Guion Bluford

Guion S. Bluford Jr. (22 Kasım 1942, Philadelphia), uzaya çıkan ilk Afrikalı-Amerikalı olan ABD'li astronot, havacılık mühendisi ve emekli hava kuvvetleri albayıdır. 30 Ağustos 1983'te Challenger uzay mekiğiyle başlayan STS-8 görevinde yer aldı, 1985-1992 arasında üç kez daha uzaya gitti. Dört uçuşta uzayda toplam 688 saat, yani 28 günden fazla zaman geçirdi. Vietnam'da savaş pilotu olarak başlayan kariyerini havacılık mühendisliği doktorasıyla sürdüren Bluford, NASA'dan ayrıldıktan sonra da uzay sanayisinde çalıştı ve Uluslararası Uzay İstasyonu için deney altyapısı geliştiren ekiplerin başında bulundu.

Penn State'ten savaş pilotluğuna

Philadelphia'da doğan Bluford, 1960'ta kentteki Overbrook Lisesi'ni bitirdi ve Pennsylvania Eyalet Üniversitesi'ne (Penn State) girdi. 1964'te havacılık ve uzay mühendisliği (aerospace engineering) lisans diplomasını alırken üniversitedeki Hava Kuvvetleri Yedek Subay Eğitim Birliği'ni (ROTC) de üstün başarılı öğrenci olarak tamamladı ve ABD Hava Kuvvetleri'ne katıldı.

Pilot eğitimini Arizona'daki Williams Hava Üssü'nde aldı, Ocak 1966'da pilot brövesini taktı. F-4C savaş uçağı eğitiminin ardından Vietnam'daki Cam Ranh Körfezi'nde konuşlu 557. Taktik Avcı Filosu'na atandı. Vietnam Savaşı sırasında 144 muharebe görevi uçtu; bunların 65'i Kuzey Vietnam üzerindeydi. Temmuz 1967'den itibaren Teksas'taki Sheppard Hava Üssü'nde T-38A eğitim uçağında öğretmen pilot olarak çalıştı. Kariyeri boyunca F-4C, F-15 ve U-2/TR-1 gibi uçaklarda 5.200 saati aşan jet uçuşu biriktirdi; bunun 1.300 saati T-38 öğretmen pilotluğunda geçti.

Pilottan mühendise

Bluford 1972'de Ohio'daki Wright-Patterson Hava Üssü'nde bulunan Hava Kuvvetleri Teknoloji Enstitüsü'ne (AFIT) girdi. 1974'te burada havacılık ve uzay mühendisliğinde derece ile yüksek lisansını, 1978'de ise yine aynı alanda, lazer fiziği yan dalıyla doktorasını tamamladı. Bu yıllarda aynı üsteki Hava Kuvvetleri Uçuş Dinamiği Laboratuvarı'nda çalıştı; önce aeromekanik bölümünde ileri kavramlardan sorumlu yardımcı, sonra aerodinamik ve uçak gövdesi şubesinin şefi oldu. NASA'nın biyografisine göre özellikle hesaplamalı akışkanlar dinamiği, yani hava akışının bilgisayarda sayısal olarak modellenmesi üzerine makaleler yazıp sundu. Astronotluğu sürerken, 1987'de Houston Üniversitesi Clear Lake'ten işletme yüksek lisansı da aldı.

"Otuz Beş Yeni Adam"

NASA, uzay mekiği programı için yeni bir astronot kuşağı arıyordu. 16 Ocak 1978'de açıklanan 8. Astronot Grubu, 1967'den bu yana yapılan ilk seçimdi; 8.079 başvuru arasından belirlenen 35 kişiyle o güne kadarki en kalabalık sınıf oldu. Takma adı da buradan geliyordu: "Thirty-Five New Guys", yani Otuz Beş Yeni Adam. Kadınları ve azınlıkları içeren ilk astronot sınıfı da buydu. Aralarında Sally Ride dahil altı kadın ile Bluford, Ronald McNair ve Frederick Gregory'den oluşan üç Afrikalı-Amerikalı vardı. Bluford, Star Trek oyuncusu Nichelle Nichols'ın NASA adına yürüttüğü, azınlık ve kadın astronot sayısını artırmaya yönelik çağrıyla aday olanlardan biriydi.

