısı güneş ışığında. Ekip üyelerinin ülkeleri tek bir tuvalde birleştiriliyor; ekibin ifadesiyle "kökenlerimiz farklı, ama evrendeki varış noktamız ortak".

Takvim: yapılanlar ve planlananlar

• Temmuz 2026: Crew-14'ün resmî arması ve ekibin Kaliforniya'nın Hawthorne kentindeki SpaceX tesisinde çekilen eğitim fotoğrafı NASA arşivine girdi.
• 24 Eylül 2026: NASA ekip görevlendirmelerini resmî olarak duyurdu.
• Ekim 2026: Bir önceki rotasyon Crew-13 istasyona ulaştı; Crew-12 ekibi Dünya'ya döndü.
• Planlanan: 2027 baharından önce olmamak üzere fırlatma, istasyona kenetlenme ve Expedition 75/76 seferine katılım.

Önceki rotasyon: Crew-13

Crew-14'ten önceki rotasyon olan Crew-13, Ekim 2026'da Florida'daki Cape Canaveral Uzay Kuvvetleri İstasyonu'nun 40 numaralı fırlatma rampasından yola çıktı. Ekipte NASA'dan komutan Jessica Watkins ve pilot Luke Delaney, Kanada Uzay Ajansı'ndan Joshua Kutryk ve Roscosmos'tan Sergey Teteryatnikov bulunuyor. NASA'ya göre ekip, daha önce 2025 yazında Axiom Mission 4 için uçmuş olan "Grace" adlı Dragon kapsülüyle gitti ve Expedition 75 ekibine katıldı. Crew-13'ün araştırma programında kalp hastalığı ve Parkinson hastalığına yönelik kök hücre kökenli doku çalışmaları, bitki yetiştirme, uzayda görülen kan akışı bozuklukları ve yeni tıbbi tanı cihazlarının denenmesi var. Görevin başlangıcı Crew-13 yola çıktı haberinde anlatılıyor.

Önemi

Crew-14, ISS'in uluslararası işbirliği yapısını yansıtan bir ekip: ABD, Japonya ve Rusya'dan dört kişi aynı kapsülle uçacak ve üçü ilk kez uzaya çıkacak. Ekibin tek deneyimli üyesi, daha önce 177 gün uzayda kalmış ve iki uzay yürüyüşü yapmış olan komutan Barron. Görev aynı zamanda NASA'nın SpaceX ile yürüttüğü ticari ekip taşımacılığının 14. rotasyonu. İstasyonun 2030 sonrasındaki geleceği ise ISS ne zaman kapanacak? sayfasında ele alınıyor.

Türkiye'den izlemek

Uluslararası Uzay İstasyonu, uygun geçişlerde Türkiye'den çıplak gözle hızla hareket eden parlak bir nokta olarak görülebiliyor; Crew-14 ekibi istasyondayken onları taşıyan istasyonu gökyüzünde izlemek mümkün olacak. Geçişlerin nasıl takip edileceği ISS ne kadar hızlı gider ve gökyüzünde nasıl görülür? sayfasında anlatılıyor. Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı da istasyona bir Dragon kapsülüyle gitmişti; ayrıntılar Axiom Mission 3 sayfasında.