Vladimir Komarov
Voskhod 1'de üç kişilik ilk mürettebatı yöneten Vladimir Komarov, 1967'de Soyuz 1 dönüşünde hayatını kaybederek uzay uçuşunda ölen ilk insan oldu.
- Doğum tarihi
- 16 Mart 1927
- Ülke
- Sovyetler Birliği
- Görevi
- Test pilotu ve kozmonot
- Kurum
- Sovyet Hava Kuvvetleri
- Rolü
- Astronot
- Ölüm tarihi
- 24 Nisan 1967
Vladimir Komarov (16 Mart 1927 – 24 Nisan 1967), Sovyet test pilotu, mühendis ve kozmonottur. 1964'te Voskhod 1'in komutanı olarak insanlık tarihinin ilk çok kişilik uzay uçuşunu yönetti. 1967'de Soyuz 1 ile ikinci kez uzaya çıktı; dönüşte paraşütlerin açılmaması yüzünden hayatını kaybetti ve uzay uçuşu sırasında ölen ilk insan oldu.
Pilot ve mühendis olarak yetişmek
Komarov 16 Mart 1927'de Moskova'da doğdu. 1945'te uçuş okulunu başarıyla bitirdi, 1946'da Borisoglebsk'teki Çkalov Yüksek Hava Kuvvetleri Okulu'nda eğitim gördü ve 1949'da Bataysk'taki A. K. Serov Askerî Havacılık Okulu'ndan mezun olarak pilot kanatlarını ve teğmen rütbesini aldı. Aralık 1949'da Grozni'deki bir avcı tümeninde pilot olarak göreve başladı, 1952'de üsteğmenliğe terfi etti ve 1954'e kadar bir avcı alayında baş pilot olarak çalıştı.
1954'te Jukovski Hava Kuvvetleri Mühendislik Akademisi'ne girerek mühendislik eğitimi aldı. 1959'da mühendis-yüzbaşı oldu ve Çkalovski'deki merkezî bilimsel araştırma enstitüsünde test pilotluğuna başladı. Hem uçuş deneyimi hem mühendislik eğitimi olması, onu uzay programı için nadir bulunan bir aday yaptı.
Kozmonot kadrosuna giriş
Komarov, 13 Mart 1960'ta seçilen Hava Kuvvetleri'nin ilk kozmonot grubunun üyesiydi. 32 yaşıyla grubun ikinci en yaşlı adayıydı; Korolyov'un ekip için belirlediği en yüksek yaş sınırı 27'ydi. Yaş, boy ve kilo kısıtları yüzünden ilk altı kişilik gruba seçilemedi. Mayıs 1960'ta küçük bir ameliyat için hastaneye yatırıldı ve yaklaşık altı ay uçuş dışı kaldı; Ekim 1960'ta eğitime döndü. Mühendislik bilgisi nedeniyle arkadaşları arasında "Profesör" lakabıyla anıldı; aynı lakabı Pavel Belyayev de taşıyordu.
Komarov'un yolu kesintili ilerledi. Elektrokardiyogramında görülen bir düzensizlik yüzünden bir süre programdan çıkarıldı. 1963'te yeniden eğitime alındı ve Nisan 1964'te uzay uçuşuna hazır ilan edildi.
Voskhod 1: üç kişilik ilk mürettebat
12 Ekim 1964'te 07:30 UTC'de Komarov, mühendis Konstantin Feoktistov ve hekim Boris Yegorov'la birlikte Voskhod 1'le fırlatıldı. Araç, yörüngeye birden fazla kişi taşıyan ilk uzay aracıydı. Uçuş 13 Ekim'de 07:47 UTC'de sona erdi: 16 yörünge turu, bir günü biraz aşan bir süre. Aracın en yüksek noktası (apogesi) 336 kilometreyi buldu ve insanlı uçuş için yükseklik rekoru kırıldı. Tokyo Olimpiyatları için bir selam mesajı da dahil olmak üzere radyo yayınları yapıldı; mürettebat tıbbi ve seyrüsefer deneyleri, kutup ışığı gözlemi ve iyon iticileri sınadı. Çağrı adı "Rubin" idi.
Bu başarının bedeli güvenlikten verilen tavizlerdi. Kapsülde üç kişilik basınçlı uzay giysisi için yer yoktu; kozmonotlar yalnızca eğitim kıyafetleriyle, kabin basıncına güvenerek uçtu. Üç koltuğa yer açmak için Vostok'taki fırlatma koltukları da kaldırıldı. Kozmonotların indirme modülünün içinde kalması gerekiyordu; yumuşak iniş, paraşüt hatlarına bağlı katı yakıtlı bir fren roketiyle sağlandı. Uçuş sırasında Sovyet lideri Nikita Hruşçov mürettebatla telsizle konuştu; kısa süre sonra Moskova'ya çağrılıp görevden alındı. Bazı yorumcular siyasi çalkantının uçuşun kısalmasında rol oynamış olabileceğini ileri sürer, ancak bu bir tahmindir.
Uçuştan sonra albaylığa terfi etti; 19 Ekim 1964'te Sovyetler Birliği Kahramanı unvanı ve Lenin Nişanı verildi.
