Ellen Ochoa

Ellen Ochoa (d. 10 Mayıs 1958, Los Angeles), dört uzay mekiği uçuşuna katılmış ABD'li bir mühendis ve eski astronottur. 1993'te Discovery ile uzaya çıktığında, uzaya giden ilk Hispanik kadın oldu. Astronotluktan sonra NASA'nın Houston'daki Johnson Uzay Merkezi'nin başına geçti; 1 Ocak 2013'te merkezin ilk Hispanik ve ikinci kadın müdürü oldu. Bu iki "ilk"in arkasında ise bir fizikçinin ve elektrik mühendisinin sabırlı laboratuvar çalışması yatıyor.

Fizikten optik mühendisliğine

Ochoa, Los Angeles'ta doğdu ve California'daki La Mesa kentinde büyüdü. 1980'de San Diego Eyalet Üniversitesi'nden fizik lisansıyla mezun oldu; mezuniyet notu onu Phi Beta Kappa topluluğuna taşıdı. Ardından Stanford Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Bölümü'nde yüksek lisansını (1981) ve doktorasını (1985) tamamladı.

Doktora sonrasında önce Sandia Ulusal Laboratuvarları'nda, sonra NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'nde çalıştı. Ames'te uzay keşfinde kullanılacak otomatik sistemler için optik teknikler üzerinde çalışan bir araştırma grubuna öncülük etti ve Akıllı Sistemler Teknolojisi Şubesi'nin başkanlığını yaptı; burada 35 mühendis ve bilim insanının çalışmasını yönetti. Optik sistemler alanında üç patentin ortak mucididir. Bu patentler; görüntülerdeki kusurları ve desenleri otomatik tanıyan inceleme sistemleri ve görüntü gürültüsünü ayıklama yöntemleri gibi konulara dayanıyor.

Astronot seçimi

NASA, Ochoa'yı Ocak 1990'da astronot adayı olarak seçti; Temmuz 1991'de eğitimini tamamlayıp astronot unvanını aldı. NASA'nın biyografisine göre dört uçuşunun hepsinde robot kolu (Canadarm) kullandı; bu da onun mesleki kimliğinin merkezinde robotik operasyonlar olduğunu gösteriyor.

Dört uçuş

STS-56: Discovery, Nisan 1993

İlk uçuşu 8 Nisan 1993'te başladı. Discovery, Kennedy Uzay Merkezi'nden havalandı ve 17 Nisan'da aynı yere indi; görev 9 gün 6 saat 8 dakika sürdü. Mürettebat beş kişiydi: komutan Kenneth Cameron, pilot Stephen Oswald ve görev uzmanları Michael Foale, Kenneth Cockrell ile Ellen Ochoa. Görevin ana yükü ATLAS-2 laboratuvarıydı: atmosfer ve Güneş verisi toplayan bir bilimsel paket. Mekik ayrıca Güneş rüzgârının dinamiklerini inceleyen, serbest uçan SPARTAN-201 platformunu taşıyordu. Ochoa 11 Nisan'da robot kolla platformu uzaya bıraktı, 13 Nisan'da yeniden yakaladı. Mürettebat ayrıca amatör telsiz ekipmanıyla Mir istasyonuyla temas kurdu; kaynaklara göre bu, bir uzay mekiği ile Mir arasındaki ilk amatör telsiz bağlantısıydı. Ochoa'nın bu uçuşa flütünü de götürdüğü biliniyor; Stanford Senfoni Orkestrası'nda çalmış bir flüt sanatçısıdır.

STS-66: Atlantis, Kasım 1994

İkinci uçuşu 3 Kasım 1994'te Atlantis ile başladı ve 14 Kasım'da Edwards Hava Kuvvetleri Üssü'ne inişle bitti. Yaklaşık 10 gün 22 saat süren görevde mekik 174 yörünge turu attı. Ochoa bu görevde yük komutanıydı. ATLAS-3 laboratuvarının yedi aleti Güneş'in enerji çıktısını, atmosferin bileşimini ve ozon düzeylerini ölçtü. Ochoa, robot kolla Alman-NASA ortak deneyi CRISTA-SPAS uydusunu uzaya bırakıp görev sonunda geri aldı; uydu mekiğin yaklaşık 25 ila 44 mil gerisinde uçarak atmosfer verisi topladı.

STS-96: Discovery, 1999

Üçüncü uçuş 27 Mayıs 1999'da başladı ve 6 Haziran'da sona erdi; Discovery toplam 9 gün 19 saat 13 dakika uzayda kaldı. Bu görev, bir uzay mekiğinin Uluslararası Uzay İstasyonu'na ilk kenetlenmesiydi. Ochoa uçuş mühendisi olarak görev yaptı ve robot kol operatörüydü. Mürettebat, Spacehab modülü aracılığıyla yaklaşık 9.097 kilogram yük taşıdı; bunlar arasında Rus Strela yük vincinin parçaları da vardı. Görevin tek uzay yürüyüşünü 30 Mayıs'ta Tamara Jernigan ve Daniel Barry yaptı ve yürüyüş 7 saat 55 dakika sürdü.

