Harrison Schmitt

Harrison Hagan "Jack" Schmitt (d. 3 Temmuz 1935), Ay yüzeyine ayak basmış tek profesyonel jeologdur. Apollo 17'nin Ay modülü pilotu olarak Aralık 1972'de Taurus-Littrow vadisinde çalıştı. Bu uçuş, bugüne dek yapılmış son insanlı Ay inişi olarak kalmıştır. Schmitt, astronot olmadan önce bir bilim insanıydı; Apollo programına bir jeolog atanması yönündeki bilim topluluğu baskısının sonucuydu. Daha sonra ABD Senatosu'nda görev yaptı ve uzay politikası üzerine yazmayı sürdürdü.

Jeolojiden uzaya

Schmitt, New Mexico'nun Santa Rita kasabasında doğdu. 1957'de Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nden (Caltech) jeoloji lisansıyla mezun oldu, ardından Fulbright bursuyla bir yıl Norveç'te Oslo Üniversitesi'nde okudu. Harvard Üniversitesi'nde jeoloji doktorasını 1964'te tamamladı; tezi Norveç'teki arazi çalışmalarına dayanıyordu.

NASA'ya katılmadan önce ABD Jeoloji Araştırma Kurumu'nun (USGS) Arizona'nın Flagstaff kentindeki Astrojeoloji merkezinde çalıştı ve Apollo ekipleri için jeolojik arazi tekniklerinin geliştirilmesine katkıda bulundu. Haziran 1965'te NASA'nın dördüncü astronot grubuna seçildi; bu grup, bilim insanlarından oluşturulan ilk astronot grubuydu.

Astronot eğitimi ve Apollo 17'ye giden yol

Schmitt, uçuşa atanmadan önce Apollo mürettebatına Ay yörüngesinde jeolojik gözlemci olmayı ve Ay yüzeyinde yetkin bir saha çalışanı gibi çalışmayı öğretmekle görevliydi. Her inişten sonra getirilen örneklerin incelenmesinde yer aldı ve ekiplerin görev raporlarındaki bilimsel bölümlerde onlara yardım etti.

Mart 1970'te, uçuş kadrosuna atanan ilk bilim insanı astronot oldu: Apollo 15'in yedek mürettebatına, komutan Richard F. Gordon Jr. ve komuta modülü pilotu Vance Brand ile birlikte verildi. Rotasyona göre bu ekip, Apollo 18'in asıl mürettebatı olacaktı. Eylül 1970'te Apollo 18 ve 19 iptal edilince, Ay jeolojisi topluluğu NASA'ya, kalan görevlerden birine bir jeolog atanması için baskı yaptı. Ağustos 1971'de Schmitt, Joe Engle'nin yerine Apollo 17'nin Ay modülü pilotluğuna getirildi.

Apollo 17 (1972)

Apollo 17, 7 Aralık 1972'de, Amerikan insanlı uçuşlarında ilk gece fırlatması olarak yola çıktı. Mürettebat komutan Eugene Cernan, komuta modülü pilotu Ronald Evans ve Schmitt'ten oluşuyordu. Cernan ile Schmitt, 11 Aralık 1972'de Taurus-Littrow'a indi ve Ay yüzeyinde yaklaşık 75 saat kaldı. Üç ayrı Ay yüzeyi etkinliğinde toplam yaklaşık 22 saat dışarıda çalıştılar.

Etkinlik	Süre
1. Ay yüzeyi etkinliği	7 saat 12 dakika
2. Ay yüzeyi etkinliği	7 saat 37 dakika
3. Ay yüzeyi etkinliği	7 saat 15 dakika

İkili, Ay Gezgin Aracı (LRV) ile toplam 35,7 kilometre yol yaptı. İniş aracından uzaklaşma mesafesi en çok 7,6 kilometreyi buldu; bu, bir insanın başka bir gezegen cisminde uzay aracından ulaştığı en büyük uzaklık olarak kaldı.

