18. kez uçan Falcon 9 iticisi, 27 Starlink uydusunu daha Kaliforniya'dan yörüngeye taşıdı

SpaceX, 30 Ekim Cuma akşamı Kaliforniya'dan bir Starlink görevi daha fırlattı. Falcon 9 roketi, Pasifik saatiyle 21.04'te (31 Ekim TSİ 07.04) Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'ndeki SLC-4E rampasından kalkarak 27 Starlink uydusunu alçak Dünya yörüngesine taşıdı. Starlink 15-18 adlı görevde birinci kademe 18. uçuşunu yaptı ve Pasifik Okyanusu'nda bekleyen "Of Course I Still Love You" adlı insansız iniş gemisine kondu.

Bu görevi sitemizde önceden duyurmuştuk: 27 Ekim'deki Starlink 15-16 fırlatmasını anlatırken aynı rampadan sıradaki görevin bu olacağını ve 18. kez uçacak bir iticiyle yapılacağını yazmıştık. Fırlatma planlandığı gibi gerçekleşti; böylece Vandenberg'den yalnız üç gün arayla iki Starlink grubu daha yörüngeye çıkmış oldu.

Askerî uydulardan internet uydularına bir itici

SpaceX'in görev sayfasına göre bu birinci kademe, daha önce ABD Uzay Geliştirme Ajansı (SDA) için SDA-T1TL-B ve SDA-T1TL-C görevlerini, Transporter-16 adlı paylaşımlı uçuşu taşıdı; bu fırlatmayla birlikte Starlink görevi sayısı 15'e ulaştı. SDA'nın T1TL görevleri, ajansın alçak yörüngede kurduğu ve uyduların birbirine optik bağlantılarla bağlandığı askerî veri aktarım ağının parçaları. Aynı serinin dördüncü görevi T1TL-A'nın ertelenmesini ve ardından nasıl uçtuğunu Vandenberg'in beş günde üç fırlatma yaptığı haftayı anlatırken aktarmıştık.

Transporter görevleri ise onlarca kurumun küçük uydularını tek roketle uzaya çıkaran ortak yük uçuşları. Yani aynı donanım, birkaç yıl içinde askerî veri ağından üniversite ve girişimlerin küçük uydularına, oradan SpaceX'in kendi internet ağına kadar çok farklı yükleri taşımış oldu. Birinci kademe roketin en pahalı parçalarından biri; her başarılı iniş, aynı donanımın bakımdan geçip yeniden uçabilmesi demek.

Kalkıştan uyduların ayrılmasına bir saat

SpaceX'in yayımladığı yaklaşık zaman çizelgesine göre roket, kalkıştan 1 dakika 8 saniye sonra "Max Q" noktasından geçti. Bu, roketin hızlanırken atmosferde maruz kaldığı mekanik zorlanmanın en yüksek olduğu an. Birinci kademe motorları 2 dakika 26 saniyede durdu, kademeler 2 dakika 29 saniyede ayrıldı ve ikinci kademe motoru 2 dakika 36 saniyede ateşlendi. Uyduları atmosferin ısısından ve basıncından koruyan burun konisi (faring) 2 dakika 58 saniyede açılarak ayrıldı.

Geri dönen birinci kademe, hızını düşürmek için iki kez motor yaktı: Atmosfere giriş yanması 6 dakika 1 saniyede başlayıp 6 dakika 24 saniyede bitti, iniş yanması 7 dakika 58 saniyede başladı. Çizelgeye göre itici kalkıştan 8 dakika 20 saniye sonra gemiye indi. İkinci kademe ilk ateşlemesini 8 dakika 39 saniyede tamamladı, yaklaşık 53. dakikada bir saniyelik kısa bir ikinci ateşleme yaptı ve 27 uydu kalkıştan yaklaşık 1 saat 2 dakika sonra serbest bırakıldı.

Ses patlaması uyarısı

SpaceX, Vandenberg'den yaptığı fırlatmaların çoğunda olduğu gibi bu kez de Santa Barbara, San Luis Obispo ve Ventura ilçelerinde yaşayanların fırlatma sırasında bir ya da birkaç ses patlaması (sonik bum) duyabileceğini belirtti. Ses patlaması, ses hızını aşan bir cismin oluşturduğu şok dalgasının yere ulaşmasıyla duyulan gök gürültüsüne benzer ses. Şirkete göre bölge sakinlerinin ne duyacağı hava durumuna ve başka koşullara bağlıydı.

Vandenberg'de yoğun bir ay

Ekim, Kaliforniya'daki üs için yoğun geçti. Sitemizde aktardığımız fırlatmalar arasında SDA'nın 21 veri uydusunu taşıyan T1TL-A, ABD Uzay Kuvvetleri'nin gizli USSF-481 görevi ve birinci kademesi 36. kez uçan 23 Ekim'deki Starlink görevi de vardı. Aynı rampadan art arda kalkan bu uçuşlar, Starlink ağını büyütürken iticilerin kaç kez güvenle uçabileceğine dair deneyimi de artırıyor.

Yeni fırlatılan uyduların gökyüzünde dizi hâlinde Türkiye'den ne zaman görülebileceğini 81 il için hazırladığımız Starlink ne zaman görülür? sayfasından izleyebilirsiniz.