Loyd S. Swenson Jr.
Houston Üniversitesi'nde bilim ve teknoloji tarihi okutan Loyd S. Swenson Jr., Mercury Projesi'nin resmî tarihi This New Ocean'ın ve Apollo uzay araçlarını anlatan Chariots for Apollo'nun ortak yazarıdır.
- Ülke
- ABD
- Görevi
- Bilim ve teknoloji tarihçisi
- Rolü
- Yazar
Loyd S. Swenson Jr. kimdir?
Loyd S. Swenson Jr., Amerikalı bir bilim ve teknoloji tarihçisidir. Houston Üniversitesi'nde tarih profesörü olarak çalışmış, NASA'nın ilk insanlı uzay programının resmî tarihi olan This New Ocean: A History of Project Mercury (1966) kitabını James M. Grimwood ve Charles C. Alexander'la birlikte yazmıştır. Ayrıca Chariots for Apollo (1979) adlı Apollo uzay araçları tarihinde Courtney G. Brooks ve James M. Grimwood'la birlikte yazar olarak yer alır. Bunun yanında, uzayla ilgisiz görünen ama bilim tarihinin önemli bir bölümünü işleyen The Ethereal Aether (1972) adlı kitabın tek yazarıdır; bu kitap, eter sürüklenmesini ölçmeye çalışan Michelson-Morley-Miller deneylerinin tarihini konu alır.
Swenson bir bilimkurgu yazarı değildir; uzay yarışının mühendisliğini ve yönetimini belgelere ve katılımcıların anlatılarına dayanarak yazan bir tarihçidir. Sitedeki "yazar" sayfası bu anlamda, uzay temalı kitapların arkasındaki kalemi tanıtmak için açılmıştır.
Hayatı
Chariots for Apollo'nun sonundaki yazar tanıtımına göre Swenson 1932'de Teksas'ın Waco kentinde doğdu. Lisans (A.B.) derecesini 1954'te Rice Enstitüsü'nden aldı. Tarih doktorasını 1962'de Claremont Graduate School and University College'da tamamladı. Houston'a taşınmadan önce Kaliforniya Üniversitesi'nin Riverside kampüsünde ders verdi. 1963'ten beri Houston Üniversitesi'nde bilim ve teknoloji tarihi okuttuğu, kitabın yayımlandığı sırada da orada tarih profesörü olduğu belirtilir.
Doğum ve ölüm tarihlerinin gün ve ay bilgisine, incelediğimiz güvenilir kaynaklarda rastlamadık; bu nedenle yalnız doğum yılını (1932) veriyoruz. Ölümüyle ilgili de doğrulanmış bir bilgi bulamadığımız için bir şey yazmıyoruz.
Swenson'ın NASA ile çalışması, kurumun tarih programı üzerinden gerçekleşti. This New Ocean'ın önsözüne göre eser NASA'nın himayesinde, Houston'daki İnsanlı Uzay Aracı Merkezi'nde ve ağırlıklı olarak Houston Üniversitesi'yle yapılan bir sözleşmeyle yazıldı. Yazarlar, Uzay Yasası'nın (1958) anlamında "resmî" bir tarih ortaya koyduklarını, ama tarihin tarihçiler tarafından yazılıp yargılanması gerektiğini ve yorum sorumluluğunun yazarlarda kaldığını önsözde açıkça belirtirler. Chariots for Apollo'nun önsözünde de aynı çizgi var: içerik yazarların kendi yargısıdır, NASA yönetiminin ortak görüşü değildir.
Uzay tarihi eserleri ve önemi
This New Ocean (1966)
This New Ocean üç bölümden oluşur ve her bölümü ayrı bir yazar kaleme almıştır. Birinci bölüm "Araştırma" Charles C. Alexander'a, üçüncü bölüm "Operasyonlar" James M. Grimwood'a aittir. Swenson'ın yazdığı ikinci bölüm "Geliştirme", Mercury'nin 1958 sonbaharında başlayan tasarım ve üretim aşamasını anlatır: insanlı bir uydunun şartnamesinin yazılması (Ekim-Aralık 1958), tasarımın geliştirmeye dönüşmesi (1959'un ilk yarısı), makinelerin "insan taşımaya uygun" hale getirilmesi, ardından insanların makine ölçütleriyle değerlendirilmesi, uçuş testleri ve 1961'in ilk aylarında zamana karşı verilen mücadele.
Kitabın önsözü, kitabın temel savını da bu bölümle ilişkilendirir: Mercury, kuruluşundan itibaren bilimsel değil, ağırlıklı olarak bir mühendislik girişimiydi. Önsöze göre 1958 Ekim'ine gelindiğinde insanlı bir balistik uydu projesi için gereken temel araştırmanın büyük kısmı tamamlanmıştı; bu yüzden Mercury'nin "Ar-Ge" evresi daha çok "Ge" yani geliştirmeydi. Swenson'ın bölümü, bu geliştirmeyi birçok farklı firmanın ve kurumun eş zamanlı çalışmasıyla yürüyen bir kurumsal teknoloji hikâyesi olarak ele alır.
Grimwood'un yazdığı üçüncü bölüm, Alan Shepard'ın Mayıs 1961'deki yörüngeye çıkmayan uçuşundan başlayarak dört yörüngesel görevle sürer; bu görevler 1962 ve 1963'te üç turdan 22 tura kadar uzandı. Önsöz, program tamamlandığında iki balistik uçuş ve dört yörünge uçuşu yapıldığını, hiçbir astronotun kaybedilmediğini, programın öngörülenden pahalıya ve uzun sürdüğünü, ama başarılı olduğunu söyler. NASA'nın ikinci yöneticisi James E. Webb, 12 Haziran 1963'te programın sona erdiğini duyurdu. Kitapta yer alan isimler arasında Alan Shepard, John Glenn ve James E. Webb de bulunur. Yazarlar, derlemeye yaklaşık 150 programcının yorumlarını kattıklarını da not eder.