Soyuz 1: son uçuş
Soyuz 1, 23 Nisan 1967'de 00:35 GMT'de Baykonur'dan fırlatıldı. Plana göre Komarov, Soyuz 2 ile yörüngede buluşacak ve uzay yürüyüşüyle mürettebat değişimi yapılacaktı. Soyuz 2'nin fırlatılması fırtına nedeniyle iptal edildi. Yuri Gagarin bu uçuşun yedek komutanıydı.
Sorunlar yörüngeye girişten kısa süre sonra başladı. Güneş panellerinden biri açılmadı; elektrik gücü 13-14 ampere düştü. Yönelim algılayıcıları arızalandı, kısa dalga haberleşmesi çalışmadı. 13. turda otomatik dengeleme sistemi tamamen devre dışı kaldı. Komarov, manuel kontrolle ve Vzor periskopunu kullanarak aracı geri dönüş konumuna getirdi. Fren roketleri ateşlendi, araç atmosfere girdi. Sürükleme paraşütü açıldı ancak ana paraşüt açılmadı; Komarov yedek paraşütü devreye soktu, fakat yedek paraşüt açılmamış sürükleme paraşütüyle dolaştı. İndirme modülü saniyede yaklaşık 40 metre hızla Orenburg Bölgesi'nde, Karabutak'ın yaklaşık 3 kilometre batısına çarptı. Ana paraşütün neden açılmadığı konusundaki ayrıntılar kaynaklarda tartışmalıdır.
Soyuz 1 ile Komarov, iki kez uzaya çıkan ilk Sovyet kozmonotu oldu. 24 Nisan 1967'de 40 yaşında öldü. Bu, bir uzay uçuşu sırasında yaşanan ilk insan ölümüydü. 26 Nisan'da Moskova'da devlet töreniyle uğurlandı ve külleri Kızıl Meydan'daki Kremlin Duvarı Mezarlığı'na yerleştirildi.
Söylentiler ve tartışmalar
Kazanın ardından çeşitli anlatılar dolaştı. Eski KGB ajanı Venyamin Rusayev'e atfedilen iddiaya göre uçuş öncesinde araçta 203 tasarım hatası tespit edilmişti, uçuş siyasi baskıyla gerçekleştirildi ve Gagarin, Komarov'u korumak için onun yerine uçmaya çalıştı. Tarihçilerin çoğu bu anlatıları inandırıcı bulmuyor ve abartılı sayıyor. Komarov'un son telsiz konuşmalarının ABD dinleme istasyonlarınca kaydedildiğine dair yaygın şehir efsanesi ise kaynaklarda doğru olmadığı belirtilen bir anlatı. Kesin olan, Soyuz 1'in yörüngede ciddi arızalar yaşadığı ve dönüşte paraşüt sisteminin çalışmadığıdır.
Anılması
Komarov'un adı birçok yerde yaşıyor. 1836 numaralı asteroit onun adını taşıyor (1971'de keşfedildi) ve Ay'da bir krater ona ithaf edildi. 1 Ağustos 1971'de Apollo 15 mürettebatı Hadley Rille'de "Düşmüş Astronot" heykelciğini ve uzay çalışmalarında ölen 14 NASA ve Sovyet personelinin adını taşıyan bir plaketi bıraktı; Komarov'un adı bu plakette yer alıyor. Cenazesi için Amerikalı astronotlar katılma isteğinde bulunmuş, ancak bu istek kabul edilmemiştir. Bir Sovyet uydu izleme gemisine "Kozmonot Vladimir Komarov" adı verildi. Bestekâr Brett Dean, 2006'da ona Komarov's Fall adlı eseri yazdı. Moskova'daki Kozmonotlar Aleyi'nde büstü bulunuyor; Soyuz 1 kazasının yaşandığı yerde de bir anıt var.
Verileri göster
| 1927 | Moskova'da doğdu |
|---|---|
| 1949 | Askerî havacılık okulundan mezun oldu |
| 1960 | Kozmonot grubuna seçildi |
| 1964 | Voskhod 1 ile uçtu |
| 1967 | Soyuz 1 ile uçtu ve hayatını kaybetti |
Neden önemli?
Komarov, hem uzay uçuşunda bir ilke imza atan hem de uzay yolculuğunun riskini en acı biçimde yaşayan isimlerden biridir. Voskhod 1, ilk çok kişilik yörünge uçuşuydu ve bunun için güvenlik donanımından feragat edilmişti; Soyuz 1 ise uzay aracı tasarımında güvenilirliğin ne kadar kritik olduğunu en acı biçimde gösterdi.
Kısaca
- 16 Mart 1927'de Moskova'da doğdu; test pilotu ve mühendisti.
- 13 Mart 1960'ta seçilen Hava Kuvvetleri'nin ilk kozmonot grubunda yer aldı.
- 12-13 Ekim 1964'te Voskhod 1'in komutanı olarak ilk çok kişilik uzay uçuşunu yaptı; mürettebat uzay giysisi olmadan uçtu.
- 23 Nisan 1967'de Soyuz 1 ile uçtu; yörüngede panel ve yönelim arızaları yaşandı.
- 24 Nisan 1967'de paraşütlerin açılmaması sonucu öldü; uzay uçuşu sırasında ölen ilk insandı.
- Külleri Kremlin Duvarı Mezarlığı'nda; adı bir asteroit ve bir Ay kraterinde yaşıyor.