Turuncu toprak

Uçuşun en çok bilinen buluşu, Shorty krateri yakınındaki 4. istasyonda bulunan turuncu topraktı. Çözümleme, bunun yaklaşık 3,5 milyar yıl önce oluşmuş çok küçük volkanik cam boncuklar olduğunu gösterdi; malzeme, bir "lav fıskiyesi"nden püskürmüş, sonra gömülmüş ve bir çarpmayla yeniden yüzeye çıkmıştı.

Schmitt'in topladığı örneklerden biri de 76535 numaralı troktolittir. Kaynaklarda bu örnek için "Ay'dan getirilen en ilgi çekici örnek" değerlendirmesi yapılır; örnek, Ay'ın geçmişte etkin bir manyetik alana sahip olduğuna dair kanıt sağlar. Apollo 17, toplam yaklaşık 115 kilogram (254 libre) Ay malzemesiyle döndü. Uçuş 19 Aralık 1972'de tamamlandı; görevin toplam süresi 12 gün 13 saat 51 dakika 59 saniyeydi. Schmitt, Ay yüzeyinden ayrılırken Ay modülüne Cernan'dan önce binen, yani yüzeyden ayrılan sondan bir önceki insandı.

"Mavi Bilye" fotoğrafı

Apollo 17'nin Ay'a giderken çekilen Dünya fotoğrafı, "Mavi Bilye" (Blue Marble) adıyla bilinir. Schmitt bu fotoğrafı kendisinin çektiğini söyler; NASA ise kareyi üç mürettebat üyesine birlikte atfeder.

Senato ve sonrası

Schmitt, 1976 seçimlerinde Demokrat Joseph Montoya'yı yenerek New Mexico'dan ABD Senatosu'na seçildi ve Cumhuriyetçi senatör olarak 1977-1983 arasında görev yaptı; Bilim, Teknoloji ve Uzay Alt Komitesi'nin başkanlığını yürüttü. 1982'de Demokrat Jeff Bingaman'a yenilerek yeniden seçilemedi.

Senato sonrasında Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde mühendislik fiziği alanında görevli (adjunct) profesör olarak çalıştı. 1997'de, özel sektörün Ay kaynaklarını, özellikle füzyon reaktörleri için helyum-3'ü kullanmasını hedefleyen Interlune-InterMars girişimini önerdi. Kasım 2005 ile 16 Ekim 2008 arasında NASA Danışma Konseyi başkanlığı yaptı. 2006'da Return to the Moon (Ay'a Dönüş) adlı kitabını yayımladı; kitap, uzayın insan yerleşimi, girişimcilik ve enerji boyutlarını ele alır.

Ödülleri

Schmitt, 1973'te NASA Üstün Hizmet Madalyası'nı aldı; 1977'de Uluslararası Uzay Onur Listesi'ne, 1997'de ABD Astronot Onur Listesi'ne girdi. 1989'da G.K. Gilbert Ödülü'nü aldı.

Neden önemli?

Apollo'nun önceki inişlerinde Ay'a yürüyenler, jeoloji eğitimi almış pilotlardı. Bilim topluluğu, bir pilot yerine meslekten bir jeoloğun inişe katılması için NASA'ya baskı yaptı ve Schmitt bu baskı sonucunda Apollo 17'ye atandı. Turuncu toprak ve 76535 gibi örnekler, Ay'ın volkanik ve manyetik geçmişine dair verilere katkı sağladı.

Kısaca

• 3 Temmuz 1935'te New Mexico'da doğdu; Caltech'ten jeoloji lisansı, Harvard'dan 1964'te jeoloji doktorası aldı.
• 1965'te NASA'nın ilk bilim insanı astronot grubuna seçildi; USGS'de Apollo ekipleri için saha teknikleri geliştirdi.
• Apollo 17'nin Ay modülü pilotuydu: 11 Aralık 1972'de Taurus-Littrow'a indi, üç etkinlikte yaklaşık 22 saat yüzeyde çalıştı.
• Ay'a ayak basan tek profesyonel jeologdur; turuncu toprak buluşu bu uçuşun en bilinen sonucudur.
• 1977-1983 arasında New Mexico senatörüydü, 2005-2008 arasında NASA Danışma Konseyi'ne başkanlık etti.
• 1997'de helyum-3 odaklı Ay kaynakları girişimini önerdi.