Chariots for Apollo (1979)
Chariots for Apollo, NASA'nın tarih serisinde SP-4205 numarasıyla çıktı ve Apollo uzay araçlarının, yani komuta modülü, ay modülü ve ilgili sistemlerin tarihini anlatır. Önsöz, işbölümünü açıkça sıralar: Brooks ay modülünü, Apollo'ya nasıl gidileceği tartışmasını, uygun bir fırlatma aracının aranmasını ve astronotların seçilip eğitilmesini işledi. Swenson komuta modülü hikâyesini, güdüm ve seyrüseferi, komuta modülündeki yangını ve bilimsel kaygıları inceledi. Grimwood Apollo görevlerini anlatan beş bölümü yazdı ve taslakları gözden geçirdi.
Swenson'ın üzerine aldığı konular Apollo tarihinin en sert dönemeçlerini kapsar. Önsöz, fırlatma rampasında rutin bir test sırasında çıkan bir yangının üç astronotu öldürdüğünü ve program planlarının yeniden gözden geçirilmesine yol açtığını anar. Ay modülünün bir yıl geride kalması, Saturn V'te görülen "pogo" titreşimleri ve Ekim 1968'deki ilk insanlı Apollo uçuşunu izleyen Aralık ayındaki Ay çevresi seferi de aynı anlatının parçasıdır. Temmuz 1969'da insanlar Ay yüzeyine indi; Apollo 11 görevi sayfamızda bu anın öyküsünü bulabilirsiniz. Kitabın kapsamı Apollo 11'le biter; önsöz ise programın Aralık 1972'de, on iki kişinin Ay yüzeyinde altı başarılı keşif yapmasının ardından sona erdiğini de aktarır.
Kitap yaklaşık 25 dolaplık Apollo belgesine ve 300'den fazla katılımcıyla yapılan kayıtlı sözlü tarih görüşmesine dayanır. Serinin sonraki halkaları olan On the Shoulders of Titans (Gemini) ve Moonport (fırlatma tesisleri) ile birlikte okunduğunda, Mercury'den Apollo'ya uzanan bir tarih dizisi ortaya çıkar.
Bilimle ilişkisi
Swenson'ın bilim tarihi alanındaki en dikkat çekici eseri, uzay kitaplarının dışında kalan The Ethereal Aether: A History of the Michelson-Morley-Miller Aether-Drift Experiments (1972) adlı çalışmadır. Bu deneylerin ilki olan Michelson-Morley deneyi, Albert Michelson ve Edward Morley tarafından 1887'de Cleveland'da yapıldı. Dünya'nın hipotetik bir "eter" ortamına göre hareketi sırasında ışığın hızının yöne göre değişip değişmediğine bakıldı ve sonuç "kesin biçimde olumsuz" çıktı: beklenen girişim saçağı kayması 0,40 iken ölçülen en fazla 0,02 idi. Dayton Miller 1902'den 1926'ya kadar daha büyük girişimölçerlerle benzer ölçümler yaptı ve küçük bir pozitif sinyal bulduğunu bildirdi; modern çözümlemeler ise bu sonuçları istatistiksel olarak anlamsız bulur. Bu deneylerin özel görelilik öncesi fizikteki yeri bilim tarihinin merkezî konularından biridir. Biz Swenson'ın kitabının içeriğini değil, yalnızca başlığını ve konusunu doğruladık; kitabın savlarını burada özetlemiyoruz.
Uzay tarihi yazıcılığındaki katkısı ise başka türdendir: Swenson bilimsel bir keşif değil, bir mühendislik ve yönetim süreci anlatır. Mercury'nin esasen bir mühendislik girişimi olduğu savı da bu yaklaşımın bir sonucudur; bu, yazarların kendi yorumudur ve uzay yarışının bilimsel merakla mı teknolojik rekabetle mi yürüdüğü sorusuna tek yanıt değildir.
Ödülleri
İncelediğimiz kaynaklarda Swenson'a verilmiş bir ödül anılmıyor; bu yüzden ödül listesi vermiyoruz. Çalışmalarının kurumsal tanınırlığı, kitapların NASA tarih serisinde yer almasıyla ve yıllar sonra yeniden basılmasıyla (NASA Tarih Ofisi'nin This New Ocean baskısı 1998 tarihlidir) ölçülebilir.
Kitapları
Etkisi
- This New Ocean'ın yazarları, kitabı geçmişe başvuru, bugün için ölçüt ve gelecekteki araştırmalar için kaynak olacak bir kayıt olarak tasarladıklarını önsözde yazar; Chariots for Apollo da Apollo uzay araçları için benzer bir kayıt sunar.
- Üç yazarlı kitaplarda her yazarın hangi bölümü yazdığı önsözde açıkça belirtildiği için, Swenson'ın katkısı (Mercury'de geliştirme, Apollo'da komuta modülü, güdüm-seyrüsefer, yangın ve bilimsel kaygılar) ayrı ayrı izlenebilir.
- Kitaplar, programa katılanların sözlü tarih görüşmelerine ve birincil belgelere dayanır; bu, iki kitabın da ortak yöntemidir.
- Swenson'ın eter-sürüklenmesi deneylerine ayırdığı kitap, onun yalnız uzay tarihçisi değil, bilim tarihçisi olduğunu da gösterir.
Mercury'den Apollo'ya uzanan bu tarih çizgisini daha geniş görmek için Ay'a yolculuklar sayfasına da bakabilirsiniz.






