STS-110: Atlantis, 2002

Son uçuşu 8 Nisan 2002'de başladı ve 19 Nisan'da bitti; Atlantis 10 gün 19 saat 43 dakika uçtu ve 171 tur attı. Görevin ana işi, istasyonun bütünleşik kafes yapısının "omurgası" sayılan S0 kafes bölümünü yerine takmaktı. Atlantis ayrıca 885 kilogramlık Mobil Taşıyıcı'yı getirdi; bu araç kafes rayları boyunca kayarak robot sistemlerin istasyon üzerinde hareket etmesini sağlayacaktı. Dört ayrı uzay yürüyüşü yapıldı. Ochoa, uçuş mühendisi ve görev uzmanı olarak istasyonun Canadarm2 kolunu kullandı; kaynaklara göre bu, istasyon kolunun uzay yürüyüşü yapan astronotları ilk kez bir noktadan başka bir noktaya taşıdığı görevdi.

Dört uçuşun toplamı yaklaşık 1.000 saat tutuyor.

Uçuş sonrası: yönetici Ochoa

2002'deki uçuşun ardından Ochoa, Uçuş Ekipleri Operasyonları Müdürlüğü'nde müdür yardımcılığına geçti ve 2006 sonbaharından itibaren bu müdürlüğün başına geçti. Johnson Uzay Merkezi'nin müdür yardımcılığı da 2007'den itibaren kendisine bağlandı; bu görevde Astronot Ofisi ile uçak operasyonları sorumluluğu altındaydı. 1 Ocak 2013'te merkezin 11. müdürü oldu. Ochoa bu görevi 25 Mayıs 2018'de emekli olana kadar sürdürdü; NASA'daki kariyeri toplam 30 yıl sürdü.

Emekliliğinin ardından kamusal hayatını bilimsel kurumlarda sürdürdü. Ulusal Bilim Kurulu'nda (National Science Board) görev aldı.

Ödüller ve anılma

• NASA Üstün Hizmet Madalyası (2015)
• ABD Astronot Onur Listesi'ne giriş (2017)
• Uluslararası Hava ve Uzay Onur Listesi (2018)
• Başkanlık Özgürlük Madalyası (2024)

Adı birçok okula verildi: Pasco (Washington) kentindeki Ochoa Ortaokulu, Cudahy (California) kentindeki Ellen Ochoa İlkokulu, Grand Prairie (Teksas) kentindeki Ellen Ochoa STEM Akademisi ve Pico Rivera'daki Ellen Ochoa Hazırlık Akademisi bunlardan bazıları. 2022'de iki dilli bir çocuk kitabı olan We Are All Scientists'i yayımladı.

Verileri göster

1990	NASA astronot adayı olarak seçildi
1993	STS-56 (Discovery)
1994	STS-66 (Atlantis)
1999	STS-96 (Discovery)
2002	STS-110 (Atlantis)
2013	Johnson Uzay Merkezi müdürü oldu
2018	NASA'dan emekli oldu

Neden önemli?

Ochoa'nın hikâyesi tek bir "ilk"ten ibaret değil. İlk Hispanik kadın astronot unvanı, onun için bir kariyerin başlangıcıydı. Dört uçuşunda da robot kolu kullandı; mekiğin atmosfer araştırma yüklerini bırakıp geri toplamasında, bir mekiğin istasyona ilk kenetlenmesinde ve istasyon montajında kritik işler yaptı. Sonrasında aynı insanlı uçuş sistemini yöneten merkezin başına geçti. Optik sistemler alanındaki patentleri ise mühendis kimliğini hatırlatıyor.

Kısaca

• 10 Mayıs 1958'de Los Angeles'ta doğdu; fizik lisansı San Diego Eyalet Üniversitesi'nden, yüksek lisans ve doktorası Stanford'dan.
• Optik sistemler alanında üç patentin ortak mucididir; Ames'te 35 kişilik bir şubeyi yönetti.
• Ocak 1990'da NASA tarafından seçildi; 1993'te Discovery ile uzaya giden ilk Hispanik kadın oldu.
• STS-56, STS-66, STS-96 ve STS-110 görevlerinde uçtu; toplam yaklaşık 1.000 saat uzayda kaldı.
• 1 Ocak 2013'te Johnson Uzay Merkezi'nin ilk Hispanik ve ikinci kadın müdürü oldu; 25 Mayıs 2018'de emekli oldu.
• 2024'te Başkanlık Özgürlük Madalyası aldı.