Ağustos 1979'da resmen astronot unvanını alan Bluford, uçuşlarından önce ve aralarında uzay istasyonu çalışmaları, mekiğin robot kolu (Uzaktan Kumanda Sistemi, RMS), Spacelab sistemleri ve deneyleri, yük güvenliği ve Mekik Aviyonik Entegrasyon Laboratuvarı'nda (SAIL) uçuş yazılımının doğrulanması gibi teknik işler üstlendi.

STS-8: Karanlıkta başlayan uçuş

Bluford'un ilk görevi STS-8, 30 Ağustos 1983'te yerel saatle 02.32'de Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden kalktı. Challenger'ın üçüncü uçuşuydu ve mekik programının ilk gece kalkışı ile ilk gece inişi bu görevde yapıldı. Komutan Richard Truly ile pilot Daniel Brandenstein'ın yanında Bluford, Dale Gardner ve William Thornton görev uzmanı olarak uçtu.

Mürettebat Hindistan'ın iletişim ve hava gözlem uydusu INSAT-1B'yi mekikten bıraktı; uydu ek bir itki modülüyle yerdurağan yörüngeye geçiş yörüngesine gönderildi. Kanada yapımı robot kol, kurşunla ağırlaştırılmış ve toplam kütlesi 3.855 kilograma ulaşan Yük Uçuş Test Gereci (PFTA) adlı bir yapıyla sınandı. Canlı hücre örnekleriyle sürekli akışlı elektroforez (CFES) deneyi yürütüldü, dört "Getaway Special" deney kutusu çalıştırıldı ve uzay uçuşunun insan vücuduna etkilerini anlamak için tıbbi ölçümler yapıldı. STS-8, Dünya çevresinde 98 tur atıp 145 saat geçirdikten sonra 5 Eylül 1983'te Kaliforniya'daki Edwards Hava Üssü'ne indi.

Bu uçuşla Bluford uzaya çıkan ilk Afrikalı-Amerikalı oldu. Burada küçük bir ayrım önemli: Afrika kökenli ilk uzay yolcusu, 18 Eylül 1980'de Sovyet Soyuz 38 aracıyla uçan Kübalı Arnaldo Tamayo Méndez'dir. Bluford ise bu yolu ABD'de açan isim oldu ve ardından ikinci, üçüncü ve dördüncü kez uzaya giden ilk Afrikalı-Amerikalı olarak da kayıtlara geçti.

STS-61-A: Sekiz kişilik rekor mürettebat

Bluford ikinci kez 30 Ekim 1985'te, yine Challenger ile uzaya çıktı. Alman D-1 Spacelab görevi olarak bilinen STS-61-A, sekiz kişilik mürettebatıyla tek bir araçla uzaya giden en kalabalık ekip oldu. Ekipte üç Avrupalı yük uzmanı vardı: Batı Almanyalı Reinhard Furrer ve Ernst Messerschmid ile Avrupa Uzay Ajansı adına uçan Hollandalı Wubbo Ockels. Görev, Alman Havacılık ve Uzay Araştırma Kuruluşu'nun (DFVLR) yönettiği ilk Spacelab uçuşuydu ve yükün denetiminin yabancı bir ülkeye, Oberpfaffenhofen'deki Alman Uzay Operasyon Merkezi'ne devredildiği ilk ABD görevi oldu.

Uçuşta alçak yörüngeli bir mesaj aktarma uydusu (GLOMR) bırakıldı; akışkanlar fiziği, malzeme işleme, yaşam bilimleri ve seyrüsefer alanlarında 76 deney yapıldı. Bu deneylerin ortak noktası, Dünya'da taklit edilmesi zor olan mikro yerçekimi ortamından yararlanmaktı. Challenger 111 tur ve 169 saatin sonunda, 6 Kasım 1985'te Edwards'a indi. Bu, aracın son başarılı uçuşu oldu: Challenger 28 Ocak 1986'da STS-51-L göreviyle havalandıktan kısa süre sonra parçalandı. Hayatını kaybedenler arasında Bluford'un 1978 sınıfından Dick Scobee, Judith Resnik, Ellison Onizuka ve Ronald McNair da vardı. Kazanın ayrıntıları Uzayda ölen astronot var mı? yazımızda.

Discovery ile iki askerî görev

Bluford'un son iki uçuşu Discovery mekiğiyle ve ABD Savunma Bakanlığı için yapıldı. 28 Nisan 1991'de kalkan STS-39'un mürettebatı, Stratejik Savunma Girişimi Ofisi'ne destek amacıyla kutup ışıkları, Dünya'nın atmosfer kenarı, gök cisimleri ve mekiğin çevresi hakkında veri topladı. Ekip, kızılötesi arka plan izi ölçümleri yapan SPAS-II uydusunu bırakıp geri aldı ve gizli bir yükü de yörüngeye saldı. Discovery 134 tur ve 199 saatin ardından 6 Mayıs 1991'de Kennedy Uzay Merkezi'ne döndü.

Son uçuşu STS-53, 2 Aralık 1992'de başladı. Beş kişilik mürettebat Savunma Bakanlığı'nın gizli DOD-1 yükünü yörüngeye bıraktı, ardından "Uzayda Asker İnsan" (Military-Man-in-Space) adı verilen deneyleri ve NASA deneylerini yürüttü. Discovery 115 tur ve 175 saatin sonunda 9 Aralık 1992'de Edwards'a indi. Bluford'un bu son uçuşundan yalnızca birkaç ay önce, Eylül 1992'de Mae Jemison Endeavour mekiğiyle STS-47 görevine katılarak uzaya çıkan ilk Afrikalı-Amerikalı kadın olmuştu.

Verileri göster

STS-8 (1983, Challenger)	145
STS-61-A (1985, Challenger)	169
STS-39 (1991, Discovery)	199
STS-53 (1992, Discovery)	175

NASA'dan sonra

Bluford Temmuz 1993'te hem NASA'dan hem de albay rütbesiyle Hava Kuvvetleri'nden ayrıldı. Maryland'in Greenbelt kentindeki NYMA şirketinde mühendislik hizmetleri bölümünün başkan yardımcısı ve genel müdürü oldu; burada NASA Lewis Araştırma Merkezi'ne destek veren 400'ü aşkın bilim insanı ve mühendisten oluşan bir ekibi yönetti. Mayıs 1997'de Federal Data Corporation'ın havacılık ve uzay sektöründen, Ekim 2000'de Northrop Grumman'ın mikroçekim araştırma-geliştirme ve operasyonlarından sorumlu başkan yardımcısı oldu. Bu dönemde Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki deneyler için iki insanlı uzay uçuşu araştırma tesisinin tasarımı, geliştirilmesi ve entegrasyonunu yöneten ekiplerin başındaydı. Eylül 2002'de Cleveland'da Aerospace Technology Group adlı bir mühendislik danışmanlık şirketi kurdu. 2003'te ise Columbia Kazası İnceleme Kurulu'nda soruşturma faaliyetlerinden sorumlu icra direktörü olarak görev aldı.

Onurlar

Bluford'un aldığı ödüller arasında Vietnam'daki hizmeti için verilen on Hava Madalyası (1967), dört NASA Uzay Uçuşu Madalyası ve NASA Üstün Hizmet Madalyası (1994) bulunur. 1997'de Uluslararası Uzay Onur Listesi'ne, 2010'da ABD Astronot Onur Listesi'ne, 2019'da Ulusal Havacılık Onur Listesi'ne alındı. Doğduğu Philadelphia'da 1993'te bir ilkokula adı verildi; Baltimore'daki Bluford Drew Jemison STEM Akademisi ise adını onunla birlikte hekim Charles Drew ve Mae Jemison'dan alıyor.

Kısaca

• 22 Kasım 1942'de Philadelphia'da doğdu; 1964'te Penn State'te havacılık ve uzay mühendisliği bitirdi.
• Vietnam Savaşı'nda F-4C pilotu olarak 144 muharebe görevi uçtu, 65'i Kuzey Vietnam üzerindeydi.
• 1978'de AFIT'te havacılık ve uzay mühendisliğinde, lazer fiziği yan dalıyla doktorasını tamamladı.
• Aynı yıl NASA'nın kadın ve azınlıkları içeren ilk astronot sınıfı olan 8. Grup'a seçildi.
• 30 Ağustos 1983'te STS-8 ile uzaya çıkan ilk Afrikalı-Amerikalı oldu.
• STS-61-A (1985), STS-39 (1991) ve STS-53 (1992) ile toplam dört uçuşta uzayda 688 saat geçirdi.